kamień żółciowy
Kamień żółciowy (cholelithiasis) to stała struktura powstająca w pęcherzyku żółciowym lub przewodach żółciowych, składająca się głównie z cholesterolu, bilirubinianu wapnia lub mieszanki tych i innych związków. Kamienie żółciowe są częstym schorzeniem układu pokarmowego, dotykającym około 10-15% populacji dorosłych w krajach rozwiniętych, z większą częstotliwością występowania u kobiet niż u mężczyzn.
Pod względem patofizjologii, formowanie kamieni żółciowych wynika z zaburzenia równowagi składników żółci, co prowadzi do nadmiernego wysycenia cholesterolem lub bilirubinianem wapnia. Do głównych czynników ryzyka należą: płeć żeńska, wiek powyżej 40 lat, otyłość, szybka utrata masy ciała, predyspozycje genetyczne, niektóre choroby (jak cukrzyca czy choroba Leśniowskiego-Crohna) oraz stosowanie określonych leków (np. estrogeny).
Objawy kamieni żółciowych mogą obejmować kolkę żółciową (ostry ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, często promieniujący do prawego barku), nudności, wymioty i nietolerancję tłustych pokarmów. Jednak u około 70-80% pacjentów kamienie pozostają bezobjawowe (tzw. nieme kamienie żółciowe) i są wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych wskazań.
Diagnostyka kamieni żółciowych opiera się głównie na badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia jamy brzusznej (metoda z wyboru), tomografia komputerowa, cholangiopankreatografia rezonansem magnetycznym (MRCP) czy endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ERCP). Leczenie zależy od nasilenia objawów i obejmuje postępowanie zachowawcze, farmakoterapię, cholecystektomię (laparoskopową lub otwartą) oraz procedury małoinwazyjne, jak ERCP z papillotomią w przypadku kamieni w przewodzie żółciowym wspólnym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dorin
Produkt leczniczy Dorin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, wymaga szczegółowej oceny stanu pacjentki przed rozpoczęciem terapii oraz regularnego monitorowania podczas stosowania. Istotnym ryzykiem jest zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które u użytkowniczek Dorin wynosi około 8-11 na 10 000 kobiet rocznie, co jest 1,6-krotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel. Wskazane jest przerwanie terapii w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia ŻChZZ lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z migreną, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, hipertriglicerydemią, chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy) oraz u kobiet z predyspozycjami genetycznymi do zakrzepicy. Należy również monitorować objawy sugerujące incydenty naczyniowo-mózgowe lub zawał serca, a w przypadku ich wystąpienia natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
brak laktazy, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, depresja endogenna, dienogest, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, epilepsja, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, leczenie przeciwzakrzepowe, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nietolerancja galaktozy, noretisteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wada zastawkowa serca, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Kamienie żółciowe – Objawy
Kamienie żółciowe (cholelithiasis) to złogi zbudowane z cholesterolu, bilirubiny i soli wapnia, które mogą mieć rozmiar od ziarnka piasku do piłki golfowej. U około 70-80% pacjentów pozostają bezobjawowe i nie wymagają leczenia. Najczęstszym objawem jest kolka żółciowa, charakteryzująca się nagłym, silnym, stałym bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha lub nadbrzuszu, trwającym od 15 minut do 12 godzin (zwykle 1-6 godzin), często po posiłkach tłuszczowych. Powikłania obejmują ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (ból >6 godzin, gorączka, dreszcze), zapalenie dróg żółciowych (triada Charcota: żółtaczka, gorączka, ból), ostre zapalenie trzustki oraz żółtaczkę mechaniczną. Ryzyko powikłań wzrasta wraz z wielkością kamieni (>1 cm predysponuje do zapalenia pęcherzyka, >3 cm do raka pęcherzyka), liczbą kamieni oraz czasem trwania blokady przewodów żółciowych.
bilirubina, brodawka Vatera, cholecystektomia, cholelithiasis, cholesterol, choroba refluksowa przełyku, drzewo żółciowe, dyspepsja, kamień żółciowy, kolka żółciowa, kwas żółciowy, niedrożność jelita, pęcherzyk żółciowy, perforacja pęcherzyka żółciowego, przewód trzustkowy, przewód żółciowy, rak pęcherzyka żółciowego, triada Charcota, wyrostek robaczkowy, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, złóg, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ursofalk 250 mg/5 ml
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) zawarty w preparacie Ursofalk nie wykazuje negatywnego wpływu na płodność w badaniach na modelach zwierzęcych, jednak brak jest wystarczających danych klinicznych u ludzi, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka u pacjentek planujących ciążę. Stosowanie UDCA w ciąży jest ograniczone ze względu na potencjalnie szkodliwy wpływ na rozwój płodu, zwłaszcza we wczesnym okresie ciąży, co potwierdzają badania na zwierzętach. Lek powinien być stosowany w ciąży jedynie w sytuacjach wyraźnej konieczności medycznej, po dokładnej analizie korzyści i ryzyka. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie ciąży, a pacjentki w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji, z uwzględnieniem wskazań do leczenia – w przypadku rozpuszczania kamieni żółciowych zalecane są wyłącznie metody niehormonalne, ze względu na ryzyko nasilenia kamicy przez doustne środki hormonalne.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Astha 0,03 mg + 2 mg
Produkt leczniczy Astha, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę, a w przypadku jej wystąpienia podczas stosowania leku, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Dane epidemiologiczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani działania teratogennego przy przypadkowym stosowaniu w wczesnej ciąży, jednak brak jest specyficznych badań dotyczących Asthy. Stosowanie leku w okresie karmienia piersią jest niewskazane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości i zmiany składu mleka oraz przenikanie substancji czynnych do mleka. Po porodzie należy uwzględnić zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przy decyzji o wznowieniu antykoncepcji hormonalnej.
