chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów
Chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów (HEC – Highly Emetogenic Chemotherapy) to rodzaj leczenia przeciwnowotworowego, który wywołuje nudności i wymioty u ponad 90% pacjentów, jeśli nie zastosuje się odpowiedniej profilaktyki przeciwwymiotnej. Do tej kategorii zalicza się m.in. schematy zawierające cisplatynę w dawce ≥50 mg/m², karboplatynę w wysokich dawkach, cyklofosfamid >1500 mg/m² czy połączenie antracyklin z cyklofosfamidem.
Mechanizm wywoływania wymiotów w chemioterapii HEC związany jest głównie z uwalnianiem serotoniny i substancji P, które aktywują receptory 5-HT3 i NK-1 w obszarze trigger zone w dnie komory IV mózgu oraz w przewodzie pokarmowym. Wymioty indukowane chemioterapią dzielimy na ostre (0-24h), późne (>24h) oraz wyprzedzające (przed podaniem leku, uwarunkowane psychicznie).
Standardem postępowania profilaktycznego w chemioterapii HEC jest stosowanie skojarzonego leczenia przeciwwymiotnego obejmującego trzy klasy leków: antagonistę receptora NK-1 (np. aprepitant), antagonistę receptora 5-HT3 (np. ondansetron, palonosetron) oraz kortykosteroid (najczęściej deksametazon). W przypadku schematów zawierających antracykliny i cyklofosfamid u kobiet można rozważyć dodatkowo olanzapinę. Prawidłowe postępowanie przeciwwymiotne znacząco poprawia jakość życia pacjentów i umożliwia kontynuację leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Sandoz 80 mg; 125 mg
Aprepitant Sandoz, dostępny w kapsułkach 80 mg i 125 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oceniany na podstawie danych od około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych. U dorosłych poddawanych chemioterapii o wysokim ryzyku wymiotów (HEC) najczęstsze działania niepożądane to czkawka (4,6% vs. 2,9%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs. 1,1%), niestrawność (2,6% vs. 2,0%), zaparcie (2,4% vs. 2,0%), ból głowy (2,0% vs. 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs. 0,5%). W chemioterapii o umiarkowanym ryzyku (MEC) najczęściej zgłaszano zmęczenie (1,4% vs. 0,9%). U dzieci i młodzieży najczęstsze działania to czkawka (3,3% vs. 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs. 0,0%). Profil działań niepożądanych obejmuje także rzadkie, ale istotne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz zaburzenia laboratoryjne, zwłaszcza podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT).
AlAT, aminotransferaza alaninowa, aprepitant, AspAT, ból głowy, ból jamy ustnej, bradykardia, chemioterapia o umiarkowanym ryzyku wymiotów, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, czkawka, działania niepożądane produktów leczniczych, fosfataza zasadowa, glukozuria, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, kołatanie serca, krwinkomocz, letarg, nadmierne pragnienie, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność przepuszczająca, niestrawność, osłabienie mięśni, perforacja wrzodu dwunastnicy, pokrzywka, pooperacyjne nudności i wymioty, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja nadwrażliwości na światło, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, skurcze mięśni, świąd, szum w uszach, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trudności w oddawaniu moczu, uderzenia gorąca, wielomocz, zaburzenia poznawcze, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia smaku, zaczerwienienie twarzy, zakażenie drożdżakowe, zakażenie gronkowcowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie spojówek, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zmniejszenie łaknienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Accord 80 mg; 125 mg
Bezpieczeństwo stosowania aprepitantu zostało ocenione w licznych badaniach klinicznych obejmujących około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych. U dorosłych poddanych chemioterapii o wysokim ryzyku wymiotów (HEC) najczęściej obserwowano działania niepożądane takie jak czkawka (4,6% vs 2,9%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcia (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%). W populacji pediatrycznej najczęstsze działania niepożądane to czkawka (3,3% vs 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Profil bezpieczeństwa pozostaje stabilny podczas wielokrotnego stosowania do 6 cykli chemioterapii. W leczeniu nudności i wymiotów pooperacyjnych (PONV) dawka 40 mg aprepitantu wiązała się z wyższą częstością działań niepożądanych takich jak ból w nadbrzuszu, zaparcia, duszność czy zaburzenia widzenia w porównaniu do ondansetronu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, chemioterapia o umiarkowanym ryzyku wymiotów, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, dysuria, fosfataza zasadowa, fotowrażliwość, glikozuria, gorączka neutropeniczna, hiponatremia, infekcja gronkowcowa, kołatanie serca, neutropenia, niedokrwistość, nudności i wymioty pooperacyjne, poliuria, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód dwunastnicy, zaburzenie funkcji poznawczej, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zakażenie drożdżakowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Stada 125 mg; 80 mg
