fosforan dwusodowy
Fosforan dwusodowy (Na₂HPO₄) to nieorganiczny związek chemiczny z grupy fosforanów, który znajduje szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Jest to sól sodowa kwasu fosforowego, charakteryzująca się słabo alkalicznym odczynem w roztworach wodnych (pH około 9,0).
W kontekście medycznym fosforan dwusodowy stosowany jest jako składnik roztworów buforowych do regulacji pH płynów biologicznych i preparatów farmaceutycznych. Jest również wykorzystywany w preparatach przeczyszczających, gdzie w połączeniu z fosforanem jednosodowym tworzy skuteczny środek osmotyczny stosowany w przygotowaniu pacjentów do badań endoskopowych jelita grubego czy zabiegów chirurgicznych.
Fosforan dwusodowy odgrywa istotną rolę w składzie płynów infuzyjnych i roztworów do dializy, gdzie pomaga utrzymać równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową. W diagnostyce laboratoryjnej jest wykorzystywany do przygotowania buforów w testach biochemicznych i immunologicznych. Należy pamiętać, że u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek stosowanie preparatów zawierających fosforany wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko hiperfosfatemii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Disodu fosforan – Właściwości farmakodynamiczne
Disodu fosforan, stosowany w preparatach doodbytniczych takich jak ENEMA i RECTANAL ENEMA, wykazuje działanie przeczyszczające oparte na efekcie osmotycznym. Hipertoniczne roztwory fosforanów sodu (ENEMA: 32,2 mg/ml disodu fosforanu i 139 mg/ml sodu diwodorofosforanu; RECTANAL ENEMA: 5 g/100 ml disodu fosforanu dwunastowodnego i 14 g/100 ml sodu diwodorofosforanu jednowodnego) powodują przyciąganie wody do światła jelita grubego, co zapobiega jej wchłanianiu, prowadząc do zmiękczenia i zwiększenia objętości mas kałowych oraz natychmiastowego pobudzenia odruchu defekacji. Mechanizm ten umożliwia mechaniczne oczyszczenie jelita bez systemowego wpływu na perystaltykę czy sekrecję jelitową, co stanowi istotną zaletę kliniczną tych preparatów. Preparaty te klasyfikowane są w grupie ATC A06AG01 (ENEMA) oraz pozostają bez przydzielonego kodu (RECTANAL ENEMA).
działanie przeczyszczające, efekt osmotyczny, fosforan dwusodowy, fosforan sodu, gospodarka fosforanowa, hemodializa, hemofiltracja, homeostaza fosforanowa, klasyfikacja ATC, odruch defekacji, pozaustrojowe oczyszczanie krwi, równowaga elektrolitowa, roztwór do hemodializy, roztwór doodbytniczy, roztwór hipertoniczny, sodu diwodorofosforan, terapia nerkozastępcza, właściwości buforujące, wodorowęglan