fotooksydacja
Fotooksydacja to proces chemiczny, w którym substancje organiczne lub nieorganiczne ulegają utlenianiu pod wpływem światła. W medycynie ma to szczególne znaczenie w kontekście uszkodzeń skóry, tkanek oka oraz w patogenezie wielu chorób.
W dermatologii fotooksydacja jest kluczowym mechanizmem fotostarzenia skóry. Promieniowanie UV inicjuje powstawanie reaktywnych form tlenu (ROS), które uszkadzają składniki tkanek, w tym kolagen i elastynę, przyspieszając procesy starzenia. Fotooksydacja lipidów błon komórkowych prowadzi do zaburzenia integralności komórek, a uszkodzenie DNA może inicjować zmiany nowotworowe.
W okulistyce fotooksydacja pigmentów siatkówki i soczewki przyczynia się do rozwoju chorób degeneracyjnych, takich jak zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) czy zaćma. Szczególnie wrażliwe na ten proces są lipofuscyna siatkówki oraz białka soczewki, które pod wpływem fotooksydacji ulegają agregacji i tracą przejrzystość.
Proces fotooksydacji jest również istotny w fotodynamicznej terapii nowotworów, gdzie wykorzystuje się fotouczulacze, które po aktywacji światłem generują ROS, selektywnie niszcząc komórki nowotworowe. W badaniach klinicznych fotooksydacja służy również jako marker stresu oksydacyjnego, pomocny w diagnostyce i monitorowaniu wielu schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hemolityczna płodu i noworodka (hdfn) spowodowana czynnikiem rh, inaczej choroba rh lub choroba rhesusowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba hemolityczna płodu i noworodka (HDFN) spowodowana niezgodnością czynnika Rh jest wynikiem immunizacji matki Rh-ujemnej przeciwko krwinkom czerwonym płodu Rh-dodatniego. Przeciwciała IgG przechodzą przez łożysko, prowadząc do hemolizy erytrocytów płodu, co skutkuje anemią, żółtaczką i poważnymi powikłaniami neurologicznymi, włącznie z uszkodzeniem mózgu czy ślepotą. Profilaktyka opiera się na podawaniu immunoglobuliny anty-D (RhIg) w 28. tygodniu ciąży oraz do 72 godzin po porodzie, co redukuje ryzyko uwrażliwienia do około 1,5%. U kobiet już uczulonych konieczne jest intensywne monitorowanie poziomu przeciwciał oraz stanu płodu za pomocą badań ultrasonograficznych i ewentualnych transfuzji wewnątrzmacicznych co 2-4 tygodnie. W ciężkich przypadkach możliwe jest wcześniejsze zakończenie ciąży po 34. tygodniu, a po urodzeniu stosuje się fototerapię, transfuzje krwi, immunoglobulinę dożylną (IVIG) oraz w razie potrzeby transfuzję wymienną i leczenie wspomagające oddechowo.
amniocenteza, bilirubina, choroba hemolityczna, choroba hemolityczna płodu i noworodka, choroba rhesusowa, czynnik Rh, erytropoetyna, fotooksydacja, fototerapia, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina dożylna, nawodnienie dożylne, niezgodność czynnika Rh, oddział intensywnej terapii noworodka, surfaktant, transfuzja wewnątrzmaciczna, transfuzja wymienna, uwrażliwienie, wentylacja mechaniczna, żółtaczka noworodkowa