działanie wymiotne

Działanie wymiotne, inaczej zwane emetykiem, to efekt farmakologiczny lub fizjologiczny prowadzący do odruchowego opróżnienia zawartości żołądka przez usta, poprzez skurcze mięśni brzucha i przepony. Wymioty są złożonym mechanizmem obronnym organizmu, kontrolowanym przez ośrodek wymiotny w rdzeniu przedłużonym mózgu.

Substancje o działaniu wymiotnym mogą wpływać bezpośrednio na ośrodek wymiotny w pniu mózgu lub działać pośrednio poprzez stymulację receptorów w przewodzie pokarmowym. Do leków o potencjalnym działaniu wymiotnym należą niektóre cytostatyki, opioidy, digoksyna oraz preparaty zawierające ipekakuanę. Działanie wymiotne może być również wywołane przez bodźce drażniące błonę śluzową żołądka, zaburzenia równowagi w uchu wewnętrznym lub stany zapalne w obrębie układu pokarmowego.

W praktyce klinicznej działanie wymiotne rzadko jest efektem pożądanym terapeutycznie (z wyjątkiem niektórych przypadków ostrych zatruć). Częściej stanowi niepożądany skutek uboczny farmakoterapii, któremu przeciwdziała się stosując leki przeciwwymiotne jak antagoniści receptora 5-HT3, neurokininowego NK1 czy dopaminowego D2, a także niektóre leki przeciwhistaminowe i kortykosteroidy.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ondansetron Accord 2 mg/ml 2 mg/ml

Ondansetron Accord w stężeniu 2 mg/ml dostępny jest w ampułkach 2 ml (4 mg) i 4 ml (8 mg) jako bezbarwny roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Dawkowanie u dorosłych w profilaktyce i leczeniu nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią i radioterapią wynosi od 8 mg do 32 mg na dobę, podawane dożylnie, domięśniowo, doustnie lub doodbytniczo. W przypadku chemioterapii o silnym działaniu wymiotnym (np. duże dawki cisplatyny) zaleca się pojedynczą dawkę 8 mg dożylnie lub domięśniowo przed leczeniem, z możliwością podania dodatkowych dawek 8 mg co 4 godziny, maksymalnie do 16 mg jednorazowo, ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT. Leczenie kontynuuje się doustnie lub doodbytniczo do 5 dni po zakończeniu terapii. U dzieci i młodzieży dawki ustala się na podstawie powierzchni ciała (5 mg/m² i.v., max 8 mg) lub masy ciała (0,15 mg/kg i.v., max 8 mg), z całkowitą dawką dobową nieprzekraczającą 32 mg. U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby dawka nie powinna przekraczać 8 mg na dobę, podawana dożylnie lub doustnie.
cisplatyna, dawka wielokrotna, deksametazon, działanie wymiotne, infuzja dożylna, klirens leku, metabolizm sparteiny, niewydolność wątroby, nudności pooperacyjne, nudności wywołane chemioterapią, odstęp QT, okres półtrwania leku, okres pooperacyjny, ondansetron, podanie domięśniowe, powierzchnia ciała, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, wlew dożylny, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znieczulenie ogólne
Leksykon substancji czynnych
Ipeca – Przedawkowanie

