dihydroksycholekalcyferol
Dihydroksycholekalcyferol, znany również jako 1,25-dihydroksycholekalcyferol lub kalcytriol, jest aktywną formą witaminy D3, powstającą w wyniku dwuetapowej hydroksylacji cholekacyferolu. Pierwszy etap odbywa się w wątrobie, gdzie powstaje 25-hydroksycholekalcyferol, natomiast drugi etap zachodzi w nerkach, gdzie pod wpływem enzymu 1α-hydroksylazy powstaje 1,25-dihydroksycholekalcyferol.
Kalcytriol odgrywa kluczową rolę w homeostazie wapniowo-fosforanowej organizmu. Jego główne działanie polega na zwiększaniu wchłaniania wapnia w jelicie cienkim, reabsorpcji wapnia w nerkach oraz regulacji gospodarki fosforanowej. Jest niezbędny do prawidłowej mineralizacji kości, wpływając na aktywność osteoblastów i osteoklastów.
Niedobór dihydroksycholekalcyferolu może prowadzić do rozwoju krzywicy u dzieci oraz osteomalacji u dorosłych. Z kolei nadmiar tego związku może skutkować hiperkalcemią, co manifestuje się osłabieniem mięśniowym, zaburzeniami świadomości, kamicą nerkową i zwapnieniami narządów wewnętrznych. Poziom kalcytriolu jest regulowany przez stężenie wapnia, fosforanów oraz parathormon.
W praktyce klinicznej syntetyczne analogi dihydroksycholekalcyferolu stosowane są w leczeniu niedoczynności przytarczyc, oporności na witaminę D, przewlekłej choroby nerek oraz osteoporozy. Oznaczanie stężenia metabolitów witaminy D jest istotnym elementem diagnostyki zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Juvit Multi –
Preparat Juvit Multi zawiera kompleks witamin rozpuszczalnych w wodzie (B1, B2, B6, PP, C, deksopantenol) oraz rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D3, E). Witaminy rozpuszczalne w wodzie są wchłaniane biernie w górnych odcinkach jelita cienkiego i nie kumulują się w organizmie, z wyjątkiem witaminy B6 magazynowanej w wątrobie. Witaminy A (retynolu palmitynian), D3 (cholekalcyferol) i E (all-rac-α-tokoferylu octan) wymagają obecności kwasów żółciowych i prawidłowej funkcji trzustki do efektywnego wchłaniania. Witamina A jest magazynowana w wątrobie, witamina D3 w tkance tłuszczowej i mięśniowej, a witamina E jest transportowana limfatycznie i wbudowywana do β-lipoprotein osocza. Metabolizm witaminy A obejmuje hydrolizę do retynolu i dalsze przemiany do retynalu i kwasu retynowego, witamina D3 ulega dwuetapowej hydroksylacji do kalcytriolu, a witamina E jest metabolizowana do glukuronianów i γ-laktonów kwasu tokoferolowego.
25-hydroksycholekalcyferol, cholekalcyferol, chylomikron, deksopantenol, dihydroksycholekalcyferol, droga limfatyczna, enzym trzustkowy, glukuronian, hydroksylacja, hydroliza, jelito cienkie, kalcytriol, kwas askorbowy, kwas retynojowy, kwas żółciowy, nabłonek jelitowy, nikotynamid, pirydoksyna, retynal, retynol, retynolu palmitynian, tkanka tłuszczowa, tłuszcz pokarmowy, tokoferyl, transport bierny, trzustka, witamina B6, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina rozpuszczalna w wodzie, żółć, β-lipoproteina - Leksykon substancji czynnych
Alfakalcydol – Przeciwwskazania stosowania
Alfakalcydol, aktywny analog witaminy D, jest stosowany w terapii zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w wielu stanach klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują hiperkalcemię, hiperkalciurię samoistną, kamicę nerkową wapniową, hiperfosfatemię (z wyjątkiem niedoczynności przytarczyc), hipermagnezemię, osteomalację po zatruciu glinem, przedawkowanie witaminy D oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby. Alfakalcydol zwiększa wchłanianie wapnia i magnezu z przewodu pokarmowego, co może nasilać istniejące zaburzenia metaboliczne i prowadzić do powikłań, takich jak nasilenie hiperkalcemii czy powstawanie złogów nerkowych. Preparaty zawierające alfakalcydol, np. Alfadiol, zawierają substancje pomocnicze (czerwień koszenilową E124, etylu parahydroksybenzoesan E214, olej arachidowy oczyszczony 49,946 mg), które mogą wywoływać reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania.
