choroba Buergera
Choroba Buergera (zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, thromboangiitis obliterans) to rzadkie schorzenie zapalne naczyń krwionośnych, głównie małych i średnich tętnic i żył kończyn dolnych i górnych. Charakteryzuje się segmentarnym zapaleniem i zakrzepicą, prowadzącą do okluzji naczyń i niedokrwienia tkanek.
Choroba występuje niemal wyłącznie u palaczy tytoniu, a jej częstość jest szacowana na około 12,6-20 przypadków na 100 000 osób. Dotyka przeważnie młodych mężczyzn przed 45. rokiem życia, choć coraz częściej rozpoznawana jest również u kobiet. Patogeneza choroby nie jest w pełni poznana, ale przyjmuje się, że to schorzenie autoimmunologiczne wyzwalane przez składniki dymu tytoniowego.
Objawy kliniczne obejmują ból kończyn w spoczynku i podczas wysiłku, zaburzenia czucia, chromanie przestankowe, owrzodzenia palców i martwicę dystalnych części kończyn. W diagnostyce wykorzystuje się badania naczyniowe, w tym angiografię, która ukazuje charakterystyczne „odcięcie” naczyń z obecnością krętych naczyń obocznych. Podstawą leczenia jest bezwzględne zaprzestanie palenia tytoniu, stosowanie leków przeciwpłytkowych i wazodylatacyjnych, a w zaawansowanych przypadkach rozważa się sympatektomię lub amputację.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Etiologia i przyczyny
Zakrzepica jelitowa, czyli niedokrwienie krezkowe, to stan charakteryzujący się zmniejszonym przepływem krwi przez naczynia krezkowe, prowadzącym do niedokrwienia i potencjalnej martwicy jelit. Ostre niedokrwienie krezkowe najczęściej spowodowane jest zatorami tętnic krezkowych (40-50% przypadków), głównie w tętnicy krezkowej górnej, z materiałem zatorowym pochodzącym z serca (migotanie przedsionków, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca). Zakrzepica tętnicza odpowiada za 15-30% przypadków i rozwija się na tle miażdżycy z czynnikami ryzyka takimi jak hiperlipidemia, nadciśnienie, cukrzyca i palenie tytoniu. Zakrzepica żył krezkowych (5-15%) wiąże się z nadkrzepliwością, stanami zapalnymi jamy brzusznej, nowotworami i ciążą. Nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (20-30%) wynika ze skurczu naczyń i zmniejszonego przepływu, często w przebiegu wstrząsu, niewydolności serca, dializoterapii i stosowania leków wazopresyjnych. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (5-10%) jest efektem stopniowego zwężania naczyń na tle miażdżycy, manifestującym się bólem brzucha po posiłkach i utratą masy ciała.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Buergera, choroba Takayasu, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hiperlipidemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwica ściany jelita, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, niedokrwienie krezkowe, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, stan nadkrzepliwości, tętnica krezkowa górna, zakrzepica jelitowa, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętnicy krezkowej, zawał mięśnia sercowego, zespół krótkiego jelita - Leksykon substancji czynnych
Hydrokortyzon – Przeciwwskazania stosowania
Hydrokortyzon, jako glikokortykosteroid, posiada liczne przeciwwskazania zależne od drogi podania i postaci farmaceutycznej. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na hydrokortyzon lub substancje pomocnicze. Preparaty miejscowe są przeciwwskazane w zakażeniach skóry bakteryjnych, wirusowych (np. opryszczka, ospa wietrzna) i grzybiczych, a także w trądziku zwykłym i różowatym, zapaleniu skóry wokół ust, atrofi skóry oraz nowotworach i stanach przednowotworowych skóry. Krople do oczu z hydrokortyzonem nie powinny być stosowane przy jaskrze pierwotnej, nadciśnieniu wewnątrzgałkowym, zakażeniach wirusowych i grzybiczych oka oraz gruźlicy oka. Preparaty doodbytnicze są przeciwwskazane m.in. przy cukrzycy, jaskrze, osteoporozie, zakażeniach grzybiczych i wirusowych oraz zakrzepicy żylnej.
