mobilizacja komórek CD34+
Mobilizacja komórek CD34+ to proces polegający na zwiększeniu liczby macierzystych komórek krwiotwórczych (HSC) oznaczonych markerem CD34+ we krwi obwodowej. W warunkach fizjologicznych większość komórek CD34+ znajduje się w szpiku kostnym, a tylko niewielka ich ilość cyrkuluje we krwi obwodowej.
Proces mobilizacji można wywołać farmakologicznie poprzez zastosowanie czynników wzrostu, najczęściej G-CSF (granulocytowego czynnika stymulującego tworzenie kolonii), chemioterapii lub kombinacji obu metod. Mechanizm działania opiera się na przerwaniu połączeń pomiędzy komórkami macierzystymi a mikośrodowiskiem szpiku kostnego.
Mobilizacja komórek CD34+ jest kluczowym etapem procedury autologicznego lub allogenicznego przeszczepu komórek krwiotwórczych. Zmobilizowane komórki CD34+ są następnie pozyskiwane za pomocą leukaferezy i wykorzystywane w transplantacji. Skuteczność mobilizacji ocenia się poprzez oznaczenie liczby komórek CD34+ we krwi obwodowej, przy czym za optymalny wynik przyjmuje się uzyskanie ≥2×10^6 komórek CD34+/kg masy ciała biorcy.
U około 5-30% pacjentów występuje zjawisko słabej mobilizacji (poor mobilizers), co stanowi istotne wyzwanie kliniczne. W takich przypadkach stosuje się alternatywne protokoły mobilizacyjne, w tym plerixafor – selektywny antagonista receptora chemokin CXCR4, który przerywa połączenie komórek macierzystych z niszą szpikową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Plerixafor MSN 20 mg/ml
Farmakokinetyka pleryksaforu została oceniona u pacjentów z chłoniakiem i szpiczakiem mnogim po podaniu dawki 0,24 mg/kg mc. po 4-dniowej terapii G-CSF (10 μg/kg mc./dobę). Lek charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podskórnym podaniu, osiągając Cmax około 887 ± 217 ng/mL w 30-60 minut (tmax). Ekspozycja ogólnoustrojowa (AUC0-24) wynosiła 4337 ± 922 ng·h/mL. Pleryksafor wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (58%), a jego objętość dystrybucji to 0,3 L/kg. Nie ulega metabolizmowi przez enzymy CYP450 i nie wykazuje działania indukującego lub hamującego na ich izoenzymy, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z około 70% dawki wydalanej w postaci niezmienionej w moczu w ciągu 24 godzin, a okres półtrwania wynosi 3-5 godzin. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się proporcjonalny do stopnia niewydolności spadek klirensu nerkowego i wzrost AUC0-24 (do 6990 ng·h/mL przy CrCl ≤ 30 mL/min), bez wpływu na Cmax.
CYP 450, czynność nerek, ekspozycja ogólnoustrojowa, G-CSF, glikoproteina p, hepatocyt pierwotny, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, mikrosom wątroby, mobilizacja komórek CD34+, model komórkowy MDCKII, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pleryksafor, przestrzeń pozanaczyniowa, stężenie osoczowe, wchłanianie podskórne, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Plerixafor MSN 20 mg/ml
Pleryksafor, będący odwracalnym antagonistą receptora CXCR4, skutecznie mobilizuje komórki CD34+ do krwi obwodowej poprzez blokowanie interakcji z ligandum SDF-1α (CXCL12). W badaniach farmakodynamicznych u zdrowych ochotników maksymalna mobilizacja komórek CD34+ występowała 6-9 godzin po monoterapii, a w terapii skojarzonej z G-CSF (10 μg/kg mc.) utrzymywała się przez 4-18 godzin, z maksimum między 10. a 14. godziną. Farmakokinetyka wykazała, że stała dawka 20 mg pleryksaforu u pacjentów z chłoniakiem nieziarniczym o masie ciała ≤ 70 kg powodowała 1,43-krotnie wyższą ekspozycję (AUC0-10h = 3991,2 vs 2792,7) i lepszą mobilizację komórek CD34+ (≥ 5 x 10^6/kg) niż dawka 0,24 mg/kg mc., przy podobnym profilu bezpieczeństwa. Zaleca się stosowanie dawki opartej na masie ciała powyżej 83 kg (0,24 mg/kg).
afereza, chłoniak nieziarniczy, farmakokinetyka i farmakodynamika, funkcja krwiotwórcza, komórka CD34+, komórka macierzysta, lek immunostymulujący, mielosupresja, mięsak Ewinga, mobilizacja komórek CD34+, nerwiak zarodkowy współczulny, pleryksafor, procedura ratunkowa, przeszczep autologiczny, przeszczep hematopoetycznych komórek macierzystych, receptor chemokinowy CXCR4, repopulacja hematopoetyczna, szpiczak mnogi, wszczepienie, wszczepienie neutrofilów, zajęcie szpiku kostnego, ziarnica złośliwa, zrębowy czynnik-1α - Leksykon leków
Interakcje leku – Plerixafor MSN 20 mg/ml
Plerixafor MSN (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wykazuje ograniczony potencjał do interakcji lekowych, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii mobilizacji komórek macierzystych. Badania in vitro potwierdziły, że pleryksafor nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P-450, ani ich nie indukuje czy hamuje, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Ponadto, brak wpływu na glikoproteinę P eliminuje ryzyko interakcji związanych z transportem leków. W badaniach klinicznych wykazano, że stosowanie pleryksaforu w połączeniu z G-CSF oraz rytuksymabem u pacjentów z chłoniakiem nieziarniczym nie wpływa negatywnie na bezpieczeństwo ani skuteczność mobilizacji komórek CD34+, co potwierdza niskie ryzyko interakcji terapeutycznych w tym schemacie.
alkohol etylowy, chłoniak nieziarniczy, cytochrom P-450, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, G-CSF, glikoproteina p, indeks terapeutyczny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, komórka CD34+, mobilizacja komórek CD34+, mobilizacja komórek macierzystych, pleryksafor, profil interakcji, rytuksymab, terapia skojarzona, transporter błonowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Plerixafor Biofar 20 mg/ml
Pleryksafor, będący odwracalnym antagonistą receptora CXCR4, jest stosowany w celu mobilizacji funkcjonalnych komórek progenitorowych CD34+ do krwi obwodowej, co umożliwia ich skuteczne pobranie i przeszczepienie. Mechanizm działania polega na blokowaniu interakcji CXCR4 z SDF-1α (CXCL12), co prowadzi do uwolnienia zarówno dojrzałych, jak i multipotencjalnych komórek hematopoetycznych. Farmakokinetyka wykazała, że stała dawka 20 mg pleryksaforu zapewnia 1,43-krotnie wyższą ekspozycję (AUC0-10h = 3991,2) niż dawka oparta na masie ciała 0,24 mg/kg (AUC0-10h = 2792,7), z podobnym profilem bezpieczeństwa. Maksymalna mobilizacja komórek CD34+ następuje w ciągu 6-9 godzin po podaniu monoterapii oraz 10-14 godzin w terapii skojarzonej z G-CSF (10 µg/kg/dobę).
afereza, chłoniak nieziarniczy, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, komórki CD34+, krwiotwórcze komórki macierzyste, leukocytoza, mielosupresja, mięsak Ewinga, mobilizacja komórek CD34+, neuroblastoma, pleryksafor, przeszczepienie, receptor chemokinowy CXCR4, repopulacja hematopoetyczna, szpiczak mnogi, wszczepienie, wszczepienie neutrofilów, ziarnica złośliwa, zrębowy czynnik-1α