Alfadiol, analog witaminy D, czerwień koszenilowa, dializoterapia, dihydroksycholekalcyferol, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria samoistna, hipermagnezemia, hiperwitaminoza D, kamica nerkowa wapniowa, nadczynność przytarczyc, niedoczynność przytarczyc, niewydolność wątroby, olej arachidowy, osteomalacja, parahydroksybenzoesan etylu, sarkoidoza, stężenie wapnia, substancja czynna, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zatrucie witaminą D, zwapnienia przerzutowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calperos 500 200 mg Ca2+
Calperos, zawierający węglan wapnia, dostępny jest w dawkach Calperos 500 (200 mg jonów wapnia) oraz Calperos 1000 (400 mg jonów wapnia). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na węglan wapnia lub substancje pomocnicze, w tym indygotynę. Niewskazane jest stosowanie preparatu w stanach hiperkalcemii o różnej etiologii, takich jak nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, hiperwitaminoza D, nowotwory odwapniające (z lub bez przerzutów do kości), ciężkie zaburzenia czynności nerek oraz sarkoidoza. Ponadto, Calperos nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką hiperkalciurią oraz kamicą nerkową, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń gospodarki wapniowej i powikłań nerkowych.
dihydroksycholekalcyferol, działanie kardiotoksyczne, glikozyd naparstnicy, gospodarka wapniowa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza D, indygotyna, kamica nerkowa, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwór odwapniający, parathormon, przerzuty do kości, resorpcja kostna, sarkoidoza, tyroksyna, węglan wapnia, wydalanie wapnia z moczem, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – DETRICAL 7000 IU
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie DETRICAL 7000 IU wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenytoina, barbiturany, ryfampicyna oraz glikokortykosteroidy, przyspieszają metabolizm witaminy D3, co prowadzi do obniżenia jej stężenia i działania. Izoniazyd hamuje aktywację metaboliczną witaminy D3, również zmniejszając jej efektywność. Ponadto, leki wpływające na wchłanianie z przewodu pokarmowego, takie jak kolestyramina, orlistat, środki przeczyszczające oraz parafina ciekła, mogą ograniczać absorpcję witaminy D3, co wymaga odpowiedniego odstępu czasowego między podaniem tych leków a DETRICAL. Aktynomycyna i imidazolowe leki przeciwgrzybicze hamują enzym 1-hydrolazę 25-hydroksywitaminy D, zaburzając konwersję do aktywnej formy 1,25-dihydroksycholekalcyferolu, co może obniżać efektywność terapii.
25-hydroksywitamina D, aktynomycyna, alkoholowa choroba wątroby, arytmia serca, cholekalcyferol, digitoksyna, digoksyna, dihydroksycholekalcyferol, diuretyki tiazydowe, fenytoina, glikokortykosteroidy, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruźlica, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hydroksylacja witaminy D, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor lipazy, izoniazyd, kolestyramina, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, leki przeciwdrgawkowe, nadkwaśność żołądka, niewydolność nerek, orlistat, parafina ciekła, ryfampicyna, środki przeczyszczające, wymienniki jonowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Calcium-Sandoz Forte 500 mg Ca2+
Calcium-Sandoz Forte to preparat zawierający dwie formy jonów wapnia: 1132 mg wapnia laktoglukonianu oraz 875 mg wapnia węglanu, co łącznie dostarcza 500 mg (12,5 mmol) jonów wapnia na tabletkę musującą. Wapń pełni kluczowe funkcje w organizmie, m.in. strukturalną w kościach i zębach (99% całkowitego wapnia w postaci hydroksyapatytu), uczestniczy w przewodnictwie nerwowym, kurczliwości mięśni, procesach krzepnięcia krwi, funkcjonowaniu jako drugi przekaźnik sygnałów oraz regulacji wydzielania hormonów. Homeostaza wapniowa jest regulowana przez parathormon, kalcytoninę i aktywną formę witaminy D, utrzymując stężenie wapnia w osoczu na poziomie 2,2-2,6 mmol/l (8,8-10,4 mg/dl), z czego około 50% stanowi wapń zjonizowany, biologicznie aktywny.
biodostępność wapnia, błona komórkowa, czynnik krzepnięcia, depolaryzacja błony komórkowej, dihydroksycholekalcyferol, drugi przekaźnik, działanie przeciwalergiczne, gruczoł wydzielniczy, hemostaza, hipokalcemia, homeostaza elektrolitowa, homeostaza wapniowa, hydroksyapatyt, jon wapnia, kalcytonina, kaskada krzepnięcia, komórka tuczna, krzepnięcie krwi, kurczliwość mięśni, laktoglukonian wapnia, mięsień sercowy, neuroprzekaźnik, niedoczynność przytarczyc, osteoporoza, parathormon, pobudliwość nerwowo-mięśniowa, preparat wapniowy, przekaźnik wewnątrzkomórkowy, przewodnictwo nerwowe, tężyczka hipokalcemiczna, wapń zjonizowany, węglan wapnia, witamina D, włókno mięśniowe, związek mineralny