atrofia skóry, biegunka niebakteryjnego pochodzenia, choroba Buergera, glikokortykosteroid, gruźlica oka, gruźlica skóry, grzybica oka, grzybicze zapalenie spojówek, hydrokortyzon 17-maślan, jaskra pierwotna, jęczmień oka, kandydoza, kiła skóry, kwas fusydynowy, liszajec, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oksytetracyklina, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra psychoza, podanie dooponowe, podanie zewnątrzoponowe, polimyksyna B, ropne zapalenie powiek, ropne zapalenie spojówek, rzeżączka, stan przednowotworowy skóry, szczepionka atenuowana, szczepionka żywa, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, trądzik zwykły, układowe zakażenie grzybicze, wirusowe zapalenie rogówki, wirusowe zapalenie siatkówki, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusem opryszczki, zakażenie wirusowe, zakrzepica żylna, zapalenie skóry wokół ust, zarostowe zapalenie naczyń - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Norepinephrine Sopharma 1 mg/ml
Norepinephrine Sopharma to koncentrat norepinefryny (1 mg/ml) do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej, który po rozcieńczeniu (2 ml leku do 48 ml rozcieńczalnika) daje stężenie 40 μg/ml norepinefryny. Dawkowanie należy indywidualizować, monitorując głównie ciśnienie tętnicze. Początkowa prędkość infuzji wynosi 10-20 ml/godz. (0,16-0,32 ml/min), co odpowiada dawce 0,4-0,8 mg/godz. norepinefryny. Celem terapii jest utrzymanie ciśnienia skurczowego 100-120 mm Hg lub średniego ciśnienia tętniczego powyżej 80 mm Hg. Szczegółowe dawkowanie zależy od masy ciała i wynosi od 0,05 do 1 μg/kg/min, co przekłada się na prędkość infuzji od 3,75 do 135 ml/h dla pacjentów o masie 50-90 kg. Infuzję należy prowadzić za pomocą pompy infuzyjnej, preferencyjnie przez centralny cewnik żylny, z zachowaniem ścisłego monitorowania stanu pacjenta.
centralny cewnik żylny, choroba Buergera, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzycowe zapalenie naczyń, infuzja, koncentrat do sporządzania roztworu, martwica skóry, miażdżyca tętnic, monitorowanie pacjenta, niedociśnienie, norepinefryna, perfuzja tkanek, pompa infuzyjna, pompa strzykawkowa, skurcz naczyń krwionośnych, średnie ciśnienie tętnicze, wlew dożylny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zgorzel, żyła przedłokciowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba raynauda – Etiologia i przyczyny
Choroba Raynauda to zaburzenie naczyniowe charakteryzujące się nadmiernym skurczem małych naczyń krwionośnych, głównie w palcach rąk i nóg, wywołanym ekspozycją na zimno lub stres. Wyróżnia się postać pierwotną (ok. 80% przypadków), idiopatyczną, z patomechanizmem obejmującym zaburzenia neurologicznej kontroli naczyń, nadwrażliwość receptorów α2-adrenergicznych (gen ADRA2A) oraz defekty genetyczne wpływające na rozszerzanie naczyń (gen IRX1). Choroba ta dotyka głównie kobiety (stosunek 5:1) i rozpoczyna się zwykle przed 30. rokiem życia. Wtórna postać (10-20% przypadków) jest związana z chorobami autoimmunologicznymi (np. twardziną układową, SLE, RZS), naczyniowymi (miażdżyca, choroba Buergera) oraz ekspozycją na czynniki zewnętrzne i leki naczyniozwężające. Wtórna forma cechuje się uszkodzeniami strukturalnymi naczyń, co zwiększa ryzyko powikłań niedokrwiennych, takich jak owrzodzenia czy martwica tkanek.
autonomiczny układ nerwowy, beta-bloker, choroba Buergera, choroba Raynauda, choroba zimnych aglutynin, czerwienica prawdziwa, dysfunkcja śródbłonka, fibromialgia, krioglobulinemia, martwica tkanek, miażdżyca, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie płucne, niedoczynność tarczycy, objaw Raynauda, owrzodzenie opuszek palców, pierwotna choroba Raynauda, receptor α2-adrenergiczny, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz naczyń, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wtórna choroba Raynauda, zapalenie skórno-mięśniowe, zespół antyfosfolipidowy, zespół cieśni nadgarstka, zespół górnego otworu klatki piersiowej, zespół Sjögrena, zespół wibracyjny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Carteol LP 2% 20 mg/ml
Stosowanie kropli do oczu Carteol LP 2% (chlorowodorek karteololu 20 mg/ml) wymaga uwzględnienia przeciwwskazań charakterystycznych dla beta-adrenolityków o działaniu ogólnoustrojowym, mimo miejscowego podania. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, choroby układu oddechowego (astma oskrzelowa, ciężka POChP), niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zaawansowane zaburzenia przewodzenia (blok AV II i III stopnia), zespół chorego węzła zatokowo-przedsionkowego, bradykardię zatokową oraz nieleczonego guza chromochłonnego. Preparat zawiera 0,00165 mg chlorku benzalkoniowego na kroplę (0,05 mg/ml) oraz 0,046 mg fosforanów na kroplę (1,4 mg/ml), co może nasilać działania niepożądane u pacjentów z chorobami oczu, np. zespołem suchego oka czy uszkodzeniami rogówki.
