czerniak powierzchownie rozprzestrzeniający się
Czerniak powierzchownie rozprzestrzeniający się (Superficial Spreading Melanoma, SSM) to najczęstszy typ czerniaka złośliwego, stanowiący około 70% wszystkich przypadków tego nowotworu. Charakteryzuje się powolnym wzrostem poziomym w obrębie naskórka (faza wzrostu radialnego) przed inwazją w głąb skóry (faza wzrostu wertykalnego).
Klinicznie prezentuje się jako płaska lub lekko wyniosła zmiana o nieregularnych granicach i niejednolitym zabarwieniu, najczęściej w odcieniach brązu, czerni, różu lub niebieskiego. Często rozwija się z istniejących znamion barwnikowych lub pojawia się de novo. Predylekcyjne lokalizacje to kończyny dolne u kobiet oraz tułów u mężczyzn.
Diagnostyka obejmuje ocenę dermatoskopową oraz biopsję wycinającą z badaniem histopatologicznym. W ocenie histopatologicznej kluczowa jest ocena grubości nacieku według skali Breslowa, obecności owrzodzenia oraz liczby mitoz, co ma istotne znaczenie prognostyczne i wpływa na decyzje terapeutyczne.
Leczenie czerniaka powierzchownie rozprzestrzeniającego się polega na radykalnym wycięciu zmiany z odpowiednim marginesem tkanek zdrowych. W przypadku zaawansowanego stadium choroby stosuje się dodatkowo limfadenektomię, immunoterapię, terapię celowaną lub chemioterapię. Rokowanie zależy głównie od grubości nacieku w momencie rozpoznania, przy czym wczesne wykrycie znacząco zwiększa szanse na wyleczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak skóry – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w czerniaku skóry zależy od wielu czynników, w tym parametrów histopatologicznych takich jak grubość guza (skala Breslowa), obecność owrzodzenia oraz indeks mitotyczny, które są kluczowymi niezależnymi czynnikami prognostycznymi. Przykładowo, 10-letnie przeżycie wynosi około 96% dla zmian o grubości <1 mm, a spada do 54% dla zmian >4 mm. Lokalizacja anatomiczna, typ histologiczny oraz obecność przerzutów do węzłów chłonnych i narządów odległych znacząco wpływają na rokowanie, z 5-letnim przeżyciem wynoszącym około 100% w stadium zlokalizowanym, 63,6% w stadium regionalnym i 22,5% w stadium przerzutowym. Czynniki demograficzne, takie jak wiek, płeć i stan cywilny, również modulują prognozę, podobnie jak markery biochemiczne (np. podwyższony poziom LDH, białko S100) oraz mutacje genetyczne, zwłaszcza mutacja BRAF, która w zaawansowanej chorobie wiąże się z gorszym rokowaniem.
5-letnie przeżycie, aktywność mitotyczna, choroba przerzutowa, czerniak guzkowy, czerniak powierzchownie rozprzestrzeniający się, czerniak skóry, dehydrogenaza mleczanowa, ekspresja genów, immunoterapia, indeks mitotyczny, inhibitor BRAF, inhibitor punktów kontrolnych, kalkulator ryzyka, lentigo maligna, marker biochemiczny, mikroprzerzut, mutacja BRAF, mutacja genetyczna, naciek limfocytarny, owrzodzenie, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, skala Breslowa, terapia adjuwantowa