Ipeca (emetynia), pozyskiwana z korzenia Cephaelis ipecacuanha, jest alkaloidem o właściwościach wymiotnych, stosowanym w preparatach homeopatycznych takich jak Santaherba (Ipeca D4) oraz Stodal (Ipeca 3CH). W tych produktach substancja aktywna występuje w wysokich rozcieńczeniach homeopatycznych (D4 i 3CH), co znacząco ogranicza ryzyko toksyczności i przedawkowania. Do chwili obecnej nie odnotowano przypadków przedawkowania tych preparatów, a ich profil bezpieczeństwa jest potwierdzony klinicznie. W przeciwieństwie do nierozcieńczonej ipeca, stosowanej historycznie jako środek wymiotny, preparaty homeopatyczne nie wywołują typowych objawów toksycznych, takich jak uporczywe wymioty, biegunka, odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, kardiotoksyczność, objawy nerwowo-mięśniowe czy zmiany w obrazie krwi.
alkaloid, arytmia, błona śluzowa przewodu pokarmowego, błona śluzowa żołądka, Cephaelis ipecacuanha, ciśnienie tętnicze, doświadczenie kliniczne, drgawki, działanie niepożądane, działanie wymiotne, emetyna, hipokaliemia, hipowolemia, kardiotoksyczność, kwasica metaboliczna, niedociśnienie, objawy nerwowo-mięśniowe, objawy toksyczne, obraz krwi, osłabienie mięśniowe, ośrodek wymiotny, parametry życiowe, parestezja, perystaltyka jelit, preparat homeopatyczny, profil bezpieczeństwa, równowaga elektrolitowa, rozcieńczenie homeopatyczne, saturacja, środek wymiotny, tętno, uporczywe wymioty, uszkodzenie szpiku kostnego, wymiotnica ipekakuana, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodnictwa sercowego, zaburzenia świadomości, zasadowica
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ondansetron Accord 8 mg

Ondansetron Accord jest dostępny w roztworze do wstrzykiwań o stężeniu 2 mg/ml, w dawkach 4 mg (2 ml) i 8 mg (4 ml). W leczeniu nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią lub radioterapią u dorosłych dawka dobowa wynosi od 8 mg do 32 mg, podawana w schematach dostosowanych do potencjału emetogennego terapii. Standardowo stosuje się pojedynczą dawkę 8 mg dożylnie lub domięśniowo przed terapią, następnie 8 mg doustnie co 12 godzin. W przypadku silnie emetogennej chemioterapii (np. cisplatyna) dopuszczalne jest podanie do 16 mg jednorazowo (infuzja co najmniej 15 minut) oraz dodatkowo dwie dawki 8 mg w odstępach 4 godzin lub infuzja ciągła 1 mg/godz. Maksymalna pojedyncza dawka nie powinna przekraczać 16 mg ze względu na ryzyko wydłużenia QT. U dzieci od 6 miesięcy dawki oblicza się na podstawie powierzchni ciała (5 mg/m² i.v., max 8 mg) lub masy ciała (0,15 mg/kg i.v., max 8 mg), z kontynuacją doustną do 5 dni, nie przekraczając 32 mg/dobę. Podawanie dożylne u dzieci wymaga rozcieńczenia i infuzji trwającej co najmniej 15 minut. Brak jest danych dotyczących zapobiegania opóźnionym nudnościom u dzieci oraz stosowania w radioterapii.
chemioterapia o silnym działaniu wymiotnym, deksametazon, działanie wymiotne, infuzja dożylna, klirens ondansetronu, nudności i wymioty pooperacyjne, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, okres półtrwania w surowicy, ondansetron, potencjał emetogenny, powierzchnia ciała, radioterapia, roztwór chlorku sodu, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vomitusheel –

Produkt leczniczy Vomitusheel zawiera substancje czynne w rozcieńczeniach homeopatycznych D4 i D6, co odpowiada rozcieńczeniom 10 000- i 1 000 000-krotnym w stosunku do materiału wyjściowego. Składniki takie jak Psychotria ipecacuanha D4 (10 g/100 g), Aethusa cynapium D4 (10 g/100 g), Strychnos nux-vomica D4 (10 g/100 g), Apomorphinum hydrochloricum D6 (15 g/100 g), Colchicum autumnale D6 (25 g/100 g) oraz Strychnos ignatii D6 (30 g/100 g) w formie nierozcieńczonej wykazują toksyczność (np. działanie kardiotoksyczne, neurotoksyczne, hepatotoksyczne czy wpływ na OUN), jednak w preparacie ich stężenia są minimalne i uznawane za bezpieczne. Produkt zawiera również 35% (v/v) etanolu, co stanowi istotny czynnik bezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście określonych grup pacjentów.
Aethusa cynapium, Apomorphinum hydrochloricum, blekot pospolity, Colchicum autumnale, działanie hepatotoksyczne, działanie kardiotoksyczne, działanie na OUN, działanie neurotoksyczne, działanie przeciwmitotyczne, działanie psychoaktywne, działanie toksyczne, działanie wykrztuśne, działanie wymiotne, kolchicyna, kulczyba wronie oko, pochodna morfiny, preparat homeopatyczny, Psychotria ipecacuanha, rozcieńczenie substancji wyjściowej, środek wymiotny, strychnina i brucyna, Strychnos ignatii, Strychnos nux vomica, toksyczny alkaloid, zimowit jesienny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pronoran 50 mg