astma oskrzelowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia śródoperacyjna, bradykardia zatokowa, chlorek benzalkoniowy, chlorowodorek karteololu, choroba Buergera, choroba Raynauda, chromanie przestankowe, guz chromochłonny, hipoglikemia, jaskra, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwjaskrowy, łuszczyca, miastenia, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, pheochromocytoma, POChP, przełom nadciśnieniowy, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, tyreotoksykoza, uszkodzenie rogówki, wstrząs kardiogenny, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie krążenia obwodowego, zespół chorego węzła zatokowo-przedsionkowego, zespół suchego oka - Leksykon substancji czynnych
Norepinefryna – Dawkowanie i sposób podawania
Norepinefryna (noradrenalina) jest stosowana głównie w leczeniu ostrego niedociśnienia tętniczego i podawana wyłącznie dożylnie po odpowiednim rozcieńczeniu do stężenia 40 μg/ml (40 mg/l). Standardowa infuzja rozpoczyna się z szybkością 10-20 ml/godz. (0,16-0,32 ml/min), co odpowiada dawce 0,4-0,8 mg/godz. norepinefryny (0,8-1,6 mg/godz. norepinefryny winianu). W razie potrzeby dawkę można stopniowo zwiększać o 0,05-0,1 μg/kg/min, dostosowując ją do uzyskania wartości skurczowego ciśnienia tętniczego 100–120 mm Hg lub średniego ciśnienia tętniczego powyżej 65-80 mm Hg. Dawkowanie powinno być indywidualizowane, a infuzję prowadzić za pomocą pompy strzykawkowej lub infuzyjnej, najlepiej przez centralny dostęp żylny lub dużą żyłę obwodową, unikając żył kończyn dolnych u pacjentów z chorobami naczyń obwodowych.
Podawanie norepinefryny wymaga stałego monitorowania stanu pacjenta i doświadczenia personelu medycznego. Infuzję należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Brak jest danych dotyczących stosowania u dzieci poniżej 18 lat oraz u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. U osób w podeszłym wieku zaleca się ostrożność i rozpoczynanie leczenia od najniższych dawek ze względu na częstsze współistniejące schorzenia i ryzyko powikłań. W tabeli dawkowania przedstawiono szczegółowe wartości szybkości infuzji i dawek norepinefryny w zależności od masy ciała pacjenta (50-90 kg) i dawki w μg/kg/min, co ułatwia precyzyjne dostosowanie terapii.
centralny dostęp żylny, choroba Buergera, cukrzycowe zapalenie naczyń, koncentrat do sporządzania roztworu, martwica niedokrwienna, miażdżyca tętnic, niedociśnienie tętnicze, noradrenalina winian, norepinefryna, Norepinephrine Sopharma, ostre niedociśnienie tętnicze, perfuzja tkanek, pompa strzykawkowa, prawidłowe ciśnienie tętnicze, roztwór do infuzji, skurczowe ciśnienie krwi, średnie ciśnienie tętnicze, stężenie roztworu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zarostowa choroba naczyń, zróżnicowanie międzyosobnicze, żyła przedłokciowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół raynauda – Etiologia i przyczyny
Zespół Raynauda to zaburzenie naczyniowe charakteryzujące się epizodycznymi skurczami małych naczyń krwionośnych, wywołanymi przez zimno lub stres emocjonalny, prowadzącymi do zmniejszenia przepływu krwi w palcach rąk i stóp. Wyróżnia się postać pierwotną (80-90% przypadków), związaną z predyspozycjami genetycznymi (m.in. warianty genów ADRA2A i IRX1), nadmierną aktywnością współczulną oraz nadwrażliwością naczyń, oraz postać wtórną (10-20%), powiązaną z chorobami autoimmunologicznymi (np. twardziną układową, SLE, RZS), chorobami naczyniowymi, lekami i ekspozycją zawodową na wibracje. Objawy obejmują charakterystyczne zmiany koloru skóry (bladość, sinica, zaczerwienienie), uczucie zimna, drętwienie i ból. Patofizjologia obejmuje nadmierną reaktywność naczyń, dysfunkcję śródbłonka, pogrubienie ścian naczyń oraz nadaktywność receptorów alfa-2-adrenergicznych, co prowadzi do skurczu naczyń i niedokrwienia tkanek.