antykoncepcja hormonalna, bolesne miesiączkowanie, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, dysplazja szyjki macicy, działanie teratogenne, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etynyloestradiol, grzybicze zakażenie pochwy, kamień żółciowy, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, mięśniak gładki macicy, mlekotok, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tabletka powlekana, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel piersi, udar, wirylizacja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie jajników i jajowodów, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie szyjki macicy, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmiana włóknisto-torbielowata piersi, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Myrelez
Lanreotyd, składnik produktu leczniczego Myrelez, wykazuje hamujący wpływ na motorykę pęcherzyka żółciowego, co zwiększa ryzyko kamicy żółciowej oraz powikłań takich jak zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie dróg żółciowych i zapalenie trzustki. W przypadku podejrzenia tych powikłań konieczne jest przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia, które może obejmować cholecystektomię. Ponadto, lanreotyd hamuje wydzielanie insuliny i glukagonu, co może prowadzić do zaburzeń homeostazy glukozy, manifestujących się hipoglikemią lub hiperglikemią. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie glikemii podczas rozpoczynania leczenia oraz modyfikacji dawki, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, gdzie może być konieczna korekta terapii przeciwcukrzycowej.
akromegalia, ampułko-strzykawka, bradykardia, bradykardia zatokowa, cholecystektomia, czynność tarczycy, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, hipoglikemia, homeostaza glukozy, kamica żółciowa, kamień żółciowy, lanreotyd, lanreotyd octan, leczenie przeciwcukrzycowe, motoryka pęcherzyka żółciowego, niedoczynność tarczycy, roztwór do wstrzykiwań, somatostatyna, stężenie glukozy, układ sercowo-naczyniowy, wydzielanie insuliny, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – Diagnostyka i diagnoza
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (OZPŻ) to stan zapalny najczęściej wywołany kamicą żółciową, prowadzący do niedrożności przewodu pęcherzykowego. Diagnostyka opiera się na ocenie objawów klinicznych (silny ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, objaw Murphy’ego o swoistości 87-97%), badaniach laboratoryjnych (leukocytoza, podwyższone CRP, nieznaczne podwyższenie enzymów wątrobowych, bilirubina) oraz badaniach obrazowych. Ultrasonografia jamy brzusznej jest badaniem pierwszego wyboru, charakteryzującym się czułością 72-88% i swoistością 80-95,6%, pozwalającym na wykrycie kamieni, pogrubienia ściany pęcherzyka (>3 mm), płynu okołopęcherzykowego i powiększenia pęcherzyka. W przypadku niejednoznacznych wyników USG, zalecane jest wykonanie scyntygrafii HIDA, która cechuje się czułością 90,9-97% i swoistością 90-95%, lub tomografii komputerowej (czułość 85-90,3%, swoistość 85,7-100%) oraz rezonansu magnetycznego z cholangiopankreatografią (MRCP) o czułości i swoistości powyżej 95%.
badanie ultrasonograficzne, bezkamieniowe zapalenie pęcherzyka żółciowego, białko C-reaktywne, bilirubina, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, cholecystektomia laparoskopowa, enzym wątrobowy, kamicze zapalenie pęcherzyka żółciowego, kamień żółciowy, kolka żółciowa, leukocytoza, niedrożność dróg żółciowych, objaw Murphy’ego, ostre zapalenie dróg żółciowych, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, pogrubienie ściany pęcherzyka żółciowego, przewód pęcherzykowy, przewód żółciowy wspólny, ropień okołopęcherzykowy, ropień wątroby, scyntygrafia wątrobowo-żółciowa, ultrasonografia jamy brzusznej, Wytyczne Tokijskie, zapalenie otrzewnej żółciowe, zapalenie wątroby, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Telmisartan Aurovitas 80 mg
Leczenie telmisartanem wymaga dokładnej oceny pacjenta i wykluczenia przeciwwskazań, takich jak nadwrażliwość na telmisartan lub substancje pomocnicze, drugi i trzeci trymestr ciąży, zaburzenia odpływu żółci (np. cholestaza, niedrożność dróg żółciowych), ciężka niewydolność wątroby (stadium C wg Child-Pugh) oraz jednoczesne stosowanie z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub GFR <60 ml/min/1,73 m². Telmisartan jest metabolizowany w wątrobie i wydalany z żółcią, co powoduje ryzyko kumulacji i działań niepożądanych w przypadku zaburzeń wątroby i dróg żółciowych. Stosowanie w ciąży od drugiego trymestru może prowadzić do poważnych uszkodzeń płodu, w tym zmniejszonego ukrwienia nerek, opóźnienia kostnienia czaszki oraz zgonu płodu lub noworodka.
antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, cholestaza, cukrzyca, diuretyk tiazydowy, hiperkaliemia, incydent sercowo-naczyniowy, kamień żółciowy, klasyfikacja Child-Pugh, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność wątroby, pierwotna żółciowa marskość wątroby, przesączanie kłębuszkowe, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, telmisartan, trymestr ciąży, uszkodzenie płodu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie odpływu żółci, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kliogest
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) powinna być stosowana wyłącznie u pacjentek z objawami menopauzalnymi obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną bilansu korzyści i ryzyka. W przypadku przedwczesnej menopauzy, ze względu na niższe bezwzględne ryzyko, bilans ten może być korzystniejszy. Przed rozpoczęciem lub zmianą terapii produktem Kliogest, zawierającym 2 mg estradiolu (estradiol półwodny) i 1 mg noretysteronu octanu, konieczne jest zebranie pełnego wywiadu medycznego, w tym rodzinnego, wykonanie badania przedmiotowego (w tym ginekologicznego i piersi) oraz wykluczenie przeciwwskazań. W trakcie leczenia zaleca się indywidualnie dostosowane badania kontrolne, w tym regularną mammografię i monitorowanie wszelkich zmian w obrębie piersi.
astma oskrzelowa, badanie ginekologiczne, choroba wątroby, cukrzyca, endometrioza, estradiol, estradiol półwodny, galaktozemia, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kamień żółciowy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwpadaczkowe, mammografia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, noretysteronu octan, nowotwór estrogenozależny, objawy menopauzalne, otoskleroza, padaczka, powikłanie naczyniowe, przedwczesna menopauza, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, włókniak, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Estrofem
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem Estrofem 2 mg powinna być inicjowana wyłącznie u pacjentek z objawami menopauzy znacząco obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z przedwczesną menopauzą, u których stosunek korzyści do ryzyka może być korzystniejszy. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, badania ginekologicznego i piersi, aby wykluczyć przeciwwskazania. Monitorowanie podczas leczenia powinno obejmować regularne kontrole lekarskie oraz badania obrazowe, takie jak mammografia, zgodnie z wytycznymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z mięśniakami macicy, endometriozą, czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowymi, nadciśnieniem tętniczym, chorobami wątroby, cukrzycą, kamicą żółciową, migreną, SLE, hiperplazją endometrium, padaczką, astmą oskrzelową oraz otosklerozą.
astma oskrzelowa, badanie ginekologiczne, badanie piersi, ból migrenowy, chirurgiczne usunięcie jajników, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, endometrioza, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, kamień żółciowy, mammografia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność jajników, nowotwór estrogenozależny, otoskleroza, padaczka, próg drgawkowy, przedwczesna menopauza, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, włókniak, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Estreva
Żel Estreva zawiera estradiol w stężeniu 0,1% (1 mg/g), co odpowiada 0,5 mg estradiolu w pojedynczej dawce 0,5 g żelu. Terapia hormonalna zastępcza (HTZ) z użyciem tego preparatu powinna być stosowana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi wpływającymi negatywnie na jakość życia, przy jednoczesnym corocznym monitorowaniu stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na wywiad rodzinny i indywidualne czynniki ryzyka, takie jak choroby zakrzepowo-zatorowe, nowotwory estrogenozależne, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia czynności wątroby, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost endometrium. W trakcie terapii konieczne jest regularne badanie piersi i miednicy mniejszej oraz diagnostyka obrazowa zgodna z obowiązującymi standardami, a pacjentki powinny być poinformowane o konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących zmian.
