zespół Burnetta

Zespół Burnetta, znany również jako zespół mleczno-alkaliczny, to zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się hiperkalcemią, alkalozą metaboliczną oraz niewydolnością nerek. Rozwija się u pacjentów długotrwale przyjmujących duże ilości wapnia (najczęściej w postaci węglanu wapnia) wraz z substancjami zasadowymi, takimi jak mleko czy preparaty zobojętniające kwas żołądkowy.

Patogeneza zespołu Burnetta obejmuje zwiększone wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, co prowadzi do hiperkalcemii. W warunkach wysokiego pH krwi, spowodowanego nadmiarem zasad, zmniejsza się wydalanie wapnia przez nerki. Długotrwała hiperkalcemia powoduje zwapnienia w tkankach, szczególnie w nerkach, prowadząc do ich uszkodzenia i niewydolności.

Objawy kliniczne zespołu Burnetta obejmują nudności, wymioty, bóle głowy, osłabienie mięśniowe, zaburzenia psychiczne oraz poliurię i polidypsję. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne jest podwyższone stężenie wapnia w surowicy, alkaloza metaboliczna oraz podwyższone stężenie kreatyniny i mocznika. Leczenie polega na odstawieniu preparatów wapnia i zasad, intensywnym nawadnianiu oraz w ciężkich przypadkach zastosowaniu bisfosfonianów.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calperos Osteo

Produkt leczniczy Calperos Osteo zawierający 1000 mg wapnia i 880 IU witaminy D3 wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza w kontekście monitorowania stężenia wapnia w surowicy, wydalania wapnia z moczem (próg interwencji >300 mg/24h, tj. 7,5 mmol/24h) oraz czynności nerek ocenianej na podstawie stężenia kreatyniny. Należy unikać kumulacji wapnia z innych źródeł, aby zapobiec hiperkalcemii i zespołowi Burnetta (mleczno-alkalicznemu). Szczególnie istotne jest monitorowanie u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy (ryzyko nasilenia toksyczności), tiazydowe leki moczopędne (zwiększone wchłanianie wapnia), z predyspozycją do kamicy nerkowej oraz u osób z zaburzeniami czynności nerek, gdzie istnieje ryzyko zwapnienia tkanek miękkich i nieprawidłowego metabolizmu witaminy D3.
cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, kamica nerkowa, kamienie moczowe, niewydolność nerek, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie fosforanów, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w surowicy, tiazydowy lek moczopędny, węglan wapnia, witamina D3, wydalanie wapnia w moczu, zaburzenie czynności nerek, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Preparaty cholekalcyferolu o wysokim stężeniu (np. Boncel 25 000 IU, Boncel 100 000 IU) niosą ryzyko hiperkalcemii i zatrucia witaminą D przy błędnym dawkowaniu. Doustne podanie dużych dawek, np. 500 000 IU w rocznym bolusie, zwiększa ryzyko złamań u osób starszych, zwłaszcza w pierwszych 3 miesiącach. Monitorowanie stężenia wapnia w surowicy i moczu oraz funkcji nerek (kreatynina) jest niezbędne podczas długotrwałej terapii, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, stosujących glikozydy nasercowe, leki moczopędne, z tendencją do kamicy nerkowej lub sarkoidozą. Hiperkalcemia lub hiperkalciuria (>7,5 mmol/24h, tj. 300 mg/24h) wymaga redukcji dawki lub przerwania leczenia. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek cholekalcyferol jest często przeciwwskazany ze względu na zaburzenia metabolizmu witaminy D.
25-hydroksywitamina D, 25OHD, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, fenyloketonuria, glikozydy nasercowe, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamienie nerkowe, leki moczopędne, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie kreatyniny w surowicy, stężenie wapnia, stężenie wapnia w surowicy, tiazydowe leki moczopędne, zaburzenie czynności nerek, zasadowica metaboliczna, zatrucie witaminą D, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Działania niepożądane