autonomiczny układ nerwowy, beta-bloker, chemioterapeutyk, choroba Buergera, choroba Raynauda, choroba tętnic obwodowych, choroba tkanki łącznej, choroba zimnych aglutynin, cyklosporyna, czerwienica prawdziwa, dławica naczynioskurczowa, dysfunkcja śródbłonka, fibromialgia, interferon, kapilaroskopia wału paznokciowego, krioglobulinemia, lek przeciwmigrenowy, małe naczynia krwionośne, migrena, nadaktywność współczulna, nadciśnienie płucne, niedoczynność tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz naczyniowy, śródbłonek naczyniowy, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, zaburzenie termoregulacji, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zespół cieśni nadgarstka, zespół CREST, zespół paraneoplastyczny, zespół Raynauda, zespół Sjögrena, zespół wibracyjny, zespół wibracyjny ręka-ramię - Leksykon chorób i schorzeń
Żylakowatość zakrzepowa – Etiologia i przyczyny
Żylakowatość zakrzepowa (thrombophlebitis) to zapalenie żyły z obecnością skrzepu, najczęściej dotyczące żył powierzchownych kończyn dolnych. Etiologia opiera się na triadzie Virchowa: uszkodzeniu ściany naczynia, zaburzeniach przepływu krwi (zastój, turbulencje) oraz zwiększonej krzepliwości krwi. Czynniki ryzyka obejmują urazy żył (np. cewnikowanie, zabiegi chirurgiczne), długotrwałe unieruchomienie, żylaki (występujące w 75-88% przypadków), wrodzone trombofilie (mutacja czynnika V Leiden u ~40% pacjentów, niedobory białka C, S, antytrombiny III), stosowanie estrogenów (zwiększenie ryzyka 3-12-krotne), ciążę i okres połogu, choroby autoimmunologiczne (SLE, zespół antyfosfolipidowy), infekcje (w tym COVID-19) oraz nowotwory, zwłaszcza gruczolakoraki trzustki (zespół Trousseau). Procedury medyczne, takie jak długotrwałe cewnikowanie dożylne, zwiększają ryzyko zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych, które może prowadzić do zakrzepicy żył głębokich (DVT) u 6-40% pacjentów, a w konsekwencji do zatorowości płucnej (PE).
cewnik dożylny, choroba Behçeta, choroba Buergera, choroba refluksowa żył, czynnik V Leiden, guzkowe zapalenie tętnic, krzepliwość krwi, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, nieprawidłowy przepływ krwi, niewydolność żylna, septyczne zapalenie żył, skleroterapia, skrzep, triada Virchowa, trombofilia, uszkodzenie naczynia krwionośnego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie błon płodowych, zapalenie endometrium, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół Trousseau, żyła odpiszczelowa wielka, żylaki, żylakowatość zakrzepowa - Leksykon substancji czynnych
Chlorochinaldol – Przeciwwskazania stosowania
Chlorochinaldol wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, stosowany jest w różnych formach farmaceutycznych: maściach (Chlorchinaldin 30 mg/g, Chlorchinaldin H 30 mg + 10 mg/g), tabletkach do ssania (2 mg) oraz tabletkach dopochwowych Gynalgin (250 mg + 100 mg). Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na chlorochinaldol i jego pochodne (np. kliochinol), a także na substancje pomocnicze specyficzne dla każdej postaci, takie jak parahydroksybenzoesan metylu, lanolina, alkohol cetylowy, sacharoza, glikol propylenowy, d-limonen i linalol. Maści z chlorochinaldolem są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat oraz w I trymestrze ciąży, a Chlorchinaldin nie powinien być stosowany w żylakowatych owrzodzeniach podudzi. Stosowanie profilaktyczne i długotrwałe jest niewskazane dla wszystkich preparatów zawierających chlorochinaldol.