astma, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, endometrioza, estradiol, estradiol półwodny, glikol propylenowy, gruczolak wątroby, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, kamień żółciowy, miednica mniejsza, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór estrogenozależny, objawy pomenopauzalne, otoskleroza, padaczka, podrażnienie skóry, powikłanie naczyniowe, próg drgawkowy, przedwczesna menopauza, rak piersi, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, transformacja nowotworowa, włókniak macicy, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Kamienie żółciowe – Diagnostyka i diagnoza
Kamienie żółciowe (cholelithiasis) to twarde złogi powstające w pęcherzyku żółciowym lub przewodach żółciowych, zbudowane z kryształów cholesterolu jednowodnego lub polimeryzowanego bilirubinianu wapnia. W populacjach zachodnich częstość występowania wynosi 10-14%, jednak objawy pojawiają się u 1-4% pacjentów. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (w tym teście Murphy’ego) oraz badaniach laboratoryjnych oceniających morfologię, panel wątrobowy, bilirubinę całkowitą, fosfatazę alkaliczną, amylazę i lipazę. Ultrasonografia jamy brzusznej jest podstawową metodą obrazową o czułości 84-89% i swoistości do 99%, szczególnie skuteczną w wykrywaniu kamieni >2 mm oraz cech ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego (powiększenie, pogrubienie ściany, płyn okołopęcherzykowy, ultrasonograficzny objaw Murphy’ego). W diagnostyce kamieni w przewodzie żółciowym wspólnym (choledocholithiasis) stosuje się MRCP (czułość 90-94%, swoistość 95-99%) oraz endoskopową ultrasonografię (EUS), które uzupełniają USG, zwłaszcza gdy kamienie nie są widoczne w badaniu przezbrzusznym.
amylaza i lipaza, badanie fizykalne, bilirubina, bilirubinian wapnia, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, cholecystektomia laparoskopowa, choledocholithiasis, cholelithiasis, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, endoskopowa ultrasonografia, ERCP, fosfataza alkaliczna, kamica przewodowa, kamica żółciowa, kamień żółciowy, kolka żółciowa, kryształ cholesterolu, morfologia krwi, MRCP, objaw Murphy’ego, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, pęcherzyk żółciowy, przewód żółciowy, przezskórna cholecystostomia, scyntygrafia wątrobowo-żółciowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, żółtaczka, zwężenie przewodu żółciowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ursofalk 250 mg
Preparat Ursofalk zawierający 250 mg kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Badania przedkliniczne nie wykazały negatywnego wpływu UDCA na płodność zwierząt, jednak brak jest odpowiednich danych klinicznych u ludzi, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka u pacjentek planujących ciążę. Stosowanie Ursofalku w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne szkodliwe działanie na rozwój płodu w fazie wczesnej, a przed rozpoczęciem terapii należy bezwzględnie wykluczyć ciążę. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji, przy czym w większości wskazań zalecane są metody niehormonalne lub doustne środki o niskiej zawartości estrogenów, natomiast w terapii kamicy żółciowej konieczne jest stosowanie wyłącznie metod niehormonalnych ze względu na ryzyko nasilenia kamicy przez hormonalne środki antykoncepcyjne.
- Leksykon substancji czynnych
Sód chlorek – Właściwości farmakodynamiczne
Sód chlorek (NaCl) jest kluczowym elektrolitem płynów ustrojowych, niezbędnym do utrzymania homeostazy wodno-elektrolitowej oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Sód, jako główny kation płynu pozakomórkowego, stanowi około 70 mmol/kg masy ciała, z 97% w przestrzeni pozakomórkowej, natomiast chlor, dominujący anion, odpowiada za około 70% anionów tej przestrzeni. Jony te odpowiadają za około 80% ciśnienia osmotycznego płynu pozakomórkowego, co jest kluczowe dla utrzymania objętości krwi i prawidłowego rozmieszczenia wody w organizmie. Zaburzenia stężenia sodu w osoczu prowadzą do dysfunkcji homeostazy wodnej, a niedobory jonów sodowych i chlorkowych często obserwuje się w stanach odwodnienia hipoosmotycznego lub po utracie elektrolitów.
bilans wodno-elektrolitowy, ciśnienie osmotyczne, działanie żółciopędne, hipernatremia, hiponatremia, homeostaza wodna, homeostaza wodno-elektrolitowa, jon sodowy, kamień żółciowy, lek parenteralny, mikrokrążenie, odwodnienie hipoosmotyczne, osmolalność płynu, osmolarność, płyn infuzyjny, płyn pozakomórkowy, płyn ustrojowy, płyn zewnątrzkomórkowy, przestrzeń pozakomórkowa, przestrzeń wewnątrzkomórkowa, rezerwa alkaliczna krwi, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór chlorku sodu, roztwór hipertoniczny, roztwór izotoniczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Limetic
Produkt Limetic zawiera 75 mikrogramów dezogestrelu i wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed zastosowaniem, zwłaszcza u pacjentek z czynnikami ryzyka raka piersi, chorób wątroby, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych oraz cukrzycy. Ryzyko raka piersi u użytkowniczek antykoncepcji zawierającej tylko progestagen jest porównywalne do ryzyka złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, z nieznacznym wzrostem zachorowań (np. 260 vs. 230 przypadków na 10 000 kobiet w wieku 40-44 lat). W przypadku wystąpienia objawów takich jak pogorszenie stanu zdrowia, zakrzepica, nadciśnienie czy depresja, konieczna jest konsultacja lekarska i rozważenie przerwania terapii. Produkt może obniżać stężenie estradiolu do poziomu wczesnej fazy pęcherzykowej, co potencjalnie wpływa na gęstość mineralną kości, choć kliniczne znaczenie tego efektu nie jest ustalone.