Cholekalcyferol (witamina D3) jest szeroko stosowany w profilaktyce i leczeniu niedoboru witaminy D, charakteryzując się generalnie korzystnym profilem bezpieczeństwa. Niemniej jednak, działania niepożądane mogą wystąpić, zwłaszcza przy przedawkowaniu lub długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Najczęściej obserwowane są zaburzenia metabolizmu wapnia, takie jak hiperkalcemia (>2,6 mmol/l) i hiperkalciuria, które występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) i mogą prowadzić do powikłań, w tym kamicy nerkowej i nefrokalcynozy. Rzadziej pojawiają się objawy ze strony przewodu pokarmowego (zaparcia, wzdęcia, nudności, bóle brzucha, biegunka) oraz reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy i obrzęk krtani o nieznanej częstości. Bardzo rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest zespół mleczno-alkaliczny (Burnetta), obejmujący hiperkalcemię, zasadowicę metaboliczną i niewydolność nerek, występujący przy długotrwałym przedawkowaniu.
cholekalcyferol, dysfagia, dyspepsja, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hipercholesterolemia, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hipertermia, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa, mocznica, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nefrokalcynoza, niedobór witaminy D, niewydolność nerek, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, światłowstręt, wapnica nerek, wielomocz, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon substancji czynnych
Wodorowęglan sodu – Przeciwwskazania stosowania

Wodorowęglan sodu (NaHCO₃) jest szeroko stosowany w medycynie do regulacji równowagi kwasowo-zasadowej, zwłaszcza w preparatach do hemodializy, hemofiltracji oraz leczeniu zaburzeń gastrycznych, takich jak refluks żołądkowo-przełykowy. Kluczowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest zasadowica metaboliczna, definiowana jako pH krwi >7,45 i podwyższone stężenie wodorowęglanów w osoczu, gdyż podanie dodatkowego NaHCO₃ może pogłębić zaburzenia. W przypadku roztworów dializacyjnych, np. Accusol 35 i multiBic, przeciwwskazania zależą od stężenia potasu: hipokaliemia bez suplementacji potasu jest przeciwwskazaniem dla roztworów z niskim lub zerowym stężeniem potasu (0-3 mmol/l), natomiast hiperkaliemia wyklucza stosowanie roztworów z potasem 4 mmol/l. Dodatkowo, przeciwwskazania proceduralne obejmują niewydolność nerek z nasilonym katabolizmem, niedostateczny przepływ krwi w dostępie naczyniowym oraz wysokie ryzyko krwotoku pod wpływem leków przeciwzakrzepowych.
alginian sodu, alkaloza metaboliczna, estry hydroksybenzoesanów, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipernatremia, hipokaliemia, metylu parahydroksybenzoesan, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność serca, propylu parahydroksybenzoesan, refluks żołądkowo-przełykowy, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór dializacyjny, węglan wapnia, wodorowęglan sodu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zmniejszona perystaltyka jelit, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Alginian sodu – Działania niepożądane

Alginian sodu, stosowany w preparatach z rodziny Gaviscon w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane o bardzo rzadkiej częstości (<1/10 000). Najpoważniejsze reakcje dotyczą układu immunologicznego i obejmują anafilaksję oraz reakcje anafilaktoidalne, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji. Inne reakcje nadwrażliwości, takie jak pokrzywka, oraz zaburzenia oddechowe, w tym skurcz oskrzeli manifestujący się dusznością i świszczącym oddechem, również występują bardzo rzadko. W obrębie układu pokarmowego obserwuje się bóle brzucha, kwaśne odbijanie, biegunkę, nudności i wymioty, a także zaparcia o nieznanej częstości. Skórne objawy niepożądane to swędząca wysypka, wymagająca przerwania terapii i konsultacji lekarskiej.
alginian sodu, astma, biegunka, ból brzucha, duszność, hiperkalcemia, kwaśne odbijanie, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nudności, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, węglan wapnia, wodorowęglan sodu, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie oddechowe, zaburzenie rytmu serca, zaparcie, zasadowica, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon substancji czynnych
Wodorowęglan sodu – Działania niepożądane

