szpiczak tlący się
Szpiczak tlący się (ang. smoldering multiple myeloma, SMM) to wczesna, bezobjawowa postać szpiczaka plazmocytowego, charakteryzująca się obecnością białka monoklonalnego w surowicy (≥3 g/dl) i/lub nacieku plazmocytów w szpiku kostnym (≥10%), przy jednoczesnym braku objawów klinicznych typowych dla pełnoobjawowego szpiczaka.
Szpiczak tlący się zajmuje miejsce pośrednie w spektrum nowotworów plazmocytowych pomiędzy gammapatią monoklonalną o nieokreślonym znaczeniu (MGUS) a szpiczakiem mnogim objawowym. Pacjenci z SMM wymagają regularnej obserwacji, ponieważ ryzyko progresji do aktywnej postaci choroby wynosi około 10% rocznie w pierwszych 5 latach od rozpoznania, 3% rocznie w następnych 5 latach i 1-2% rocznie w kolejnych latach.
Diagnostyka szpiczaka tlącego się obejmuje badania laboratoryjne (elektroforeza i immunofiksacja białek surowicy i moczu, oznaczenie wolnych łańcuchów lekkich w surowicy), badanie szpiku kostnego oraz obrazowanie (niskodawkowa tomografia komputerowa całego ciała, MRI lub PET-CT). Kluczowe jest wykluczenie biomarkerów wysokiego ryzyka progresji, tzw. zdarzeń definiujących szpiczaka (SLiM CRAB), których obecność klasyfikowałaby chorobę jako pełnoobjawowy szpiczak mnogi.
Standardem postępowania w przypadku szpiczaka tlącego się pozostaje aktywna obserwacja (watch and wait), jednak prowadzone są badania kliniczne nad wczesną interwencją terapeutyczną u pacjentów z wysokim ryzykiem progresji. Czynniki ryzyka progresji obejmują m.in. stosunek wolnych łańcuchów lekkich ≥100, odsetek plazmocytów w szpiku ≥20%, obecność więcej niż jednego ogniska w MRI oraz niektóre aberracje cytogenetyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szpiczak mnogi – Objawy
Szpiczak mnogi to złośliwy nowotwór plazmocytów w szpiku kostnym, prowadzący do wypierania zdrowych komórek krwi i rozwoju objawów takich jak ból kości, anemia, niewydolność nerek oraz hiperkalcemia. Wczesne stadia, takie jak MGUS i tlący się szpiczak mnogi (SMM), charakteryzują się obecnością białka monoklonalnego bez objawów klinicznych, z ryzykiem progresji odpowiednio około 1% rocznie dla MGUS i 10% rocznie w pierwszych 5 latach dla SMM. Typowe objawy aktywnego szpiczaka obejmują kryteria CRAB: hiperkalcemię, niewydolność nerek, anemię oraz uszkodzenie kości, które występuje u około 85% pacjentów i manifestuje się bólem, złamaniami patologicznymi oraz ryzykiem ucisku rdzenia kręgowego. Anemia dotyczy ponad 60% chorych przy rozpoznaniu, a uszkodzenie nerek obserwuje się u ponad połowy pacjentów, często związane z nefrotoksycznym działaniem białka M. Objawy neurologiczne i zespół nadlepkości krwi również mogą się pojawić, wpływając na jakość życia i przebieg choroby.
anemia, białe krwinki, białko monoklonalne, ból kości, czerwona krwinka, dysfagia, dysfunkcja nerek, gammapatia monoklonalna, hiperkalcemia, kryteria CRAB, nawracająca infekcja, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, osteoporoza, plazmocyt, szpiczak mnogi, szpiczak tlący się, szpik kostny, trombocytopenia, ucisk rdzenia kręgowego, układ odpornościowy, zespół nadlepkości krwi, złamanie patologiczne, złe samopoczucie, zmiana osteolityczna