toksyna złuszczająca
Toksyna złuszczająca (exfoliative toxin) to specyficzny rodzaj białkowej toksyny wytwarzanej głównie przez niektóre szczepy gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Najważniejszymi typami toksyny złuszczającej są ETA i ETB, kodowane odpowiednio przez geny chromosomalne i plazmidowe.
Mechanizm działania toksyny złuszczającej polega na rozszczepianiu desmoglein, które są białkami odpowiedzialnymi za połączenia międzykomórkowe w naskórku. Toksyna działa specyficznie na desmogleiny 1, powodując przerwanie połączeń między komórkami warstwy ziarnistej i rogowej naskórka, co prowadzi do jego złuszczania się na dużych powierzchniach ciała.
Klinicznie toksyna złuszczająca odgrywa kluczową rolę w patogenezie zespołu oparzonej skóry (SSSS – Staphylococcal Scalded Skin Syndrome), który występuje głównie u noworodków i małych dzieci, oraz pęcherzowego złuszczającego zapalenia skóry. W przypadku SSSS obserwuje się bolesną rumieniową wysypkę, która szybko przekształca się w pęcherze, a następnie rozległe obszary złuszczającego się naskórka, przypominającego oparzenie.
Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, badaniach mikrobiologicznych oraz histopatologicznych, które wykazują oddzielenie naskórka na poziomie warstwy ziarnistej. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię skierowaną przeciwko gronkowcom oraz odpowiednie leczenie miejscowe i podtrzymujące, zwłaszcza nawodnienie i kontrolę bólu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Etiologia i przyczyny
Liszajec zakaźny (impetigo) to powierzchowna, wysoce zakaźna infekcja bakteryjna skóry, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 2-5 lat. Etiologia obejmuje głównie Staphylococcus aureus (około 80% przypadków niepryszczykowego liszajca) oraz Streptococcus pyogenes (około 10%), z infekcjami mieszanymi w 10%. Liszajec pęcherzowy wywołuje niemal wyłącznie S. aureus, szczególnie szczepy koagulazo-dodatnie, produkujące toksyny złuszczające (eksfoliatyny A i B). Drogi zakażenia to przede wszystkim przerwanie ciągłości skóry (rany, otarcia, ukąszenia owadów) oraz współistniejące dermatozy (AZS, świerzb, ospa wietrzna). Czynniki predysponujące to m.in. wiek, ciepły i wilgotny klimat, zaburzenia immunologiczne, bliski kontakt w skupiskach ludzkich, niedożywienie i nieodpowiednia higiena. Nosicielstwo S. aureus i S. pyogenes, zwłaszcza w jamie nosowej, zwiększa ryzyko zakażenia i transmisji.
atopowe zapalenie skóry, doksycyklina, eksfoliatyna, gorączka reumatyczna, gronkowiec złocisty, kłębuszkowe zapalenie nerek, klindamycyna, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec pęcherzowy, liszajec zakaźny, minocyklina, MRSA, ospa wietrzna, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropotwórczy, PSGN, ropień skórny, świerzb, toksyna złuszczająca, tropizm tkankowy, wszawica, wyprysk, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherze – Patofizjologia i mechanizm
Pęcherze skórne powstają w wyniku oddzielenia warstw naskórka lub naskórka od skóry właściwej, wypełnione są płynem o składzie podobnym do osocza, lecz o niższej zawartości białek. Pęcherze tarciowe powstają na skutek sił ścinających działających w warstwie kolczystej naskórka (stratum spinosum), gdzie dochodzi do martwicy i dysocjacji keratynocytów, a następnie wypełnienia przestrzeni płynem. Wilgotność skóry zwiększa siły tarcia, co podnosi ryzyko powstawania pęcherzy. Histologicznie obserwuje się śródnaskórkowe rozdzielenie z martwicą, a proces regeneracji naskórka rozpoczyna się już po 6 godzinach od powstania pęcherza, z pełnym odtworzeniem warstw ziarnistej i rogowej w ciągu 48-120 godzin. W przypadku pęcherzy na dłoniach i stopach ból wynika z uszkodzenia zakończeń nerwowych w głębszych warstwach naskórka. Adaptacje skóry, takie jak proliferacja komórkowa i pogrubienie naskórka, mogą zmniejszać ryzyko powstawania pęcherzy przy powtarzającym się narażeniu na tarcie.
autoprzeciwciało, badanie mikroskopowe, choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, ciśnienie hydrostatyczne, desmogleina 1, kolagen typu VII, liszajec pęcherzowy, opatrunek hydrokoloidowy, pęcherz śródnaskórkowy, pęcherz tarciowy, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, pemfigoid pęcherzowy, pemfigus zwyczajny, siła ścinająca, toksyna złuszczająca, warstwa kolczysta naskórka, zakażenie wirusem opryszczki, zespół oparzonej skóry