brak laktazy, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, dezogestrel, estradiol, etonogestrel, gęstość mineralna kości, kamień żółciowy, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, owulacja, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen, rak piersi, rak wątroby, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Liście bobrka – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Liście bobrka (Menyanthes trifoliata L.) są składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), stanowiącej 25 ml w 100 ml preparatu Krople żołądkowe Amara. Preparat zawiera również wyciąg ze świeżego ziela dziurawca (Hyperici perforatum L.), nalewkę z liści mięty pieprzowej (Menthae piperita L.) oraz nalewkę z korzenia kozłka (Valerianae tinctura). Ze względu na obecność tych składników, istnieją liczne przeciwwskazania i środki ostrożności: u pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym mięta pieprzowa może nasilać zgagę, a dziurawiec może wywoływać reakcje fotoalergiczne, co wymaga unikania ekspozycji na promieniowanie UV. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u osób z kamieniami żółciowymi i innymi zaburzeniami dróg żółciowych.
kamień żółciowy, korzeń goryczki, korzeń kozłka, krople żołądkowe, liść bobrka, liść mięty pieprzowej, nalewka gorzka, nalewka z kozłka, nalewka z mięty pieprzowej, owocnia pomarańczy gorzkiej, reakcja fotoalergiczna, reakcja fototoksyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z dziurawca, zaburzenie dróg żółciowych, zgaga, ziele dziurawca - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pęcherzyka żółciowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie pęcherzyka żółciowego (cholecystitis) to stan zapalny, najczęściej wywołany przez zablokowanie przewodu pęcherzykowego przez kamienie żółciowe, prowadzący do zastoju żółci, wzrostu ciśnienia i uszkodzenia ściany pęcherzyka. Objawy kliniczne obejmują ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, gorączkę, objaw Murphy’ego oraz podwyższone parametry zapalne, takie jak leukocytoza i CRP. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (m.in. bilirubina, ALT, AST, GGTP, fosfataza zasadowa) oraz obrazowych (USG, TK, MRCP, HIDA). Nieleczone zapalenie może prowadzić do powikłań, takich jak martwica, perforacja, ropniak, zapalenie otrzewnej czy sepsa, co wymaga natychmiastowej interwencji, często chirurgicznej (cholecystektomia). Kluczowe jest monitorowanie bilansu płynów, parametrów życiowych oraz objawów odwodnienia i infekcji.
antybiotyk, antybiotykoterapia, białe krwinki, biegunka, bilans płynów, cholecystektomia, cholecystektomia laparoskopowa, edycja genów CRISPR, elektrolit, kamień żółciowy, nudności i wymioty, objaw Murphy’ego, parametry życiowe, perystaltyka jelit, próby wątrobowe, przewód pęcherzykowy, ropniak, sekwencjonowanie nowej generacji, sepsa, spirometria zachęcająca, terapia fagowa, zapalenie otrzewnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, żółć, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Kwas ursodeoksycholowy – Dawkowanie i sposób podawania
Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) jest stosowany w leczeniu różnych schorzeń wątroby i dróg żółciowych, z dawkowaniem dostosowanym do wskazań klinicznych, masy ciała i wieku pacjenta. W kamicy żółciowej cholesterolowej zaleca się dawkę 8-10 mg/kg m.c./dobę, podawaną jednorazowo wieczorem, co odpowiada 500-1250 mg/dobę w zależności od masy ciała (do 60 kg – 500 mg, powyżej 100 kg – 1250 mg). Leczenie trwa zwykle 6-24 miesięcy, z oceną skuteczności co 6 miesięcy badaniem USG lub RTG. W pierwotnej marskości żółciowej (PBC) dawka wynosi 12-16 mg/kg m.c./dobę (3-7 tabletek 250 mg), początkowo w dawkach podzielonych, a następnie jednorazowo wieczorem. W zapaleniu błony śluzowej żołądka spowodowanym zarzucaniem żółci stosuje się 250 mg raz dziennie przez 10-14 dni. W chorobach wątroby o różnej etiologii dawka wynosi 10-20 mg/kg m.c./dobę w 2-3 dawkach podzielonych, a u dzieci z mukowiscydozą 20-30 mg/kg m.c./dobę.
