zatrucie witaminą D
Zatrucie witaminą D (hiperwitaminoza D) to stan patologiczny wywołany nadmiernym spożyciem lub wytwarzaniem witaminy D w organizmie. Najczęściej jest skutkiem przedawkowania suplementów, rzadziej wynika z zaburzeń metabolicznych. Witamina D zwiększa wchłanianie wapnia w jelitach, co przy jej nadmiarze prowadzi do hiperkalcemii.
Objawy zatrucia witaminą D obejmują: nudności, wymioty, brak apetytu, osłabienie mięśniowe, zaparcia, wielomocz, wzmożone pragnienie, bóle kostne oraz zaburzenia rytmu serca. W ciężkich przypadkach może dojść do zwapnienia tkanek miękkich, szczególnie w nerkach, naczyniach krwionośnych i sercu, a nawet do ostrej niewydolności nerek.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia 25-hydroksywitaminy D w surowicy krwi (25(OH)D), które w przypadku zatrucia przekracza 150 ng/ml (375 nmol/l), oraz na pomiarze stężenia wapnia w surowicy i moczu. Leczenie obejmuje odstawienie źródła witaminy D, nawodnienie, dietę niskowowapniową oraz w ciężkich przypadkach podanie bisfosfonianów lub glikokortykosteroidów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Soligamma 5 000 IU
Przedawkowanie cholekalcyferolu, substancji czynnej preparatu Soligamma dostępnego w dawkach 5 000 IU, 10 000 IU i 20 000 IU, prowadzi do hiperkalcemii o zmiennym przebiegu klinicznym. Początkowo dominują objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i biegunka, które z czasem przechodzą w zaparcia i jadłowstręt. Występują także objawy ogólnoustrojowe: zmęczenie, bóle głowy, dolegliwości mięśniowo-stawowe oraz objawy ze strony układu moczowego (wielomocz, kamica nerkowa, niewydolność nerek), nerwowego (osłabienie, ból głowy), sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu, zmiany w EKG) oraz metaboliczne (podwyższone stężenie wapnia w surowicy i moczu, zwiększone 25-hydroksykalcyferolu). W ciężkich przypadkach obserwuje się zwapnienia tkanek miękkich i zapalenie trzustki, a także ryzyko zgonu mimo leczenia.
25-hydroksykalcyferol, anuria, arytmia, ból głowy, cholekalcyferol, dializat, dolegliwości mięśniowo-stawowe, furosemid, hemodializa, hiperkalcemia, jadłowstręt, kalcytonina, kamica nerkowa, kolka nerkowa, kortykosteroid, lek moczopędny, niewydolność nerek, objawy gastroenterologiczne, osłabienie mięśniowe, przedawkowanie witaminy D, stężenie wapnia, wapnica nerek, wielomocz, zapalenie trzustki, zatrucie witaminą D, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon substancji czynnych
Alfakalcydol – Przeciwwskazania stosowania
Alfakalcydol, aktywny analog witaminy D, jest stosowany w terapii zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w wielu stanach klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują hiperkalcemię, hiperkalciurię samoistną, kamicę nerkową wapniową, hiperfosfatemię (z wyjątkiem niedoczynności przytarczyc), hipermagnezemię, osteomalację po zatruciu glinem, przedawkowanie witaminy D oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby. Alfakalcydol zwiększa wchłanianie wapnia i magnezu z przewodu pokarmowego, co może nasilać istniejące zaburzenia metaboliczne i prowadzić do powikłań, takich jak nasilenie hiperkalcemii czy powstawanie złogów nerkowych. Preparaty zawierające alfakalcydol, np. Alfadiol, zawierają substancje pomocnicze (czerwień koszenilową E124, etylu parahydroksybenzoesan E214, olej arachidowy oczyszczony 49,946 mg), które mogą wywoływać reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania.
Alfadiol, analog witaminy D, czerwień koszenilowa, dializoterapia, dihydroksycholekalcyferol, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria samoistna, hipermagnezemia, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa wapniowa, nadczynność przytarczyc, niedoczynność przytarczyc, niewydolność wątroby, olej arachidowy, osteomalacja, parahydroksybenzoesan etylu, sarkoidoza, stężenie wapnia, substancja czynna, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zatrucie witaminą D, zwapnienia przerzutowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Boncel 25 000 j.m.