biegunka niebakteryjnego pochodzenia, chlorochinaldol, choroba Buergera, dermatitis perioralis, hydrokortyzon, kiłowe zmiany skórne, kliochinol, metronidazol, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność wątroby, owrzodzenie podudzi, parahydroksybenzoesan metylu, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza, trymestr ciąży, właściwości przeciwgrzybicze, zakażenie skóry, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zapalenie naczyń, zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Żylakowatość powierzchowna (tromboflebitis powierzchowna) – Etiologia i przyczyny
Żylakowatość powierzchowna (tromboflebitis powierzchowna) to zapalenie żyły powierzchownej spowodowane zakrzepicą, wynikające z elementów triady Virchowa: uszkodzenia ściany naczynia, zastoju krwi oraz zmian w składzie krwi zwiększających krzepliwość. Najczęstszymi czynnikami ryzyka są żylaki (obecne w 75-88% przypadków), przewlekła niewydolność żylna, unieruchomienie, stany nadkrzepliwości (wrodzone mutacje, zespół antyfosfolipidowy, SLE), ciąża (z ryzykiem utrzymującym się do 6 tygodni po porodzie), leczenie hormonalne (zwiększające ryzyko zakrzepicy 3-12-krotnie), aktywna choroba nowotworowa (szczególnie nowotwory trzustki, żołądka, jelita grubego, płuc i układu moczowo-płciowego) oraz choroby autoimmunologiczne i infekcyjne zapalenia żył. Dodatkowo wiek >60 lat, otyłość, palenie tytoniu, przebyta zakrzepica żył powierzchownych lub głębokich, odwodnienie, zabiegi chirurgiczne i niewydolność serca zwiększają ryzyko rozwoju choroby.
cewnik dożylny, choroba Behçeta, choroba Buergera, guzkowe zapalenie tętnic, infuzja dożylna, krzepliwość krwi, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwzapalny, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, oporność na aktywowane białko C, przewlekła niewydolność żylna, sepsa, skrzeplina, stan nadkrzepliwości, toczeń rumieniowaty układowy, triada Virchowa, tromboflebitis powierzchowna, turbulentny przepływ krwi, uszkodzenie ściany naczynia, wenflon, wrodzona trombofilia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HIV, zakrzep krwi, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zapalenie żyły, zastój krwi, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół Trousseau, żylaki, żylakowatość powierzchowna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Objawy
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to zapalne schorzenie naczyń małych i średnich tętnic oraz żył kończyn, głównie rąk i stóp, silnie związane z paleniem tytoniu, występujące u osób poniżej 45. roku życia. Patogeneza obejmuje nawracające zapalenie naczyń prowadzące do obrzęku, zwężenia i zakrzepicy, co skutkuje niedokrwieniem tkanek obwodowych. Objawy kliniczne rozwijają się stopniowo i obejmują chromanie przestankowe, ból spoczynkowy, parestezje, zmiany koloru skóry (bladość, sinica), objaw Raynauda (występujący u 40-50% pacjentów), a także powierzchowne zapalenie żył. W zaawansowanych stadiach obserwuje się krytyczne niedokrwienie kończyn z uporczywym bólem, owrzodzeniami i zgorzelą, co często wymaga amputacji. Ryzyko amputacji jest 8-krotnie wyższe u pacjentów kontynuujących palenie, a u osób, które rzuciły palenie przed wystąpieniem krytycznego niedokrwienia, ryzyko to spada do blisko 0%.
