substancja mielosupresyjna
Substancja mielosupresyjna to związek chemiczny, który hamuje prawidłowe funkcjonowanie szpiku kostnego, prowadząc do zmniejszenia produkcji komórek krwi. Działanie to może dotyczyć wszystkich linii komórkowych szpiku, skutkując spadkiem liczby czerwonych krwinek (erytrocytów), białych krwinek (leukocytów) i płytek krwi (trombocytów).
Mielosupresja może być zamierzonym efektem terapeutycznym (np. w chemioterapii nowotworów), ale częściej stanowi niepożądane działanie uboczne leków. Do najczęstszych substancji mielosupresyjnych należą leki cytostatyczne, niektóre antybiotyki, leki przeciwwirusowe, przeciwdrgawkowe oraz immunosupresyjne. Znaczącą mielosupresję mogą wywołać również promieniowanie jonizujące i czynniki toksyczne.
Klinicznie mielosupresja objawia się pancytopenią, która może prowadzić do niedokrwistości, zwiększonej podatności na infekcje oraz zaburzeń krzepnięcia. Monitorowanie morfologii krwi jest kluczowe podczas terapii substancjami o potencjale mielosupresyjnym. W ciężkich przypadkach może być konieczne czasowe wstrzymanie leczenia, modyfikacja dawki lub zastosowanie czynników wzrostu, takich jak G-CSF czy erytropoetyna.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Ayupil 200 mg
Klozapina, zawarta w produkcie leczniczym Ayupil, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami mielosupresyjnymi (np. karbamazepina, chloramfenikol, sulfonamidy, pochodne pyrazolonu, penicylamina, środki cytotoksyczne) oraz długo działającymi lekami przeciwpsychotycznymi depot ze względu na ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy. Klozapina nasila działanie leków hamujących OUN (opioidy, benzodiazepiny, leki przeciwhistaminowe), co może prowadzić do zapaści krążeniowej i zatrzymania akcji serca. Współpodawanie substancji o działaniu przeciwcholinergicznym, hipotensyjnym lub hamującym układ oddechowy wymaga ostrożności z powodu efektu addycyjnego. Klozapina wykazuje właściwości alfa-adrenolityczne, co może osłabiać presyjne działanie leków adrenergicznych. Interakcje z inhibitorami CYP1A2 (fluwoksamina, kofeina, cyprofloksacyna, perazyna) prowadzą do wzrostu stężenia klozapiny w osoczu i mogą wymagać redukcji dawki. Z kolei induktory CYP1A2 (omeprazol, palenie tytoniu) obniżają stężenie leku, co może wymagać zwiększenia dawki. Nagłe zaprzestanie palenia może zwiększyć stężenie klozapiny nawet o 50%, co wymaga monitorowania pacjenta.
agranulocytoza, azolowy lek przeciwgrzybiczny, działanie antagonistyczne, działanie mielosupresyjne, działanie uspokajające, efekt addycyjny, hamowanie czynności szpiku kostnego, hipotensja ortostatyczna, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymów wątrobowych, induktor CYP1A2, induktor enzymu cytochromu P450, inhibitor CYP 1A2, inhibitor CYP1A2, inhibitor izoenzymu cytochromu P450, inhibitor proteazy, interakcje lekowe, klozapina, lek hamujący czynność OUN, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpsychotyczny depot, lek wiążący się z białkami, lek wydłużający odstęp QTc, napad padaczkowy, neutropenia, obniżenie progu drgawkowego, receptory alfa-adrenergiczne, SSRI, substancja mielosupresyjna, substancja przeciwcholinergiczna, właściwość alfa-adrenolityczna, zaburzenie koordynacji, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zapaść krążeniowa, zatrzymanie akcji serca, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluorouracil Accord 50 mg/ml
Fluorouracil Accord (50 mg/ml) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą prowadzić do zwiększonej toksyczności lub zmniejszenia skuteczności terapii przeciwnowotworowej. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z brywudyną, sorywudyną i ich analogami, które nieodwracalnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową (DPD), powodując znaczny wzrost ekspozycji na fluorouracyl i potencjalnie śmiertelną toksyczność. W przypadku konieczności terapii przeciwwirusowej zaleca się co najmniej 4-tygodniową przerwę przed rozpoczęciem leczenia fluorouracylem. Interakcje z kwasem folinowym (folinianem wapnia) zwiększają wiązanie fluorouracylu z syntazą tymidylanową, co nasila zarówno skuteczność, jak i toksyczność, w tym ryzyko ciężkiej biegunki, szczególnie przy dawce 600 mg/m² podawanej dożylnie w bolusie raz w tygodniu. Ponadto, fluorouracyl może modulować metabolizm i działanie leków takich jak fenytoina (wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki), warfaryna (konieczne jest regularne monitorowanie INR), a także wykazuje addytywne lub synergistyczne działania toksyczne z lekami cytostatycznymi, tiazydowymi diuretykami, klozapiną, lewamizolem, cisplatyną i winorelbina, co wymaga ścisłej kontroli klinicznej i często modyfikacji dawkowania.
agranulocytoza, allopurynol, aminotransferazy, biegunka, brywudyna, cisplatyna, cyklofosfamid, cymetydyna, czas protrombinowy, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, fenytoina, fluoropirymidyna, fosfataza alkaliczna, granulocyty, hepatotoksyczność, interferon alfa, izoenzymy CYP, klozapina, kwas folinowy, lek moczopędny tiazydowy, lek przeciwwirusowy, lewamizol, metotreksat, metronidazol, napromienianie, pochodna kumaryny, substancja mielosupresyjna, syntaza tymidylanowa, szczepionka żywa, tamoksyfen, warfaryna, winorelbina, wskaźnik INR, zapalenie błony śluzowej, zawał mózgu, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Ayupil 12,5 mg
Klozapina wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie jej z lekami mielosupresyjnymi (karbamazepina, chloramfenikol, sulfonamidy, pochodne pyrazolonu, penicylamina, leki cytotoksyczne) oraz długo działającymi lekami przeciwpsychotycznymi w postaci depot ze względu na ryzyko agranulocytozy i supresji szpiku kostnego. Spożywanie alkoholu podczas terapii klozapiną jest zabronione z powodu nasilenia działania sedatywnego, ryzyka depresji oddechowej oraz zaburzeń poznawczych i motorycznych. Klozapina metabolizowana jest głównie przez enzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP1A2, co powoduje, że inhibitory tego enzymu (np. fluwoksamina, kofeina, cyprofloksacyna) mogą zwiększać stężenie leku w osoczu, natomiast induktory (fenytoina, ryfampicyna, omeprazol) obniżają jego poziom, co wymaga odpowiedniej modyfikacji dawki. Nagłe odstawienie kofeiny lub zaprzestanie palenia tytoniu może zwiększyć stężenie klozapiny nawet o około 50%.
agranulocytoza, benzodiazepina, cyprofloksacyna, cytochrom P450, depresja oddechowa, działanie hipotensyjne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedatywne, fenytoina, fluoksetyna, fluwoksamina, hamowanie szpiku kostnego, induktor enzymu cytochromu, inhibitor CYP1A2, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, klozapina, kwas walproinowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwbólowy opioidowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpsychotyczny depot, majaczenie, napad padaczkowy, neutropenia, niedociśnienie, noradrenalina, odstęp QTc, ryfampicyna, substancja mielosupresyjna, supresja szpiku kostnego, warfaryna, wiązanie z białkiem osocza, zaburzenie oddychania, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zapaść krążeniowa, złośliwy zespół neuroleptyczny