Produkt leczniczy Boncel zawiera cholekalcyferol (witaminę D3) w wysokich stężeniach 25 000 IU lub 100 000 IU, co wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko hiperkalcemii i powikłań z nią związanych. Podczas terapii konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy i moczu oraz funkcji nerek (stężenie kreatyniny), zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, przyjmujących glikozydy nasercowe lub leki moczopędne. W przypadku przekroczenia norm laboratoryjnych wapnia w surowicy, kalciurii powyżej 7,5 mmol/24 h (300 mg/24 h) lub zaburzeń czynności nerek, zaleca się zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia do czasu normalizacji parametrów.
cholekalcyferol, demineralizacja kości, diuretyk tiazydowy, funkcja nerek, glikozyd nasercowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, kalcemia, kalciuria, lek moczopędny, niewydolność nerek, pochodna benzotiadiazyny, sarkoidoza, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w moczu, stężenie wapnia w surowicy, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zatrucie witaminą D - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Paricalcitol Fresenius 2 mcg/ml
Paricalcitol Fresenius, dostępny w stężeniach 2 µg/ml i 5 µg/ml (opakowanie 2 ml zawiera 10 µg parykalcytolu), jest syntetycznym analogiem witaminy D stosowanym do leczenia zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na parykalcytol lub substancje pomocnicze (etanol 11% v/v, glikol propylenowy 39% v/v), zatrucie witaminą D oraz hiperkalcemia. Podawanie leku w tych stanach może prowadzić do nasilenia toksyczności witaminy D, pogorszenia stanu klinicznego oraz ryzyka powikłań związanych z podwyższonym stężeniem wapnia w surowicy. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest oznaczenie poziomu wapnia w surowicy i wykluczenie hiperkalcemii.
analog witaminy D, etanol, glikol propylenowy, hiperkalcemia, hiperwitaminoza D, mikrogram na mililitr, nadwrażliwość, Paricalcitol Fresenius, parykalcytol, roztwór do wstrzykiwań, stężenie wapnia w surowicy, substancja czynna, syntetyczny analog witaminy D, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zatrucie witaminą D - Leksykon leków
Przedawkowanie – Boncel 100 000 j.m. 100 000 IU
Przedawkowanie cholekalcyferolu (witaminy D3) stanowi istotne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza ze względu na niski indeks terapeutyczny tej substancji. Toksyczność u dorosłych z prawidłową czynnością przytarczyc pojawia się przy dawkach 40 000-100 000 IU/dobę przez 1-2 miesiące, natomiast u niemowląt i małych dzieci reakcje toksyczne mogą wystąpić przy znacznie niższych dawkach. Przedawkowanie prowadzi do hiperkalcemii, hiperkalciurii oraz hiperfosfatemii, co skutkuje odkładaniem się złogów wapnia w nerkach i naczyniach krwionośnych. Objawy kliniczne są niespecyficzne i obejmują wczesne symptomy takie jak nudności, wymioty, zmęczenie, ból głowy oraz późne objawy mięśniowo-szkieletowe, neurologiczne i nerkowe, w tym azotemię, poliurię i odwodnienie.
25-hydroksycholekalcyferol, azotemia, bezwapniowy dializat, czynność przytarczyc, edetynian sodu, furosemid, glikokortykoidy, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, indeks terapeutyczny, kalcytonina, kamienie nerkowe, oliguria, poliuria, przedawkowanie cholekalcyferolu, witamina D3, zatrucie witaminą D, złogi wapnia, zwapnienie naczyń krwionośnych, zwapnienie nerek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dekristol Pro 25 000 IU
Preparat Dekristol Pro zawiera wysoką dawkę cholekalcyferolu – 25 000 IU (0,625 mg) witaminy D3 w każdej kapsułce, co wymaga szczegółowej kwalifikacji pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania są nadwrażliwość na cholekalcyferol lub substancje pomocnicze, w tym żółcień pomarańczową FCF (E 110). Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej, takimi jak hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D oraz rzekoma niedoczynność przytarczyc (pseudohypoparathyroidism), ze względu na ryzyko nasilenia objawów i powikłań metabolicznych.
cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa, kamienie nerkowe, kapsułka żelatynowa, nadwrażliwość na substancję czynną, rzekoma niedoczynność przytarczyc, zatrucie witaminą D, złogi w drogach moczowych, żółcień pomarańczowa FCF - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Alfadiol 1 mcg
Alfadiol (alfakalcydol), syntetyczna pochodna witaminy D dostępna w dawkach 0,25 µg oraz 1 µg w kapsułkach miękkich, posiada liczne przeciwwskazania związane głównie z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest hiperkalcemia, hiperkalciuria samoistna, kamica nerkowa wapniowa oraz zwapnienia przerzutowe, ze względu na ryzyko nasilenia tych stanów i powikłań. Ponadto, alfakalcydol jest przeciwwskazany przy hiperfosfatemii (z wyjątkiem niedoczynności przytarczyc), hipermagnezemii, ciężkich zaburzeniach czynności wątroby oraz w stanach takich jak osteomalacja po zatruciu glinem czy przedawkowanie witaminy D. Preparat zawiera także substancje pomocnicze (czerwień koszenilową E124, etylu parahydroksybenzoesan E214) oraz olej arachidowy (49,946 mg/kapsułka), co wymaga ostrożności u pacjentów z alergią na orzeszki ziemne lub soję.