Wodorowęglan sodu (NaHCO₃) jest szeroko stosowanym buforem w medycynie, zwłaszcza w roztworach do hemodializy i hemofiltracji oraz w lekach na zaburzenia przewodu pokarmowego. Jego kluczową rolą jest utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, jednak terapia z jego udziałem niesie ryzyko licznych działań niepożądanych. Najważniejszym z nich jest zasadowica metaboliczna, wynikająca z nadmiernego wzrostu stężenia wodorowęglanów we krwi. Ponadto, stosowanie NaHCO₃ może powodować zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, takie jak hipokaliemia, hipofosfatemia, hiperkalcemia, a także zmiany objętości płynów ustrojowych (przewodnienie lub odwodnienie). Zaburzenia metaboliczne obejmują zarówno hipoglikemię, jak i hiperglikemię, a działania niepożądane ze strony układu pokarmowego to nudności, wymioty, bóle brzucha, kwaśne odbijanie, biegunka i zaparcia. W układzie krążenia obserwuje się zarówno niedociśnienie, jak i nadciśnienie tętnicze, a w układzie mięśniowo-szkieletowym – skurcze mięśni. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i pokrzywka, oraz zaburzenia ze strony układu oddechowego, takie jak skurcz oskrzeli, są bardzo rzadkie, ale potencjalnie poważne.
hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperwolemia, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipowolemia, monitorowanie działań niepożądanych, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, parametry biochemiczne krwi, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do hemodializy, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, terapia nerkozastępcza, wodorowęglan sodu, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia krzepnięcia, zasadowica metaboliczna, zator powietrzny, zespół Burnetta
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium Sandoz + Vitamin D3

Preparat Calcium Sandoz + Vitamin D3 zawierający 1000 mg wapnia oraz 880 IU witaminy D3 wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby w podeszłym wieku przyjmujące glikozydy naparstnicy, pacjenci stosujący tiazydowe leki moczopędne, osoby z predyspozycją do kamicy nerkowej oraz pacjenci z sarkoidozą czy ciężką niewydolnością nerek. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy, wydalania wapnia z moczem (z uwagą na wartości przekraczające 300 mg/24 godziny) oraz funkcji nerek poprzez oznaczanie kreatyniny. W przypadku hiperkalcemii lub zaburzeń czynności nerek należy rozważyć redukcję dawki lub przerwanie leczenia. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek wskazane jest rozważenie alternatywnych form witaminy D ze względu na zaburzony metabolizm cholekalcyferolu.
ciężka niewydolność nerek, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, kamień moczowy, metabolizm cholekalcyferolu, niewydolność nerek, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w surowicy, suplementacja wapnia, tiazydowy lek moczopędny, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium Gluconate hameln 95 mg/ml

Calcium Gluconate hameln w stężeniu 95 mg/ml jest wskazany wyłącznie do natychmiastowej korekty ostrej, objawowej hipokalcemii. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperkalcemią, hiperkalciurią, nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także u osób leczonych glikozydami nasercowymi ze względu na ryzyko nasilenia ich toksyczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadczynnością przytarczyc, hiperwitaminozą D, chorobami nowotworowymi z odwapnieniem kości, niewydolnością nerek, sarkoidozą, zespołem Burnetta oraz u pacjentów unieruchomionych z osteoporozą. Preparat nie powinien być stosowany w całkowitym żywieniu pozajelitowym (TPN) z powodu ryzyka kumulacji glinu.
całkowite żywienie pozajelitowe, ceftriakson, glikozyd nasercowy, glukonian wapnia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hiperwitaminoza D, hipokalcemia, kamień nerkowy, nadczynność gruczołów przytarczycznych, niewydolność nerek, odwapnienie kości, osteoporoza, parathormon, resorpcja kostna, sarkoidoza, zatrucie glikozydami nasercowymi, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – bonevum

