steroidowy produkt antykoncepcyjny

Steroidowy produkt antykoncepcyjny to środek zawierający syntetyczne hormony steroidowe, stosowany w celu zapobiegania niepożądanej ciąży. Najczęściej zawiera estrogeny (zwykle etynyloestradiol) i progestagen (np. drospirenon, lewonorgestrel, dezogestrel), choć istnieją również preparaty zawierające wyłącznie progestagen.

Mechanizm działania tych produktów polega przede wszystkim na hamowaniu owulacji poprzez blokowanie wydzielania gonadotropin (FSH i LH), zagęszczaniu śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, oraz zmianie struktury endometrium, co uniemożliwia implantację zarodka. Skuteczność antykoncepcji hormonalnej przy prawidłowym stosowaniu sięga 99%.

W praktyce klinicznej steroidowe środki antykoncepcyjne występują w różnych postaciach: tabletek doustnych (jednoskładnikowych lub dwuskładnikowych), plastrów transdermalnych, pierścieni dopochwowych, iniekcji domięśniowych, implantów podskórnych oraz wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających progestagen. Wybór odpowiedniej metody zależy od indywidualnych potrzeb pacjentki, chorób współistniejących oraz możliwych przeciwwskazań.

Poza działaniem antykoncepcyjnym, preparaty te wykazują również korzystne działanie pozaantykoncepcyjne: zmniejszają nasilenie bolesnych miesiączek (dysmenorrhea), ograniczają obfitość krwawień miesiączkowych, redukują ryzyko wystąpienia raka endometrium i jajnika, a niektóre preparaty mają działanie przeciwtrądzikowe i przeciwandrogenne.

Stosowanie steroidowych produktów antykoncepcyjnych wiąże się również z ryzykiem działań niepożądanych, wśród których najpoważniejsze to zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, nadciśnienia tętniczego oraz, w mniejszym stopniu, nowotworów hormonozależnych. Decyzja o zastosowaniu antykoncepcji hormonalnej powinna być poprzedzona dokładnym wywiadem lekarskim i analizą czynników ryzyka u pacjentki.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Yasminelle 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Yasminelle, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych wątrobowych, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej oraz wystąpienia krwawień śródcyklicznych. Indukcja enzymów może pojawić się już po kilku dniach terapii i utrzymywać się do 4 tygodni po jej zakończeniu. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długoterminowej wskazane jest zastosowanie niehormonalnych metod antykoncepcji. Do leków indukujących enzymy należą m.in. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, leki przeciw HIV (rytonawir, newirapina, efawirenz) oraz preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum).
amiloryd, aminotransferaza AlAT, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja mechaniczna, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, dazabuwir, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, eplerenon, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hiperkaliemia, indukcja enzymów, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonu płciowego, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny, lek przeciw HIV, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, spironolakton, steroidowy produkt antykoncepcyjny, stężenie potasu, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, triamteren, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, wskaźnik krzepnięcia, Yasminelle, złożona antykoncepcja doustna, złożony doustny produkt antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Lesiplus 3 mg + 0,02 mg

Produkt antykoncepcyjny zawierający drospirenon (3 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir), które mogą zwiększać aktywność AlAT, co wymaga stosowania alternatywnych metod antykoncepcji przez minimum 2 tygodnie po zakończeniu terapii. Indukcja enzymów mikrosomalnych wątroby przez leki takie jak ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, czy leki przeciwretrowirusowe (rytonawir, newirapina, efawirenz) prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów, co może skutkować krwawieniami śródcyklicznymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji przez cały okres terapii induktorem oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania – całkowitą zmianę metody na niehormonalną.
aktywność AlAT, aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, cytochrom P450, drospirenon, działanie antymineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne wątroby, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, nadciśnienie płucne, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbamazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir dazabuwir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, steroidowy produkt antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, tizanidyna, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia i fibrynolizy, zakrzepica, złożony doustny produkt antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Axia 0,02 mg + 3 mg