amputacja kończyny, choroba Buergera, chromanie przestankowe, krytyczne niedokrwienie kończyn, martwica tkanki, niedokrwienie tkanek, niedotlenienie tkanki, niedrożność tętnicy, objaw Raynauda, owrzodzenie palca, palce pałeczkowate, parestezje, powierzchowne zapalenie żył, przepływ krwi, skurcz naczyń krwionośnych, thromboangiitis obliterans, wędrujące zapalenie żył, zaburzenie neurologiczne, zakrzep krwi, zakrzepica naczyń, zaostrzenie choroby, zapalenie naczyń, zgorzel, zjawisko Raynauda, zmiana naczyniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to niemiażdżycowe zapalenie tętnic obwodowych, którego rokowanie jest ściśle związane z całkowitym zaprzestaniem używania wyrobów tytoniowych. U pacjentów, którzy rzucili palenie, ryzyko amputacji spada do 6%, a jeśli zaprzestanie nastąpi przed krytycznym niedokrwieniem kończyn, wskaźnik amputacji jest bliski 0%. Wśród palaczy 8-letni wskaźnik amputacji wynosi 43%. Po średnim okresie obserwacji 5,7 lat, zdarzenia naczyniowe wystąpiły u 58,9% pacjentów, amputacje u 21,4%, a zgony u 1,4%. Wskaźniki przeżycia wolnego od zdarzeń naczyniowych po 5, 10 i 15 latach wynosiły odpowiednio 41%, 23% i 19%, natomiast przeżycia bez amputacji 85%, 74% i 66%.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopaminum hydrochloricum WZF 4%
Dopamina w postaci chlorowodorku wymaga szczególnej ostrożności ze względu na jej silne działanie kardiowaskularne. Przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać hipowolemię oraz stosować lek wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu, podając go do dużej żyły lub układu żył centralnych, aby uniknąć wynaczynienia i powikłań martwiczych. W przypadku wynaczynienia wskazane jest ostrzyknięcie miejsca roztworem fentolaminy w dawce 5-10 mg rozpuszczonym w 10-15 ml 0,9% NaCl. Podawanie dopaminy powinno być stopniowo odstawiane, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami naczyń (miażdżyca, choroba Raynauda, zapalenie błony wewnętrznej naczyń w cukrzycy, choroba Buergera), monitorując objawy niedokrwienia obwodowego i w razie potrzeby modyfikując dawkę lub stosując fentolaminę dożylnie.
chlorowodorek dopaminy, choroba Buergera, choroba Raynauda, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętna, ciśnienie tętnicze, fentolamina, hipowolemia, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, wynaczynienie, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy, żyły centralne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Chlorchinaldin H (30 mg + 10 mg)/g
Preparat Chlorchinaldin H w postaci maści zawiera chlorochinaldol (30 mg/g) oraz hydrokortyzon w postaci octanu (10 mg/g) i posiada liczne przeciwwskazania kliniczne. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze (lanolina, alkohol cetylowy), u dzieci poniżej 12 lat oraz w pierwszym trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenne. Dodatkowo, preparat nie powinien być stosowany u pacjentów z niewydolnością wątroby i nerek, chorobą Buergera, a także w przypadku wirusowych, gruźliczych i kiłowych zmian skórnych, głębokich ran ropnych, dermatitis perioralis oraz zarostowego zapalenia naczyń, ze względu na ryzyko zaostrzenia infekcji, opóźnionego gojenia i maskowania objawów.
alkohol cetylowy, atrofia skóry, biegunka niebakteryjnego pochodzenia, chlorochinaldol, choroba Buergera, dermatitis perioralis, hydrokortyzon, kiłowa zmiana skórna, kliochinol, kortykosteroid, lanolina, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, octan hydrokortyzonu, pierwszy trymestr ciąży, reakcja alergiczna, teleangiektazja, wirusowe zakażenie skóry, wtórna infekcja, wywiad alergiczny, zaburzenie troficzne, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zapalenie skóry wokół ust, zarostowe zapalenie naczyń - Leksykon substancji czynnych
Dopamina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii dopaminą chlorowodorkiem konieczne jest wyrównanie hipowolemii, aby zapewnić odpowiednią odpowiedź hemodynamiczną i uniknąć powikłań. Preparaty Dopaminum hydrochloricum WZF (1% i 4%) należy podawać po rozcieńczeniu, preferencyjnie do żyły centralnej, unikając podawania dotętniczego i bolusów. W przypadku wynaczynienia leku wskazane jest natychmiastowe podanie miejscowe fentolaminy (5-10 mg w 10-15 ml 0,9% NaCl) celem zapobiegania martwicy tkanek. Infuzję dopaminy należy odstawiać stopniowo, aby zapobiec nagłemu niedociśnieniu. Szczególną ostrożność wymaga terapia u pacjentów z chorobami naczyń (m.in. miażdżyca, choroba Raynauda, choroba Buergera), u których należy monitorować objawy niedokrwienia i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę lub przerwać podawanie dopaminy, a także rozważyć dożylne podanie fentolaminy.