Stosowanie tabletek powlekanych Bonevum, zawierających 600 mg wapnia i 400 IU witaminy D₃ (cholekalcyferolu), wymaga systematycznego monitorowania stężenia wapnia w surowicy oraz funkcji nerek poprzez kontrolę kreatyniny, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku stosujących glikozydy nasercowe, leków moczopędnych oraz u osób z predyspozycją do kamicy nerkowej. W przypadku hiperkalcemii lub zaburzeń czynności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki lub czasowe przerwanie terapii, szczególnie gdy dobowa utrata wapnia przekracza 7,5 mmol (300 mg). Witamina D powinna być stosowana ostrożnie u pacjentów z niewydolnością nerek, gdzie metabolizm cholekalcyferolu jest zaburzony, a ryzyko zwapnień tkanek miękkich wymaga regularnej kontroli stężeń wapnia i fosforanów.
alkaloza, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, kamień nerkowy, lek moczopędny, metabolizm witaminy D, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie kreatyniny w surowicy, stężenie wapnia w surowicy, uszkodzenie nerek, węglan wapnia, witamina D3, zaburzenie czynności nerek, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon leków
Działania niepożądane – Calperos Osteo 1000 mg + 880 IU

Lek Calperos Osteo zawiera 1000 mg wapnia w postaci 2500 mg węglanu wapnia oraz 880 IU (22 µg) cholekalcyferolu (witamina D3). Działania niepożądane tego preparatu obejmują reakcje nadwrażliwości (częstość nieznana), hiperkalcemię i hiperkalciurię (niezbyt często), a także zespół Burnetta (częstość nieznana), który charakteryzuje się hiperkalcemią, alkaliemią i niewydolnością nerek. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, biegunka, ból brzucha, zaparcia i wzdęcia, występują rzadko, podobnie jak reakcje skórne (wysypka, świąd, pokrzywka). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z niewydolnością nerek, u których istnieje ryzyko hiperfosfatemii, kamicy nerkowej oraz wapnicy nerek.
alkalemia, cholekalcyferol, dolegliwości gastryczne, działanie niepożądane, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamica nerkowa, nadwrażliwość, nefrokalcynoza, niewydolność nerek, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, wapnica nerek, węglan wapnia, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, złogi wapniowe
Leksykon substancji czynnych
Wapń – Przedawkowanie

Przedawkowanie wapnia, definiowane jako hiperkalcemia z poziomem wapnia w surowicy przekraczającym 2,6 mmol/l, może wynikać z nadmiernej suplementacji wapnia (>2000 mg/dobę) i witaminy D (40 000-100 000 IU/dobę), nieprawidłowego stosowania preparatów dożylnych lub roztworów do dializy otrzewnowej. Objawy kliniczne obejmują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (anoreksja, nudności, zaparcia), układu nerwowego (zmęczenie, dezorientacja, śpiączka przy Ca >4,0 mmol/l), sercowo-naczyniowego (arytmie, skrócenie QT, bradykardia), nerek (poliuria, kamica, niewydolność) oraz mięśni (osłabienie). Szczególnym powikłaniem jest zespół mleczno-alkaliczny, charakteryzujący się hiperkalcemią, zasadowicą metaboliczną i upośledzeniem czynności nerek. Długotrwałe stosowanie wapnia powyżej 2500 mg/dobę może prowadzić do wapnienia tkanek miękkich i demineralizacji kości.
anoreksja, arytmia, bisfosfonian, bradykardia, dekompensacja krążenia, demineralizacja kości, dializa otrzewnowa, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kalcytonina, kamica nerkowa, kortykosteroid, krzepnięcie krwi, kurczliwość mięśni, mineralizacja kości, niewydolność nerek, odstęp QT, ośrodkowe ciśnienie żylne, polidypsja, przewodnictwo nerwowe, śpiączka hiperkalcemiczna, wapnica nerek, wapnienie przerzutowe, wapnienie tkanek miękkich, wielomocz, zaburzenia nerkowe, zaburzenia neurologiczne, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Gaviscon Duo (500 mg + 213 mg + 325 mg)/10 ml