Produkt leczniczy Axia zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, szczególnie z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Indukcja enzymatyczna pojawia się już po kilku dniach stosowania induktorów i może utrzymywać się do 4 tygodni po ich odstawieniu. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się stosowanie dodatkowej metody barierowej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu induktorami enzymów wątrobowych wskazane jest przejście na niehormonalne metody antykoncepcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, a w przypadku terapii HCV z ombitaswirem/parytaprewirem/rytonawirem i innymi kombinacjami obserwuje się znaczne ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >5x ULN), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną na czas leczenia oraz 2 tygodnie po jego zakończeniu.
aminotransferaza alaninowa, antagonista aldosteronu, barbituran, bosentan, cyklosporyna, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oksykarbamazepina, prymidon, ryfampicyna, steroidowy produkt antykoncepcyjny, substrat CYP1A2, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Slinda

Przed rozpoczęciem terapii lekiem Slinda, zawierającym drospirenon jako jedyny progestagen, konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz omówienie potencjalnych zagrożeń z pacjentką. Drospirenon, będący antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas, wymaga monitorowania stężenia potasu w surowicy zwłaszcza u kobiet z niewydolnością nerek lub wysokim wyjściowym poziomem potasu. Istotne jest także zwrócenie uwagi na ryzyko zakrzepowo-zatorowe, które może być nieznacznie podwyższone u pacjentek z nadciśnieniem tętniczym lub innymi czynnikami ryzyka (wiek, otyłość, unieruchomienie). W przypadku wystąpienia objawów zakrzepowo-zatorowych lub ich podejrzenia, a także podczas długotrwałego unieruchomienia, zaleca się przerwanie terapii. Stosowanie Slindy prowadzi do obniżenia stężenia estradiolu do poziomów wczesnej fazy pęcherzykowej, co może mieć wpływ na gęstość mineralną kości, szczególnie u młodych kobiet w okresie akrecji kostnej.
antagonista aldosteronu, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, drospirenon, estradiol, fibrynoliza, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca kortykosteroidy, incydent zakrzepowo-zatorowy, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, łagodny nowotwór wątroby, lek oszczędzający potas, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obwodowa oporność na insulinę, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen, promieniowanie ultrafioletowe, rak piersi, steroidowy hormon płciowy, steroidowy produkt antykoncepcyjny, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar mózgu, wywiad lekarski, zaburzenie czynności wątroby, zachowanie samobójcze, zakrzepica żył głębokich, zastój żółci, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Asubtela 3 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Asubtela, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest bezwzględnie przeciwwskazany w czasie ciąży. Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności natychmiastowego zaprzestania stosowania leku w przypadku nieplanowanej ciąży. Dostępne dane epidemiologiczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani działanie teratogenne przy stosowaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych przed lub we wczesnej ciąży, jednak dane dotyczące Asubteli są ograniczone i nie pozwalają na jednoznaczne wykluczenie potencjalnych zagrożeń dla płodu i noworodka. Ponadto, w okresie poporodowym należy uwzględnić podwyższone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przy ponownym rozpoczęciu terapii tym lekiem.
antykoncepcja, Asubtela, drospirenon i etynyloestradiol, działanie niepożądane, działanie teratogenne, laktacja, metabolit, płodność, poród, steroidowy produkt antykoncepcyjny, wada wrodzona, wiek rozrodczy, złożony doustny produkt antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Interakcje leku – Mywy 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy MYWY, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcji oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, bosentan, preparaty ziołowe jak dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do ryzyka krwawień międzymiesiączkowych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. W przypadku krótkotrwałego stosowania takich leków zaleca się dodatkową mechaniczną metodę antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest stosowanie alternatywnych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Inhibitory proteazy HIV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą zmieniać stężenia estrogenów i progestagenów, co wymaga indywidualnej oceny i ewentualnego stosowania dodatkowej antykoncepcji mechanicznej.
aktywność reninowa osocza, aminotransferaza alaninowa, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, drospirenon i etynyloestradiol, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, etorykoksyb, felbamat, fenytoina, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwdrgawkowy, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir z welpataswirem, steroidowy produkt antykoncepcyjny, teofilina, tizanidyna, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C

steroidowy produkt antykoncepcyjny

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Yasminelle 3 mg + 0,02 mg

Interakcje leku – Lesiplus 3 mg + 0,02 mg

Interakcje leku – Axia 0,02 mg + 3 mg

Specjalne ostrzeżenia – Slinda

Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Asubtela 3 mg + 0,03 mg

Interakcje leku – Mywy 3 mg + 0,02 mg