badanie kontrolne, badanie ultrasonograficzne, cholestaza ciężarnych, cholesterolowy kamień żółciowy, dawka podzielona, drogi żółciowe, kamica żółciowa cholesterolowa, kamień żółciowy, kwas ursodeoksycholowy, mukowiscydoza, nasilenie objawów klinicznych, objaw niepożądany, parametr czynnościowy wątroby, pierwotna marskość żółciowa wątroby, refluksowe zapalenie błony śluzowej żołądka, schorzenie wątroby, stężenie bilirubiny, świąd, wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych, zarzucanie żółci, zwłóknienie torbielowate - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z korzenia rzodkwi czarnej – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wyciąg z korzenia rzodkwi czarnej (Raphanus sativus L., radix) stosowany w preparacie Raphacholin C (150 mg wyciągu suchego o DER natywnym 30-42:1 z węglem aktywnym 1:1 na tabletkę) wykazuje działanie choleretyczne, zwiększając objętość wydzielanej żółci. Ze względu na ryzyko przesunięcia kamieni żółciowych i zaostrzenia objawów kamicy żółciowej, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej diagnostyki dróg żółciowych przed rozpoczęciem terapii. Zaleca się wykluczenie obecności kamieni oraz ocenę drożności dróg żółciowych, aby zminimalizować ryzyko powikłań i dostosować dawkowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta.
acidum dehydrocholicum, biodostępność, Cynara scolymus, drogi żółciowe, drożność dróg żółciowych, efekt choleretyczny, etanol 50%, etanol 85%, kamica żółciowa, kamień żółciowy, korzeń rzodkwi czarnej, kwas dehydrocholowy, Mentha piperita, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, olejek miętowy, Raphanus sativus, tabletka drażowana, właściwości choleretyczne, wyciąg z ziela karczocha, wydzielanie żółci, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Kamienie żółciowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Kamica żółciowa charakteryzuje się korzystnym rokowaniem, jednak ryzyko rozwoju objawów klinicznych wzrasta wraz z wielkością, liczbą kamieni oraz czasem ich obecności w drogach żółciowych. Mniej niż 20% pacjentów rozwija objawy, a u bezobjawowych prawdopodobieństwo ich pojawienia się wynosi 10-20% w ciągu 10 lat. Standardem leczenia objawowej kamicy jest laparoskopowa cholecystektomia, z planową śmiertelnością <0,5% i chorobowością <10%, natomiast w trybie pilnym śmiertelność wzrasta do 3-5%, a chorobowość do 30-50%. Ryzyko powikłań zwiększają m.in. wysoki BMI, wcześniejsze operacje jamy brzusznej, zrosty, zgorzelinowy pęcherzyk oraz zespół kruchości. Pooperacyjne dolegliwości obejmują przewlekłą biegunkę i utrzymujące się objawy dyspeptyczne, szczególnie u pacjentów stosujących leki psychotropowe (OR=5,3) i z wysokim poziomem lęku (OR=10,6).
cholecystektomia laparoskopowa, choledocholithiasis, cholelithiasis, droga żółciowa, hepatolithiasis, kamica przewodowa, kamica wewnątrzwątrobowa, kamica żółciowa, kamień żółciowy, kwas chenodeoksycholowy, kwas ursodeoksycholowy, lek wiążący kwasy żółciowe, mikrobiom jelitowy, objaw dyspeptyczny, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, rak pęcherzyka żółciowego, UDCA, wewnątrzwątrobowy rak dróg żółciowych, wskaźnik masy ciała, wskaźnik śmiertelności, zespół kruchości - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (acute cholecystitis) to nagły stan zapalny najczęściej wywołany przez kamicę żółciową (90-95% przypadków), prowadzący do zablokowania przewodu pęcherzykowego, wzrostu ciśnienia i obrzęku ściany pęcherzyka. Klinicznie charakteryzuje się silnym, stałym bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha trwającym ponad 4-6 godzin, gorączką, nudnościami i dodatnim objawem Murphy’ego. Diagnostyka opiera się na leukocytozie, podwyższonym CRP, czasem bilirubinie i enzymach wątrobowych oraz ultrasonografii wykazującej pogrubienie ściany pęcherzyka, obecność kamieni i płyn okołopęcherzykowy. Nieleczone może prowadzić do powikłań takich jak martwica, perforacja czy posocznica.
bakterie Gram-ujemne, białko C-reaktywne, bilirubina, cholecystektomia, cholecystostomia, enzymy wątrobowe, hipotensja, kamica żółciowa, kamień żółciowy, laparoskopowa cholecystektomia, leukocytoza, martwica, NLPZ, objaw Murphy’ego, opioid, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, perforacja, posocznica, pozycja półsiedząca, przewód pęcherzykowy, przezskórny drenaż pęcherzyka żółciowego, resuscytacja płynowa, ropniak pęcherzyka żółciowego, skala bólu, sonda nosowo-żołądkowa, spirometria zachęcająca, tachykardia, ultrasonografia jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Proursan 500 mg
Stosowanie kwasu ursodeoksycholowego (Proursan) u kobiet w okresie rozrodczym, ciąży i laktacji wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa w ciąży są niewystarczające, a badania przedkliniczne wskazują na potencjalne ryzyko dla reprodukcji, zwłaszcza we wczesnej fazie ciąży. Preparat nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści medyczne przewyższają ryzyko dla matki i płodu. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę poprzez test ciążowy. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję, preferując metody niehormonalne (np. bariery, wkładki wewnątrzmaciczne), zwłaszcza gdy lek jest stosowany w leczeniu kamicy żółciowej, ponieważ doustne środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny mogą nasilać kamicę i obniżać skuteczność terapii.
- Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – Objawy
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (cholecystitis acuta) to nagły stan zapalny, najczęściej wywołany zablokowaniem przewodu pęcherzykowego przez kamień żółciowy, objawiający się silnym, ciągłym bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha trwającym ponad 6 godzin, nasilającym się przy głębokim wdechu (objaw Murphy’ego). Towarzyszą mu objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka powyżej 38°C (u około 33% pacjentów), nudności i wymioty (około 75%), utrata apetytu (około 70%), tachykardia oraz wzmożona potliwość. W badaniu fizykalnym stwierdza się tkliwość i obronę mięśniową w prawym górnym kwadrancie, powiększony i bolesny pęcherzyk (u 30-40% pacjentów) oraz objaw Murphy’ego. U osób starszych i z cukrzycą objawy mogą być mniej wyraźne, co utrudnia diagnozę. W około 15% przypadków może wystąpić żółtaczka, sugerująca blokadę przewodu żółciowego wspólnego.
bezkamieniowe zapalenie pęcherzyka żółciowego, cholangitis, cholecystektomia, cholecystektomia laparoskopowa, dyspepsja, kamień żółciowy, kolka żółciowa, leukocytoza, objaw Murphy’ego, obrona mięśniowa, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, pęcherzyk żółciowy, perforacja pęcherzyka żółciowego, przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, przewód pęcherzykowy, przewód trzustkowy, przewód żółciowy wspólny, ropień okołopęcherzykowy, ropniak pęcherzyka żółciowego, sepsa, tachykardia, wstrząs septyczny, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie otrzewnej, zgorzel pęcherzyka żółciowego, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ursoxyn 250 mg
Produkt leczniczy Ursoxyn zawiera 250 mg kwasu ursodeoksycholowego i jest stosowany w terapii rozpuszczania kamieni żółciowych oraz pierwotnej żółciowej marskości wątroby (PBC). W leczeniu kamieni żółciowych dawka dobowa wynosi 8-10 mg/kg masy ciała, co odpowiada 2-4 kapsułkom dziennie, podawanym podczas posiłków lub wieczorem. Czas terapii wynosi od 6 miesięcy do 2 lat, z regularnym monitorowaniem wielkości kamieni co 3-4 miesiące za pomocą badań obrazowych. Po całkowitym rozpuszczeniu kamieni leczenie kontynuuje się przez kolejne 3-4 miesiące, aby zapobiec nawrotom. W przypadku braku redukcji kamieni po 6 miesiącach, zaleca się oznaczenie wskaźnika wysycenia cholesterolem żółci, gdzie wartość >1,0 wskazuje na niską skuteczność terapii i konieczność rozważenia alternatywnych metod leczenia.
- Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka – Objawy
Żółtaczka to kliniczny objaw hiperbilirubinemii, manifestujący się żółtym zabarwieniem skóry, błon śluzowych i białkówek oczu, pojawiającym się przy stężeniu bilirubiny całkowitej powyżej 2-3 mg/dl (34-51 μmol/l), a często widocznym dopiero przy poziomach 7-8 mg/dl. U noworodków żółtaczka fizjologiczna rozwija się między 2. a 4. dniem życia, z progresją głowowo-ogonową, osiągając szczyt około 4-5 dnia i ustępując w ciągu 1-2 tygodni. Patologiczne cechy obejmują pojawienie się żółtaczki w pierwszych 24 godzinach życia, szybki wzrost bilirubiny (>8,5 μmol/L/h) lub poziomy całkowite powyżej 331,5 μmol/L (19,5 mg/dL). U dorosłych przebieg żółtaczki zależy od etiologii – ostra żółtaczka może wynikać z wirusowego zapalenia wątroby, alkoholowego zapalenia wątroby lub niedrożności dróg żółciowych, natomiast przewlekła wiąże się z nowotworami, marskością czy przewlekłym zapaleniem dróg żółciowych. Towarzyszące objawy to m.in. ciemny mocz, jasny kał, świąd skóry, ból w prawym górnym kwadrancie, gorączka oraz objawy ogólnoustrojowe jak zmęczenie i utrata masy ciała.