Produkt leczniczy Gaviscon Duo, zawierający alginian sodu (500 mg), wodorowęglan sodu (213 mg) oraz węglan wapnia (325 mg) na 10 ml, może powodować działania niepożądane, których częstość występowania jest zależna od dawki i najczęściej pojawia się po przekroczeniu zalecanych dawek. Do najpoważniejszych należą bardzo rzadkie reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Inne działania niepożądane o nieznanej częstości to reakcje nadwrażliwości (pokrzywka), zaburzenia metaboliczne takie jak zasadowica, hiperkalcemia oraz zespół Burnetta (mleczno-alkaliczny), który może prowadzić do hiperkalcemii, alkalozy metabolicznej i niewydolności nerek, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek. Rzadko obserwuje się także skurcz oskrzeli, bóle brzucha, kwaśne odbijanie, biegunki, nudności, wymioty oraz zaparcia i wysypki skórne.
alginian sodu, alkaloza metaboliczna, biegunka, ból brzucha, dieta niskosodowa, Gaviscon Duo, hiperkalcemia, kwaśne odbijanie, niewydolność nerek, nudność, obrzęk twarzy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, swędząca wysypka, węglan wapnia, wodorowęglan sodu, wymioty, zaparcie, zasadowica, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Calperos Vita-D3 500 mg + 2000 IU

Produkt leczniczy Calperos Vita-D3, zawierający 500 mg wapnia oraz 2000 IU witaminy D3, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania, które należy uwzględnić podczas terapii. Do najważniejszych działań niepożądanych należą reakcje nadwrażliwości (częstość nieznana), w tym obrzęk naczynioruchowy i obrzęk gardła, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji. Zaburzenia metaboliczne obejmują hiperkalcemię i hiperkalciurię (częstość niezbyt częsta), które mogą prowadzić do zaburzeń rytmu serca, nudności, wymiotów, osłabienia mięśni oraz zwiększonego ryzyka kamicy nerkowej. Długotrwałe stosowanie dużych dawek wapnia może wywołać zespół Burnetta, charakteryzujący się hiperkalcemią i zasadowicą metaboliczną. Ponadto, rzadko obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, biegunka, ból brzucha, zaparcia, wzdęcia i uczucie rozpierania, a także zmiany skórne, w tym wysypkę, świąd i pokrzywkę.
biegunka, ból brzucha, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamica nerkowa, niewydolność nerek, nudność, obrzęk gardła, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, świąd, wapnica nerek, witamina D3, wysypka, wzdęcie, zaburzenie metabolizmu, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie skórne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon substancji czynnych
Magnez węglan ciężki – Działania niepożądane

Magnez węglan ciężki, obecny m.in. w preparacie Rennie Extra (73,50 mg), jest skuteczny w leczeniu dyspepsji i zgagi, jednak jego długotrwałe stosowanie lub przyjmowanie wysokich dawek może prowadzić do działań niepożądanych. Reakcje nadwrażliwości, choć bardzo rzadkie, mogą obejmować wysypkę, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, duszność, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Długotrwałe stosowanie może skutkować hipermagnezemią i hiperkalcemią, co może wywołać zasadowicę metaboliczną, objawiającą się nudnościami, wymiotami, zmęczeniem, splątaniem, wielomoczem, pragnieniem i odwodnieniem. Szczególnie narażeni są pacjenci z upośledzoną funkcją nerek. W preparatach zawierających również węglan wapnia, zwłaszcza przy dużym spożyciu mleka, istnieje ryzyko rozwoju zespołu Burnetta (mleczno-alkalicznego), charakteryzującego się hiperkalcemią, zasadowicą, zwapnieniami tkanek miękkich, astenia, bólami głowy i azotemią.
astenia, azotemia, biegunka, dysfagia, dyspepsja, hiperkalcemia, hipermagnezemia, magnez węglan ciężki, niedrożność jelit, niewydolność nerek, nudność, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, wielomocz, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaparcie, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Wapń węglan – Działania niepożądane

Wapnia węglan (Calcii carbonas) jest szeroko stosowany jako źródło jonów wapnia oraz lek zobojętniający kwas solny w żołądku. Pomimo względnego bezpieczeństwa, jego stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych, w tym zaburzeń metabolicznych takich jak hiperkalcemia i hiperkalciuria. Szczególnie istotnym powikłaniem jest zespół mleczno-alkaliczny (Burnetta), występujący przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek wapnia w połączeniu z produktami mlecznymi, objawiający się m.in. azotemią, zwapnieniami tkanek, bólami głowy, zaburzeniami smaku oraz astenia. Dodatkowo, u pacjentów z niewydolnością nerek może dojść do zasadowicy. Objawy ze strony przewodu pokarmowego obejmują rzadko występujące zaparcia, wzdęcia, nudności, bóle brzucha i biegunkę, a także bardzo rzadkie reakcje skórne (świąd, wysypka, pokrzywka) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję i wstrząs anafilaktyczny.
astenia, azotemia, bisfosfonian, ból głowy, diuretyk tiazydowy, glikozyd nasercowy, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kwaśne odbijanie, nefrokalcynoza, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśniowe, pokrzywka, polidypsja, poliuria, produkt mleczny, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, węglan wapnia, wstrząs anafilaktyczny, wzdęcia, zaburzenia neuropsychiatryczne, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zasadowica, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek
Leksykon leków
Przedawkowanie – Calcium + Cholecalciferol Béres 600 mg + 800 j.m.

Przedawkowanie preparatu Calcium + Cholecalciferol Béres, zawierającego 600 mg wapnia (w postaci 1500 mg węglanu wapnia) oraz 20 µg cholekalcyferolu (800 IU witaminy D3) na tabletkę, może prowadzić do hiperkalcemii i hiperwitaminozy D. Klinicznie manifestuje się to objawami ze strony układu nerwowego (dezorientacja, śpiączka), pokarmowego (nudności, wymioty, zaparcia, bóle brzucha), mięśniowego (osłabienie), moczowego (hiperkalciuria, wielomocz, kamica nerkowa, zwapnienia nerek) oraz sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca). Długotrwała hiperkalcemia może skutkować nieodwracalnym uszkodzeniem nerek i zwapnieniami tkanek miękkich. Szczególnym powikłaniem jest zespół mleczno-alkaliczny (Burnetta), charakteryzujący się hiperkalcemią, alkalozą i uszkodzeniem nerek, objawiający się m.in. bólami głowy, polidypsją i nudnościami.
alkaloza, anoreksja, bisfosfonian, centralne ciśnienie żylne, cholekalcyferol, diuretyk pętlowy, dysfagia, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D, kalcytonina, kamień nerkowy, kortykosteroid, polidypsja, tiazydowy lek moczopędny, uszkodzenie nerek, węglan wapnia, wielomocz, witamina D3, wodorowęglan, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Kwas alginowy – Działania niepożądane

Kwas alginowy, stosowany w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego i nadkwaśności, jest składnikiem preparatów takich jak Gealcid (w połączeniu z wodorotlenkiem glinu i wodorowęglanem sodu) oraz Rennie Extra (w połączeniu z węglanem wapnia i magnezu). Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, dyskomfort w żołądku, zaparcia (szczególnie przy Gealcid) oraz biegunkę. Długotrwałe stosowanie lub duże dawki mogą prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, takich jak hipermagnezemia, hiperkalcemia oraz nadmierna utrata fosforu, a także do zasadowicy metabolicznej, której objawy to m.in. nudności, wymioty, zmęczenie, splątanie, wielomocz i odwodnienie. Szczególnie narażeni są pacjenci z niewydolnością nerek oraz osoby przyjmujące duże dawki preparatów alkalizujących.
azotemia, dyskomfort żołądkowy, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipofosfatemia, nadkwaśność, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśniowe, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, węglan magnezu, węglan wapnia, wodorotlenek glinu, wodorowęglan sodu, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie czynności nerek, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calperos Vita-D3

