Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Podczas stosowania produktu leczniczego Axia (0,02 mg etynyloestradiolu + 3 mg drospirenonu) należy uwzględniać możliwość wystąpienia różnorodnych interakcji z innymi lekami i substancjami. Identyfikacja potencjalnych interakcji wymaga zapoznania się z informacjami dotyczącymi produktów leczniczych przepisywanych do równoległego stosowania.¹

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie produktu leczniczego Axia

Największe znaczenie kliniczne mają interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, które mogą prowadzić do zwiększenia klirensu hormonów płciowych. Konsekwencją takich interakcji może być krwawienie śródcykliczne i/lub zmniejszenie skuteczności antykoncepcyjnej.²

Należy pamiętać, że indukcja enzymatyczna może wystąpić już po kilku dniach stosowania leku indukującego enzymy, osiągając maksimum zazwyczaj w ciągu kilku tygodni. Po zakończeniu leczenia induktorami enzymów, efekt ich działania może utrzymywać się przez około 4 tygodnie.³

Postępowanie w przypadku interakcji

W przypadku krótkotrwałego leczenia substancjami indukującymi enzymy, kobiety powinny stosować dodatkową metodę barierową lub inną metodę antykoncepcji, oprócz przyjmowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego. Metodę barierową należy stosować przez cały okres równoczesnego leczenia oraz przez 28 dni po jego zakończeniu. Jeśli leczenie będzie kontynuowane po wykorzystaniu wszystkich tabletek z aktualnego opakowania, należy rozpocząć przyjmowanie tabletek z kolejnego opakowania bez przerwy.⁴

W przypadku długotrwałego leczenia substancjami indukującymi enzymy wątrobowe, zaleca się stosowanie innych, skutecznych niehormonalnych metod antykoncepcji.⁵

Substancje zwiększające klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Skuteczność antykoncepcyjna produktu Axia może być zmniejszona przez następujące substancje indukujące enzymy:⁶

• Barbiturany
• Bosentan
• Karbamazepina
• Fenytoina
• Prymidon
• Ryfampicyna
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu HIV (np. rytonawir, newirapina, efawirenz)
• Prawdopodobnie felbamat
• Gryzeofulwina
• Oksykarbamazepina
• Topiramat
• Produkty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

⁷

Leki o zmiennym wpływie na klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie inhibitorów proteazy HIV oraz nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, w tym w skojarzeniu z inhibitorami HCV. Mogą one zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie estrogenów lub progestagenów w osoczu, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Dlatego należy dokładnie zapoznać się z charakterystykami jednocześnie stosowanych leków przeciw HIV/HCV w celu identyfikacji potencjalnych interakcji i związanych z nimi zaleceń. W razie wątpliwości, kobiety stosujące te leki powinny dodatkowo stosować barierową metodę antykoncepcji.⁸

Warto zaznaczyć, że metabolity drospirenonu w ludzkim osoczu powstają głównie bez udziału układu enzymatycznego cytochromu P450, co zmniejsza prawdopodobieństwo, że inhibitory tego układu będą znacząco wpływać na metabolizm drospirenonu.⁹

Produkty lecznicze zmniejszające klirens złożonych doustnych produktów antykoncepcyjnych

Inhibitory enzymów mogą zwiększać stężenie hormonów zawartych w produkcie Axia. Szczególnie istotne są silne inhibitory CYP3A4, które mogą podwyższać stężenie estrogenów, progestagenów lub obu tych składników w osoczu.¹⁰

Przykładem jest ketokonazol – w badaniu wykazano, że jego stosowanie przez 10 dni spowodowało wzrost AUC drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7 i 1,4-krotnie.¹¹

Podobnie etorykoksyb w dawce 60-120 mg/dobę stosowany jednocześnie z antykoncepcją zawierającą 0,035 mg etynyloestradiolu zwiększał stężenie etynyloestradiolu w osoczu 1,4-1,6-krotnie.¹²

Wpływ produktu leczniczego Axia na działanie innych produktów leczniczych

Złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na metabolizm innych substancji czynnych, prowadząc zarówno do zwiększenia ich stężenia w osoczu i tkankach (np. cyklosporyna), jak i do zmniejszenia (np. lamotrygina).¹³

Badania in vitro oraz analizy interakcji in vivo wykazały, że ryzyko wpływu drospirenonu (3 mg) na metabolizm innych leków jest niewielkie.¹⁴

Natomiast etynyloestradiol może spowalniać klirens substratów CYP1A2, co prowadzi do niewielkiego (np. tiklopidyna) lub umiarkowanego (np. tizanidyna) zwiększenia ich stężenia w osoczu.¹⁵

Interakcje farmakodynamiczne

Szczególnie ważne są interakcje z lekami stosowanymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV). U pacjentek leczonych produktami zawierającymi ombitaswir/parytaprewir/rytonawir i dazabuwir z rybawiryną lub bez, glekaprewir/pibrentaswir lub sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir zaobserwowano znacznie częstsze występowanie zwiększonej aktywności aminotransferaz (AlAT) powyżej pięciokrotnej wartości górnej granicy normy, gdy jednocześnie stosowały produkty zawierające etynyloestradiol.¹⁶

Z tego powodu kobiety stosujące produkt Axia muszą przejść na alternatywną metodę antykoncepcji (zawierającą wyłącznie progestagen lub metodę niehormonalną) przed rozpoczęciem leczenia wymienionymi kombinacjami leków przeciw HCV. Ponowne stosowanie Axia można rozpocząć po upływie dwóch tygodni od zakończenia terapii przeciwwirusowej.¹⁷

Nie wykazano istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy podczas jednoczesnego stosowania drospirenonu i inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE) lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) u pacjentek bez niewydolności nerek. Należy jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań nad jednoczesnym stosowaniem produktu Axia z antagonistami aldosteronu lub moczopędnymi produktami leczniczymi oszczędzającymi potas. W takim przypadku zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy podczas pierwszego cyklu leczenia.¹⁸

Wpływ na badania laboratoryjne

Steroidowe produkty antykoncepcyjne mogą wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym:¹⁹

• Parametry biochemiczne czynności wątroby
• Parametry funkcji tarczycy
• Parametry czynności nadnerczy i nerek
• Stężenie osoczowe białek nośnikowych (np. globuliny wiążącej kortykosteroidy)
• Stężenie frakcji lipidów i/lub lipoprotein
• Parametry metabolizmu węglowodanów
• Wskaźniki krzepnięcia i fibrynolizy

Zazwyczaj zmiany w wynikach badań laboratoryjnych pozostają w zakresie wartości prawidłowych. Drospirenon wywołuje zwiększenie aktywności reninowej osocza oraz, dzięki niewielkiemu działaniu antagonistycznemu wobec mineralokortykosteroidów, zwiększenie stężenia aldosteronu.²⁰

Interakcje produktu leczniczego Axia z alkoholem

Choć w charakterystyce produktu leczniczego Axia nie ma bezpośrednich danych dotyczących interakcji z alkoholem, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tabletek antykoncepcyjnych i alkoholu.

Alkohol może w niewielkim stopniu wpływać na metabolizm hormonów steroidowych w wątrobie, jednak nie udokumentowano istotnego klinicznie wpływu na skuteczność antykoncepcyjną. Jednakże, spożywanie alkoholu może przyczyniać się do:

• Zaburzeń przestrzegania schematu przyjmowania tabletek, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej
• Nasilenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty), co może zmniejszać wchłanianie składników aktywnych
• Zwiększonego ryzyka zmian nastroju i emocji w połączeniu z hormonalną antykoncepcją

Zaleca się zachowanie umiaru w spożywaniu alkoholu podczas stosowania złożonych środków antykoncepcyjnych, w tym produktu Axia.

Tabela interakcji z produktem leczniczym Axia