żółtaczka pozawątrobowa
Żółtaczka pozawątrobowa to stan kliniczny charakteryzujący się podwyższonym poziomem bilirubiny we krwi, spowodowany zaburzeniami odpływu żółci poza miąższem wątroby. W przeciwieństwie do żółtaczki wątrobowej, gdzie przyczyną jest uszkodzenie hepatocytów, w żółtaczce pozawątrobowej głównym problemem jest obstrukcja dróg żółciowych.
Najczęstszymi przyczynami żółtaczki pozawątrobowej są: kamica przewodowa, nowotwory trzustki i dróg żółciowych, zwężenie dróg żółciowych (np. po przebytym zapaleniu), ucisk z zewnątrz (np. przez powiększoną głowę trzustki w przewlekłym zapaleniu) oraz guzy okolicy brodawki Vatera. Charakterystyczne objawy to zażółcenie skóry i białkówek oczu, świąd skóry, odbarwiony stolec oraz ciemny mocz.
W diagnostyce żółtaczki pozawątrobowej kluczowe znaczenie mają badania obrazowe: USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP) oraz endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW). W badaniach laboratoryjnych typowo obserwuje się podwyższony poziom bilirubiny całkowitej (głównie związanej), fosfatazy alkalicznej i GGTP przy względnie niewielkim wzroście transaminaz.
Leczenie żółtaczki pozawątrobowej zależy od przyczyny i polega na usunięciu przeszkody w odpływie żółci. Najczęściej stosuje się metody endoskopowe (ECPW z papillotomią, protezowanie dróg żółciowych) lub chirurgiczne (cholecystektomia, usunięcie kamieni, zespolenia omijające lub resekcja guza). Brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie dróg żółciowych, marskość wątroby wtórna do długotrwałego zastoju żółci, a nawet niewydolność wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka – Diagnostyka i diagnoza
Żółtaczka to objaw kliniczny manifestujący się żółtym zabarwieniem skóry, twardówek i błon śluzowych, wynikający z hiperbilirubinemii, gdy stężenie bilirubiny przekracza 2-3 mg/dl (34-51 μmol/l). Wyróżnia się trzy główne typy żółtaczki: przedwątrobową (z przewagą bilirubiny niesprzężonej, bez bilirubiny w moczu, prawidłowymi próbami wątrobowymi), wątrobową (z obecnością bilirubiny sprzężonej w moczu, podwyższonymi enzymami wątrobowymi – ALP, ALT, AST, obniżonym albuminem) oraz pozawątrobową (z przeszkodą w odpływie żółci, obecnością bilirubiny w moczu, bladym stolcem, podwyższonym ALP i aminotransferazami oraz często świądem skóry). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym, oznaczeniu bilirubiny całkowitej i frakcji, próbach wątrobowych, badaniu moczu oraz obrazowaniu (USG, TK, MRCP, ERCP), a w wybranych przypadkach biopsji wątroby. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się przyczyny hemolityczne, choroby wątroby, zaburzenia odpływu żółci oraz choroby genetyczne i metaboliczne.
alkoholowe zapalenie wątroby, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bilirubina, bilirubina niesprzężona, bilirubina sprzężona, bilirubinometr przezskórny, biopsja wątroby, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, cholangioskopia, cholestaza, cholestaza ciążowa, czerwona krwinka, encefalopatia wątrobowa, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, endoskopowa ultrasonografia, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, hemoglobina, hepatocyt, hiperbilirubinemia, hiperbilirubinemia niesprzężona, hiperbilirubinemia sprzężona, kamica dróg żółciowych, marskość wątroby, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość hemolityczna, polekowe uszkodzenie wątroby, stwardniające zapalenie dróg żółciowych, triada Charcota, twardówka oka, UDP-glukuronylotransferaza, ultrasonografia jamy brzusznej, wirusowe zapalenie wątroby, wstępujące zapalenie dróg żółciowych, zespół Criglera-Najjara, zespół Dubina-Johnsona, zespół Gilberta, żółtaczka, żółtaczka pozawątrobowa, żółtaczka przedwątrobowa, żółtaczka wątrobowa