Preparat Calperos Vita-D3 zawierający 500 mg wapnia i 2000 IU witaminy D3 wymaga szczegółowego monitorowania podczas długotrwałej terapii, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem hiperkalcemii i zaburzeń czynności nerek. Należy regularnie kontrolować stężenie wapnia w surowicy i moczu oraz funkcję nerek poprzez oznaczanie kreatyniny. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy, tiazydowe leki moczopędne, z predyspozycją do kamicy nerkowej, sarkoidozą oraz u osób unieruchomionych z osteoporozą. W przypadku hiperkalcemii, objawów niewydolności nerek lub wydalania wapnia przekraczającego 300 mg/24 godziny (7,5 mmol/24 godziny) konieczne jest zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia. U chorych z zaburzeniami czynności nerek witaminę D3 stosuje się ostrożnie, a w ciężkiej niewydolności nerek preparat nie jest zalecany ze względu na nieprawidłowy metabolizm cholekalcyferolu.
chinolon, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, kamica nerkowa, kreatynina w surowicy, mobilizacja wapnia, niewydolność nerek, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie wapnia w surowicy, tetracyklina, tiazydowy lek moczopędny, wydalanie z moczem, zaburzenie czynności nerek, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon substancji czynnych
Węglan wapnia – Działania niepożądane

Węglan wapnia, stosowany w preparatach takich jak Calcium Sandoz + Vitamin C, Calperos 500, Gaviscon Duo, Gaviscon o smaku mięty oraz Rexorubia, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym głównie zaburzenia metaboliczne i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Do najczęstszych działań niepożądanych należą hiperkalcemia oraz hiperkalciuria, występujące niezbyt często, a także rzadkie przypadki zespołu mleczno-alkalicznego, objawiającego się hiperkalcemią, zasadowicą metaboliczną, zaburzeniami czynności nerek oraz objawami klinicznymi takimi jak częste oddawanie moczu, ból głowy, nudności i zmęczenie. Preparat Gaviscon Duo dodatkowo może wywoływać bardzo rzadkie przypadki zasadowicy, hiperkalcemii oraz zespołu Burnetta. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zaparcia, wzdęcia, nudności, bóle brzucha, biegunka i wymioty, występują rzadko lub bardzo rzadko, a w przypadku Gaviscon Duo są obserwowane bardzo rzadko. Węglan wapnia może także wywoływać reakcje nadwrażliwości, od łagodnych wysypek i świądu po ciężkie reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne, w tym obrzęk naczynioruchowy i skurcz oskrzeli, które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, diureza, gospodarka wapniowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kamica moczowa, kamienie w drogach moczowych, kwas pamidronowy, kwaśne odbijanie, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, pokrzywka, przewlekła hiperkalcemia, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, świąd, węglan wapnia, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie oddechowe, zaburzenie rytmu serca, zaparcia, zasadowica, zasadowica metaboliczna, zawroty głowy, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie naczyń
Leksykon substancji czynnych
Wapnia glukonian – Przeciwwskazania stosowania

Wapnia glukonian jest stosowany w leczeniu niedoborów wapnia, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze, hiperkalcemii (stężenie wapnia w surowicy przekraczające normę), hiperkalciurii oraz patologicznie podwyższonego stężenia jonów wapnia w osoczu, np. w preparacie Pediaven NN1. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów leczonych glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), gdyż wapń potęguje ich działanie, zwiększając ryzyko arytmii komorowych. W wyjątkowych sytuacjach, takich jak ciężka hipokalcemia lub ostra hiperkaliemia, dożylne podanie wapnia może być rozważone mimo terapii glikozydami, pod ścisłym nadzorem kardiologicznym. W populacji pediatrycznej przeciwwskazania obejmują m.in. jednoczesne podawanie z ceftriaksonem u wcześniaków do skorygowanego wieku 41 tygodni oraz noworodków do 28 dni życia, a także długotrwałe stosowanie u dzieci poniżej 18 lat ze względu na ryzyko toksyczności glinu.
arytmia komorowa, ceftriakson, ciężka choroba nerek, digoksyna, galaktozemia, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hiperkalcemia i hiperkalciuria, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hiperwitaminoza A, hiperwitaminoza D, hipokalcemia, kamica nerkowa, kwasica metaboliczna, martwica tkanek, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór sacharazy-izomaltazy, niekontrolowana hiperglikemia, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana cukrzyca, odwapnienie kości, odwodnienie hipotoniczne, osteoporoza, ostry obrzęk płuc, populacja pediatryczna, przerzut nowotworowy do kości, przewodnienie, reakcja alergiczna, sarkoidoza, śpiączka hiperosmolarna, szpiczak, wapń glukonian, wrodzone zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs krążeniowy, zaburzenie gospodarki wapniowej, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rennie Extra 625 mg + 73,5 mg + 150 mg