astma oskrzelowa, choroba Buergera, choroba Raynauda, dopamina chlorowodorek, fentolamina, hipowolemia, martwica tkanek, miażdżyca, niedociśnienie, niedokrwienie tkanki, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obniżona czynność nerek, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, wynaczynienie leku, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy, zwężenie naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Ból palców – Etiologia i przyczyny
Ból palców jest objawem o wieloczynnikowej etiologii, obejmującej urazy mechaniczne (skręcenia, zwichnięcia, złamania, stłuczenia, urazy ścięgien i ran), choroby zapalne i zwyrodnieniowe stawów (osteoartroza, RZS, łuszczycowe zapalenie stawów, dna moczanowa), a także schorzenia ścięgien (tendinitis, tenosynovitis, palec spustowy, choroba de Quervaina) oraz neuropatie obwodowe i zespoły uciskowe (np. zespół cieśni nadgarstka). Charakterystyczne objawy i lokalizacje zmian, takie jak guzy Heberdena i Boucharda w osteoartrozie, symetryczne zapalenie stawów w RZS, czy daktylitis w łuszczycowym zapaleniu stawów, pomagają w różnicowaniu przyczyn. Warto zwrócić uwagę na czynniki ryzyka, takie jak wiek, płeć żeńska, choroby współistniejące (cukrzyca, niedoczynność tarczycy), powtarzalne ruchy oraz urazy.
choroba Buergera, choroba de Quervaina, choroba podstawowa, choroba zwyrodnieniowa stawu, dna moczanowa, guzki Heberdena, infekcyjne zapalenie stawu, łuszczycowe zapalenie stawów, neuropatia obwodowa, odmrożenie, palec spustowy, przykurcz Dupuytrena, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień, skręcenie, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel galaretowata, twardzina układowa, uraz ścięgna, uraz zmiażdżeniowy, zanokcica, zapalenie pochewki ścięgnistej, zapalenie ścięgna, zapalenie tkanki łącznej, zastrzał, zespół cieśni nadgarstka, zespół Raynauda, zwichnięcie - Leksykon chorób i schorzeń
Zgorzel – Etiologia i przyczyny
Zgorzel (gangrena) to stan patologiczny charakteryzujący się martwicą tkanek spowodowaną niedokrwieniem lub zakażeniem bakteryjnym. Główne mechanizmy etiopatogenetyczne obejmują niedokrwienie wynikające z miażdżycy, choroby tętnic obwodowych, cukrzycy, zakrzepów czy chorób naczyń (np. Raynauda, Buergera) oraz zakażenia bakteryjne, w tym szczególnie groźną zgorzel gazową wywołaną przez Clostridium perfringens i inne bakterie beztlenowe. Zgorzel sucha to martwica skrzepowa rozwijająca się w wyniku przewlekłego niedokrwienia, natomiast zgorzel wilgotna i gazowa wiążą się z infekcją bakteryjną i mają gorsze rokowanie, z wysoką śmiertelnością sięgającą do 25-100% w przypadku zgorzeli gazowej. Czynniki ryzyka to m.in. cukrzyca (20-70% przypadków zgorzeli Fourniera), palenie tytoniu, immunosupresja, otyłość, niewydolność nerek oraz wiek powyżej 60 lat.
choroba Buergera, choroba Raynauda, choroba tętnic obwodowych, Clostridium perfringens, cukrzyca, Escherichia coli, gronkowiec złocisty, hiperlipidemia, martwica mięśni, martwica skrzepowa, martwica tkanek, martwicze zapalenie powięzi, miażdżyca naczyń, mikrokrążenie, neuropatia, neutropenia, niedokrwienie tkanek, niedotlenienie tkanek, odmrożenie, paciorkowiec grupy A, pałeczka okrężnicy, posocznica, powikłanie pooperacyjne, ropień okołoodbytniczy, Staphylococcus aureus, uraz penetrujący, zakażenie bakteryjne, zakażenie dróg moczowych, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zgorzel, zgorzel Fourniera, zgorzel gazowa, zgorzel sucha, zgorzel wilgotna, złamanie otwarte - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans) to segmentalne zapalenie małych i średnich naczyń kończyn, ściśle związane z używaniem tytoniu. Całkowite zaprzestanie stosowania wszelkich form tytoniu i nikotyny, w tym papierosów tradycyjnych, e-papierosów, tytoniu do żucia, cygar, plastrów nikotynowych oraz marihuany, jest jedyną skuteczną metodą zapobiegania progresji choroby i powikłaniom, takim jak amputacje. Rzucenie palenia znacząco poprawia rokowanie – pacjenci, którzy zaprzestają palenia, mają około 94% szans na uniknięcie amputacji w ciągu 8 lat od diagnozy, podczas gdy u palaczy ryzyko to wynosi 43%. Wspomaganie rzucania palenia obejmuje programy terapeutyczne, leki takie jak bupropion i wareniklina (dopuszczalne u tych pacjentów), terapię behawioralną oraz wsparcie specjalistów.