Przedawkowanie pirybedylu, substancji czynnej leku Pronoran 50 mg (tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu), jest rzadkie ze względu na charakterystyczne działanie wymiotne, które ogranicza absorpcję substancji w dużych dawkach. Objawy przedawkowania obejmują wahania ciśnienia tętniczego (zarówno nadciśnienie, jak i niedociśnienie) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i wymioty. Wymioty pełnią rolę naturalnego mechanizmu eliminacji nadmiaru pirybedylu, co zmniejsza ryzyko poważnych powikłań. Monitorowanie parametrów życiowych, zwłaszcza ciśnienia tętniczego, jest kluczowe w ocenie stanu pacjenta.
ciśnienie tętnicze, dawka terapeutyczna, działanie wymiotne, leczenie objawowe, niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty, objawy przedmiotowe i podmiotowe, objawy żołądkowo-jelitowe, parametry życiowe, pirybedyl, postępowanie lecznicze, schorzenie metaboliczne, substancja pomocnicza, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Leksykon substancji czynnych
Ipeca – Właściwości farmakodynamiczne

Ipeca (Cephaelis ipecacuanha) jest stosowana w preparatach homeopatycznych takich jak Santaherba (rozcieńczenie D4) i Stodal (3CH), gdzie występuje w bardzo niskich stężeniach: 3,33 ml w 100 ml kropli doustnych oraz 0,0044 ml w 4 g granulek, odpowiednio. W obu produktach Ipeca jest składnikiem złożonych kompozycji homeopatycznych zawierających inne substancje aktywne w różnych rozcieńczeniach, jednak charakterystyki tych leków nie dostarczają szczegółowych danych farmakodynamicznych dotyczących Ipeca, co jest typowe dla preparatów homeopatycznych.
W medycynie konwencjonalnej nierozcieńczona ipekakuana zawiera alkaloidy, takie jak emetyna i cefelina, które wykazują działanie wymiotne, wykrztuśne i przeciwamebowe. Jednak w rozcieńczeniach homeopatycznych (D4, 3CH) właściwości te ulegają znacznym zmianom, a mechanizmy działania nie są wyjaśnione zgodnie z konwencjonalnymi metodami badań farmakodynamicznych. W związku z tym, pomimo tradycyjnego stosowania Ipeca w homeopatii, brak jest rzetelnych danych potwierdzających jej efektywność i mechanizm działania w tych formach.
alkaloid, charakterystyka produktu leczniczego, działanie wykrztuśne, działanie wymiotne, krople doustne, mechanizm działania, postać farmaceutyczna, preparat homeopatyczny, profil farmakologiczny, rozcieńczenie centezymalne, rozcieńczenie dziesiętne, rozcieńczenie homeopatyczne, składnik aktywny, substancja aktywna, substancja homeopatyczna, właściwość farmakodynamiczna, wymiotnica ipekakuana
Leksykon substancji czynnych
Wymiotnica ipekakuana – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Wymiotnica ipekakuana (Cephaelis ipecacuanha) stosowana w preparacie homeopatycznym Malia Kaszel występuje w rozcieńczeniach D6 (1:1 000 000) oraz D12 (1:1 000 000 000 000), co znacząco ogranicza prawdopodobieństwo wystąpienia efektów farmakologicznych typowych dla substancji wyjściowej. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu tego preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co wynika z braku ukierunkowanych badań psychomotorycznych. Preparat zawiera ponadto etanol oraz sorbitol (8,64 g w dawce 10 ml), które mogą potencjalnie wpływać na funkcje psychomotoryczne oraz wywoływać efekt przeczyszczający, co w określonych sytuacjach może ograniczać bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów, zwłaszcza podczas dłuższych podróży.
badanie kliniczne, benzodiazepina, działanie niepożądane, działanie przeciwkaszlowe, działanie wykrztuśne, działanie wymiotne, efekt farmakologiczny, efekt przeczyszczający, efekt sedatywny, farmakoterapia, funkcje psychomotoryczne, interakcje lekowe, ipekakuana, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, opioid, produkt homeopatyczny, Psychotria ipecacuanha, rozcieńczenia homeopatyczne, sorbitol, stężenie terapeutyczne, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancje pomocnicze, układ nerwowy, wymiotnica ipekakuana
Leksykon substancji czynnych
Wymiotnica ipekakuana – Właściwości farmakodynamiczne