Lek Rennie Extra zawiera 625 mg węglanu wapnia, 73,50 mg węglanu magnezu ciężkiego oraz 150 mg kwasu alginowego w tabletce do rozgryzania i żucia. W terapii należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne reakcje nadwrażliwości immunologicznej, które mogą manifestować się wysypką, świądem, pokrzywką, obrzękiem naczynioruchowym, dusznością, a w skrajnych przypadkach wstrząsem anafilaktycznym. Długotrwałe stosowanie w dużych dawkach może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, takich jak hipermagnezemia, hiperkalcemia oraz zasadowica, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek. Objawy kliniczne tych powikłań obejmują nudności, wymioty, zmęczenie, splątanie, wielomocz, pragnienie i odwodnienie. Szczególną uwagę należy zwrócić na zespół mleczno-alkaliczny (Burnetta), który może powodować zwapnienia tkanek miękkich, astenie, bóle głowy oraz azotemię.
astenia, azotemia, bąbel skórny, dyskomfort żołądkowy, hiperkalcemia, hipermagnezemia, kwas alginowy, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśni, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, węglan magnezu, węglan wapnia, wielomocz, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie mięśniowo-szkieletowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie smaku, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zasadowica, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanki miękkiej
Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Przedawkowanie

Cholekalcyferol (witamina D3) charakteryzuje się niskim indeksem terapeutycznym, a jego przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych, przede wszystkim hiperkalcemii i hiperfosfatemii. Toksyczne dawki u dorosłych z prawidłową czynnością przytarczyc wynoszą od 40 000 do 100 000 IU/dobę przyjmowanych przez 1-2 miesiące, natomiast dawki powyżej 10 000 IU/dobę stosowane długotrwale mogą wywołać objawy zatrucia. Długotrwałe stosowanie dawek do 4000 IU/dobę jest uważane za bezpieczne i nie powoduje hiperkalcemii ani hiperkalciurii. Przedawkowanie prowadzi do odkładania się wapnia w nerkach, naczyniach krwionośnych i tkankach miękkich, co może skutkować kamicą nerkową, zwapnieniem tkanek oraz uszkodzeniem narządów, w tym nerek i układu sercowo-naczyniowego.
25-hydroksycholekalcyferol, alkaloza, anoreksja, azotemia, cholekalcyferol, edetynian sodu, furosemid, glikokortykoid, glikozyd nasercowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hipercholesterolemia, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hipertermia, kalcytonina, kamica nerkowa, kamień nerkowy, mocznica, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, polidypsja, stężenie wapnia, światłowstręt, tiazydowy lek moczopędny, uszkodzenie kości, wapnica nerek, wielomocz, zaburzenia rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zatrucie witaminą D, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie nerek, zwapnienie przerzutowe, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium + Cholecalciferol Béres

Produkt leczniczy Calcium + Cholecalciferol Béres zawiera 600 mg wapnia (w postaci 1500 mg węglanu wapnia) oraz 20 µg cholekalcyferolu (800 IU witaminy D3). W trakcie długotrwałej terapii konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy oraz czynności nerek poprzez oznaczanie kreatyniny, szczególnie u osób starszych stosujących glikozydy nasercowe i leki moczopędne, pacjentów z tendencją do kamicy nerkowej oraz u chorych z zaburzeniami czynności nerek. Leczenie należy przerwać w przypadku hiperkalcemii, zaburzeń czynności nerek lub przekroczenia wydalania wapnia w moczu powyżej 7,5 mmol/24 h (300 mg/24 h). U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek stosowanie leku jest przeciwwskazane ze względu na zaburzenia metabolizmu cholekalcyferolu, zalecając wówczas inne pochodne witaminy D.
alkaloza, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, kamień nerkowy, lek moczopędny, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, osteoporoza, pochodna witaminy D, sarkoidoza, stężenie fosforanów, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w moczu, stężenie wapnia w surowicy, węglan wapnia, zaburzenie czynności nerek, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwapnienie tkanek miękkich