alfakalcydol, czerwień koszenilowa, etylu parahydroksybenzoesan, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria idiopatyczna, hiperkalciuria samoistna, hipermagnezemia, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa wapniowa, nadwrażliwość na substancję czynną, niedoczynność przytarczyc, niewydolność nerek, olej arachidowy, osteomalacja, pierwotna nadczynność przytarczyc, przerzuty nowotworowe do kości, sarkoidoza, tiazydowe leki moczopędne, toksyczność digoksyny, uczulenie na orzeszki ziemne, witamina D, zaburzenie czynności wątroby, zatrucie witaminą D, zwapnienie przerzutowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dekristol Forte 50 000 IU
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Dekristol Forte cechuje się niskim indeksem terapeutycznym, co oznacza niewielką różnicę między dawką terapeutyczną a toksyczną. Próg zatrucia u dorosłych z prawidłową funkcją przytarczyc wynosi 40 000–100 000 IU dziennie przez 1-2 miesiące, natomiast pojedyncza kapsułka zawiera 50 000 IU, co stwarza ryzyko przedawkowania przy długotrwałym stosowaniu. Przedawkowanie prowadzi do hiperkalcemii, która może skutkować hiperkalcurią, kalcyfikacją tkanek (nerki, naczynia krwionośne) oraz poważnymi powikłaniami, takimi jak kamica nerkowa, niewydolność nerek i arytmie serca. Objawy zatrucia są niespecyficzne i obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia), neurologiczne (ból głowy, senność, zaburzenia świadomości), mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśni i stawów, osłabienie) oraz zaburzenia wodno-elektrolitowe (polidypsja, poliuria, azotemia).
anoreksja, arytmia, azotemia, cholekalcyferol, edetynian sodu, funkcja przytarczyc, furosemid, glikokortykosteroid, hemodializa bezwapniowa, hiperkalcemia, kalcyfikacja, kalcytonina, kamica nerkowa, niewydolność nerek, odwodnienie, oligoanuria, polidypsja, poliuria, wapnica nerek, wielomocz, witamina D3, wymuszona diureza, zaburzenie świadomości, zatrucie witaminą D - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Paricalcitol Fresenius 5 mcg/ml
Przy rozważaniu terapii parykalcytolem w formie roztworu do wstrzykiwań (Paricalcitol Fresenius) kluczowe jest wykluczenie przeciwwskazań, które mogą prowadzić do poważnych powikłań. Preparat dostępny jest w stężeniach 2 µg/ml oraz 5 µg/ml, co wymaga precyzyjnego doboru dawki. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na parykalcytol lub substancje pomocnicze (etanol 11% v/v, glikol propylenowy 39% v/v), zatrucie witaminą D oraz hiperkalcemię. Parykalcytol, jako analog witaminy D, może nasilać objawy toksyczne i podnosić stężenie wapnia, co w przypadku istniejącej hiperkalcemii stanowi zagrożenie dla pacjenta.
analog witaminy D, etanol, glikol propylenowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hiperwitaminoza D, nadwrażliwość na substancję czynną, Paricalcitol Fresenius, parykalcytol, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, stężenie wapnia i fosforu, substancja pomocnicza, wtórna nadczynność przytarczyc, zatrucie witaminą D - Leksykon substancji czynnych
Cholekalcyferol – Przedawkowanie
Cholekalcyferol (witamina D3) charakteryzuje się niskim indeksem terapeutycznym, a jego przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych, przede wszystkim hiperkalcemii i hiperfosfatemii. Toksyczne dawki u dorosłych z prawidłową czynnością przytarczyc wynoszą od 40 000 do 100 000 IU/dobę przyjmowanych przez 1-2 miesiące, natomiast dawki powyżej 10 000 IU/dobę stosowane długotrwale mogą wywołać objawy zatrucia. Długotrwałe stosowanie dawek do 4000 IU/dobę jest uważane za bezpieczne i nie powoduje hiperkalcemii ani hiperkalciurii. Przedawkowanie prowadzi do odkładania się wapnia w nerkach, naczyniach krwionośnych i tkankach miękkich, co może skutkować kamicą nerkową, zwapnieniem tkanek oraz uszkodzeniem narządów, w tym nerek i układu sercowo-naczyniowego.
25-hydroksycholekalcyferol, alkaloza, anoreksja, azotemia, cholekalcyferol, edetynian sodu, furosemid, glikokortykoid, glikozyd nasercowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hipercholesterolemia, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hipertermia, kalcytonina, kamica nerkowa, kamień nerkowy, mocznica, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, polidypsja, stężenie wapnia, światłowstręt, tiazydowy lek moczopędny, uszkodzenie kości, wapnica nerek, wielomocz, zaburzenia rytmu serca, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zatrucie witaminą D, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie nerek, zwapnienie przerzutowe, zwapnienie tkanek miękkich