Profil bezpieczeństwa aprepitantu został oceniony na podstawie szerokich badań klinicznych obejmujących około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych. U dorosłych leczonych chemioterapią o wysokim ryzyku wymiotów (HEC) najczęściej obserwowano czkawkę (4,6% vs 2,9%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcie (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%). W przypadku chemioterapii o umiarkowanym ryzyku wymiotów (MEC) najczęstszym działaniem niepożądanym było zmęczenie (1,4% vs 0,9%). U dzieci najczęściej zgłaszano czkawkę (3,3% vs 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Dodatkowo, u dorosłych leczonych aprepitantem w profilaktyce nudności i wymiotów pooperacyjnych (PONV) zaobserwowano zwiększoną częstość występowania bólu w nadbrzuszu, zaparcia, dyzartrii, duszności, bezsenności oraz innych objawów ze strony układu pokarmowego i nerwowego, zwłaszcza przy wyższych dawkach.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aprepitant, bradykardia, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, dyzartria, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, gorączka neutropeniczna, infekcja gronkowcowa, kołatanie serca, neutropeniczne zapalenie okrężnicy, niedoczulica, niedokrwistość, nudności i wymioty pooperacyjne, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, świszczący oddech, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód dwunastnicy, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaczerwienienie twarzy, zakażenie drożdżakowe, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aprepitant Accord 80 mg; 125 mg
Aprepitant Accord, zawierający aprepitant, jest wskazany do zapobiegania nudnościom i wymiotom indukowanym chemioterapią o wysokim (HEC) i umiarkowanym (MEC) ryzyku emetogennym u dorosłych oraz młodzieży powyżej 12 roku życia. Lek dostępny jest w kapsułkach twardych w dawkach 125 mg i 80 mg, które stosuje się w schematach skojarzonych z innymi lekami przeciwwymiotnymi, zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi. Schematy HEC obejmują m.in. cisplatynę w dawce >50 mg/m² oraz wysokie dawki cyklofosfamidu, natomiast MEC to m.in. karboplatyna, oksaliplatyna i irynotekan. Aprepitant Accord nie jest przeznaczony do monoterapii i wymaga indywidualnej oceny ryzyka powikłań u pacjenta, w tym uwzględnienia wieku i profilu chemioterapii.
aprepitant, chemioterapia, chemioterapia o umiarkowanym ryzyku wymiotów, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, cisplatyna, cyklofosfamid, irynotekan, kapsułki twarde, karboplatyna, leczenie skojarzone, lek przeciwwymiotny, nietolerancja cukrów, nudności i wymioty, oksaliplatyna, potencjał emetogenny, profilaktyka przeciwwymiotna, ryzyko wymiotów, sacharoza, substancja pomocnicza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Viatris 80 mg/125 mg
Aprepitant, stosowany w profilaktyce nudności i wymiotów u pacjentów poddawanych chemioterapii o wysokim (HEC) i umiarkowanym (MEC) ryzyku, został przebadany u około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych. Profil bezpieczeństwa wykazuje, że najczęstsze działania niepożądane u dorosłych z HEC to czkawka, podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), niestrawność, zaparcia, ból głowy i zmniejszenie łaknienia. W populacji MEC najczęściej obserwowano zmęczenie (1,4% vs 0,9% w grupie kontrolnej), a u dzieci czkawkę (3,3% vs 0,0%) oraz zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aminotransferaza alaninowa, ból głowy, bradykardia, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, czkawka, gorączka neutropeniczna, infekcja gronkowcowa, niedokrwistość, niedrożność przepuszczająca, niestrawność, nudności i wymioty pooperacyjne, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, wrzód dwunastnicy, zaburzenia poznawcze, zaburzenia wątroby, zakażenie drożdżakowe, zapalenie okrężnicy neutropenicznej, zapalenie spojówek, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie łaknienia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Teva 125 mg; 80 mg
Profil bezpieczeństwa aprepitantu został oceniony na podstawie danych z około 6500 dorosłych i 184 pacjentów pediatrycznych, wykazując specyficzne działania niepożądane związane z jego stosowaniem w profilaktyce nudności i wymiotów po chemioterapii o wysokim (HEC) i umiarkowanym (MEC) ryzyku. U dorosłych z HEC najczęściej obserwowano czkawkę (4,6% vs 2,9%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcia (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%). W populacji pediatrycznej najczęstsze działania to czkawka (3,3% vs 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Profil działań niepożądanych pozostaje stabilny przy wielokrotnym stosowaniu do 6 cykli chemioterapii. W leczeniu nudności i wymiotów pooperacyjnych (PONV) aprepitant wiązał się z wyższą częstością bólu w nadbrzuszu, zaparć i innych objawów ze strony układu pokarmowego oraz neurologicznego w porównaniu do ondansetronu.
aminotransferaza alaninowa, aprepitant, bezsenność, ból głowy, ból nadbrzusza, chemioterapia o umiarkowanym ryzyku wymiotów, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, czkawka, duszność, gorączka neutropeniczna, infekcja gronkowcowa, niedoczulica, niedokrwistość, niedrożność przepuszczająca, niestrawność, nudności, nudności i wymioty pooperacyjne, ondansetron, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, upośledzenie wymowy, wrzód dwunastnicy, wymioty, zaczerwienienie twarzy, zakażenie drożdżakowe, zapalenie jamy ustnej, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie spojówek, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie łaknienia, zwężenie źrenicy