alkoholowe zapalenie wątroby, bilirubina we krwi, ciemny mocz, encefalopatia, encefalopatia bilirubinowa, encefalopatia wątrobowa, fizjologiczna żółtaczka noworodkowa, hemoliza, hiperbilirubinemia, kamień żółciowy, kernicterus, koagulopatia, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby, przezskórny pomiar bilirubiny, rak trzustki, rozpad czerwonych krwinek, stwardniające zapalenie dróg żółciowych, świąd, świąd skóry, zapalenie dróg żółciowych, żółtaczka obturacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherzyka żółciowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak pęcherzyka żółciowego, stanowiący niemal połowę nowotworów dróg żółciowych, charakteryzuje się wysoką złośliwością i częstym późnym rozpoznaniem, co pogarsza rokowanie. Choroba występuje częściej u kobiet powyżej 75 roku życia. Wczesne wykrycie umożliwia całkowite wyleczenie chirurgiczne, jednak większość pacjentów diagnozowana jest w zaawansowanym stadium, gdzie leczenie obejmuje chirurgię, chemioterapię (standardowo gemcytabina z cisplatyną, w drugiej linii FOLFOX) oraz radioterapię, a w przypadkach nieoperacyjnych – opiekę paliatywną. Kompleksowa ocena pielęgniarska powinna uwzględniać monitorowanie objawów takich jak ból w prawym górnym kwadrancie, żółtaczka, świąd skóry, objawy infekcji, stan odżywienia oraz parametry życiowe i laboratoryjne, a także wsparcie psychiczne pacjenta. Przedoperacyjna ocena obejmuje stan ogólny, odżywienie, choroby współistniejące i przygotowanie psychiczne do zabiegu.
badanie kliniczne, blokada splotu trzewnego, cholecystektomia, drenaż przezskórny, dysfunkcja wątroby, immunoterapia, kamień żółciowy, kwas folinowy, mielosupresja, neuropatia obwodowa, niedrożność dróg żółciowych, nowotwór dróg żółciowych, polip pęcherzyka żółciowego, prawy górny kwadrant brzucha, rak pęcherzyka żółciowego, resekcja wątroby, spirometria zachęcająca, splot trzewny, terapia celowana, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zespół medyczny, żółtaczka, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cholestil 200 mg
Hymekromon, substancja czynna leku Cholestil, jest pochodną kumaryny stosowaną w terapii chorób dróg żółciowych (kod ATC: A05AX02). Każda tabletka zawiera 200 mg hymekromonu i charakteryzuje się działaniem spazmolitycznym na mięśniówkę gładką dróg żółciowych oraz zwieracza Oddiego, co prowadzi do zmniejszenia napięcia tych struktur i ułatwienia przepływu żółci. Ponadto, hymekromon stymuluje hepatocyty do zwiększonej produkcji żółci oraz usprawnia jej transport przez drogi żółciowe, co skutkuje zwiększeniem objętości i przyspieszeniem wydalania żółci.
choroba dróg żółciowych, drogi żółciowe, działanie spazmolityczne, hepatocyt, hymekromon, kamień żółciowy, kolka żółciowa, mięśniówka gładka dróg żółciowych, pochodna kumaryny, przepływ żółci, transport żółci, wydalanie żółci, wydzielanie żółci, zastój żółci, złóg, złóg cholesterolowy, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Slinda
Przed rozpoczęciem terapii lekiem Slinda, zawierającym drospirenon jako jedyny progestagen, konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz omówienie potencjalnych zagrożeń z pacjentką. Drospirenon, będący antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas, wymaga monitorowania stężenia potasu w surowicy zwłaszcza u kobiet z niewydolnością nerek lub wysokim wyjściowym poziomem potasu. Istotne jest także zwrócenie uwagi na ryzyko zakrzepowo-zatorowe, które może być nieznacznie podwyższone u pacjentek z nadciśnieniem tętniczym lub innymi czynnikami ryzyka (wiek, otyłość, unieruchomienie). W przypadku wystąpienia objawów zakrzepowo-zatorowych lub ich podejrzenia, a także podczas długotrwałego unieruchomienia, zaleca się przerwanie terapii. Stosowanie Slindy prowadzi do obniżenia stężenia estradiolu do poziomów wczesnej fazy pęcherzykowej, co może mieć wpływ na gęstość mineralną kości, szczególnie u młodych kobiet w okresie akrecji kostnej.
antagonista aldosteronu, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, drospirenon, estradiol, fibrynoliza, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca kortykosteroidy, incydent zakrzepowo-zatorowy, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, łagodny nowotwór wątroby, lek oszczędzający potas, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obwodowa oporność na insulinę, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen, promieniowanie ultrafioletowe, rak piersi, steroidowy hormon płciowy, steroidowy produkt antykoncepcyjny, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar mózgu, wywiad lekarski, zaburzenie czynności wątroby, zachowanie samobójcze, zakrzepica żył głębokich, zastój żółci, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa