opioid endogenny
Opioidy endogenne to naturalne substancje peptydowe produkowane przez organizm, które oddziałują z receptorami opioidowymi, pełniąc funkcje neuroprzekaźników i neuromodulatorów. Do głównych grup opioidów endogennych należą endorfiny, enkefaliny, dynorfiny i nowo odkryte endomorfiny.
Mechanizm działania opioidów endogennych polega na wiązaniu z receptorami opioidowymi (μ, κ, δ), co prowadzi do modulacji transmisji synaptycznej i zmniejszenia uwalniania neuroprzekaźników pobudzających. Te naturalne związki pełnią kluczową rolę w regulacji odczuwania bólu, stanów emocjonalnych, odpowiedzi na stres oraz uczucia przyjemności i nagrody.
Zaburzenia w układzie opioidów endogennych wiązane są z patofizjologią wielu chorób, w tym zaburzeń nastroju, uzależnień, przewlekłego bólu i zaburzeń odżywiania. Badania nad opioidami endogennymi przyczyniły się do rozwoju farmakoterapii przeciwbólowej i lepszego zrozumienia mechanizmów uzależnień. W przeciwieństwie do egzogennych opioidów, endogenne opioidy rzadko wywołują zjawisko tolerancji czy uzależnienia ze względu na ich precyzyjną regulację w organizmie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie alkoholu – Patofizjologia i mechanizm
Nadużywanie alkoholu jest złożonym zaburzeniem o podłożu neurobiologicznym, obejmującym dysregulację układów neurotransmisyjnych, takich jak GABA, glutaminian, dopamina, serotonina i układ opioidowy. Przewlekła ekspozycja prowadzi do neuroadaptacji, w tym down-regulacji receptorów GABA-A i up-regulacji receptorów glutaminianergicznych, co skutkuje rozwojem tolerancji i objawów odstawienia, które mogą być zagrażające życiu. Kluczowe obszary mózgu zaangażowane w rozwój uzależnienia to jądro półleżące, ciało migdałowate oraz kora przedczołowa, gdzie dochodzi do zaburzeń kontroli impulsów i zachowań motywacyjnych. Nadużywanie alkoholu powoduje także uszkodzenia wielonarządowe, w tym alkoholową chorobę wątroby (alkoholowe zapalenie wątroby i marskość), neuropatię obwodową, zaburzenia hematologiczne (anemia, leukopenia, trombocytopenia) oraz zmiany patologiczne w przewodzie pokarmowym, takie jak „nieszczelne jelito” i dysbioza. Dawkowo, już spożycie powyżej 1-2 drinków dziennie zwiększa ryzyko uszkodzeń narządowych. Nadużywanie alkoholu jest także silnie powiązane z zaburzeniami psychicznymi, w tym depresją, lękiem i ryzykiem samobójstwa, z 94% wzrostem ryzyka śmierci samobójczej u osób pijących alkohol.
akamprozat, alkoholowa choroba wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, ciało migdałowate, czynnik martwicy nowotworu alfa, czynnik uwalniający kortykotropinę, dehydrogenaza alkoholowa, disulfiram, jądra podstawy, kora przedczołowa, majaczenie drżenne, marskość wątroby, martwica kości, nadużywanie alkoholu, naltrekson, neuropatia obwodowa, neuropeptyd Y, niedobór tiaminy, opioid endogenny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reaktywne formy tlenu, receptor GABA, receptor glutaminianergiczny, terapia poznawczo-behawioralna, topiramat, transformujący czynnik wzrostu beta, układ dopaminergiczny, układ opioidowy, układ serotoninergiczny, uwalnianie dopaminy, uzależnienie od alkoholu, wywiad motywacyjny, zespół Wernickego-Korsakowa