Wymiotnica ipekakuana (Cephaelis ipecacuanha) jest składnikiem homeopatycznego preparatu Malia Kaszel, występującym w rozcieńczeniach D6 (1:1 000 000) oraz D12 (1:1 000 000 000 000). W tradycyjnej formie zawiera alkaloidy emetynę i cefalinę, które wykazują działanie wykrztuśne i wymiotne, jednak w zastosowaniu homeopatycznym brak jest danych dotyczących farmakodynamiki i mechanizmu działania tych rozcieńczeń. Preparat jest stosowany w leczeniu dolegliwości związanych z kaszlem, zwłaszcza przy problemach z odkrztuszaniem, zgodnie z zasadami homeopatii.
alkaloidy, atropa bella-donna, Bryonia, Cephaelis ipecacuanha, charakterystyka produktu leczniczego, Dactylopius coccus, dolegliwości dróg oddechowych, drogi oddechowe, Drosera, działanie wykrztuśne, działanie wymiotne, emetyna, Euspongia officinalis, homeopatyczny produkt leczniczy, Kalium stibyltartaricum, kaszel, odkrztuszanie wydzieliny, rozcieńczenie homeopatyczne, wymiotnica ipekakuana
Leksykon substancji czynnych
Pirybedyl – Przedawkowanie

Pirybedyl, lek o działaniu dopaminergicznym stosowany w terapii choroby Parkinsona, charakteryzuje się relatywnie niskim ryzykiem ciężkiego przedawkowania w formie doustnej, głównie dzięki wymiotnemu efektowi przy dużych dawkach, który działa jako mechanizm obronny organizmu. Przedawkowanie może objawiać się zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak wahania ciśnienia tętniczego (zarówno nadciśnienie, jak i niedociśnienie), prowadzącymi do zawrotów głowy, omdleń czy zaburzeń krążenia, oraz objawami żołądkowo-jelitowymi, w tym nudnościami i wymiotami. Monitorowanie ciśnienia tętniczego jest kluczowe w diagnostyce i ocenie stanu pacjenta z podejrzeniem przedawkowania pirybedylu (np. Pronoran 50 mg).
choroba Parkinsona, działanie dopaminergiczne, działanie wymiotne, lek przeciwwymiotny, monitorowanie ciśnienia tętniczego, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty, ośrodek wymiotny, ośrodkowy układ nerwowy, parametry życiowe, pirybedyl, Pronoran, przedawkowanie substancji, receptor adrenergiczny, receptor dopaminergiczny, uzupełnienie elektrolitów, wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia krążenia, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie poznawcze, zawroty głowy