amputacja, bierne palenie, choroba Buergera, choroba zapalna, działanie przeciwzapalne, kontrola bólu, krzepnięcie krwi, kwasy omega-3, leczenie ran, naczynia krwionośne, niedokrwienie kończyn, obuwie ochronne, pończochy uciskowe, przepływ krwi, remisja choroby, terapia behawioralna, tłuszcze nasycone, uzależnienie od nikotyny, zakrzep, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zespół multidyscyplinarny, zwężenie naczyń - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopaminum hydrochloricum WZF 1%
Przed rozpoczęciem terapii produktem Dopaminum Hydrochloricum WZF konieczne jest dokładne wyrównanie stanu hemodynamicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem korekty hipowolemii, aby zapobiec nieskuteczności leczenia i powikłaniom. Lek należy podawać wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu, do dużej żyły lub układu żył centralnych, unikając podawania dotętniczego i bolusów, co minimalizuje ryzyko wynaczynienia i powikłań naczyniowych. W przypadku wynaczynienia wskazane jest natychmiastowe ostrzyknięcie miejsca roztworem fentolaminy w dawce 5-10 mg rozpuszczonym w 10-15 ml 0,9% roztworu soli fizjologicznej, co ogranicza ryzyko martwicy. Odstawianie dopaminy powinno odbywać się stopniowo, aby uniknąć nagłego niedociśnienia i destabilizacji hemodynamicznej.
astma oskrzelowa, chlorowodorek dopaminy, choroba Buergera, choroba Raynauda, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie tętna, działanie niepożądane, fentolamina, hipowolememia, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, nadwrażliwość na siarczyny, niedociśnienie, niedokrwienie obwodowe, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirosiarczyn sodu, roztwór soli fizjologicznej, skurcz oskrzeli, wynaczynienie, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zator tętniczy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans) to segmentalne, zapalne schorzenie naczyń małego i średniego kalibru, dotyczące tętnic i żył kończyn, głównie u młodych palaczy tytoniu, przeważnie mężczyzn. Rozpoznanie opiera się na kryteriach klinicznych, takich jak wiek poniżej 45 lat, obecna lub niedawna historia palenia tytoniu, objawy niedokrwienia dystalnych części kończyn (chromanie, ból spoczynkowy, owrzodzenia, zgorzel), wykluczeniu innych chorób (cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, stany nadkrzepliwości) oraz charakterystycznych zmian w badaniach obrazowych, zwłaszcza angiografii, gdzie obserwuje się segmentalne niedrożności naczyń, brak zmian miażdżycowych oraz obraz „korkociągu” naczyń. Markery zapalenia, takie jak OB i CRP, pozostają zwykle w normie, co pomaga w różnicowaniu z innymi zapaleniami naczyń. Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne, nieinwazyjne testy naczyniowe (ABI, ultrasonografia dopplerowska, pletyzmografia) oraz wykluczenie proksymalnego źródła zatorów za pomocą echokardiografii i arteriografii.
angiografia, angiografia CT, angiografia rezonansu magnetycznego, badanie laboratoryjne, białko C-reaktywne, choroba autoimmunologiczna, choroba Buergera, chromanie, echokardiografia, kryteria diagnostyczne, marker zapalenia, miażdżyca tętnic obwodowych, morfologia krwi, niedokrwienie obwodowe, obraz korkociągu, odczyn Biernackiego, owrzodzenie niedokrwienne, pletyzmografia, przeciwciała przeciwjądrowe, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, stan nadkrzepliwości, thromboangiitis obliterans, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, ultrasonografia dopplerowska, wędrujące zapalenie żył, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica tętnicza, zapalenie naczyń, zespół antyfosfolipidowy, zespół CREST, zespół Raynauda, zmiana histopatologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Epidemiologia
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to zapalne schorzenie naczyń małego i średniego kalibru, niezwiązane z miażdżycą, o wyraźnym związku z paleniem tytoniu. Epidemiologia TAO uległa znacznym zmianom, z wyraźnym spadkiem rozpowszechnienia w krajach rozwiniętych, np. w USA z 104 do 12,6-20 przypadków na 100 000 mieszkańców, co przypisuje się zmniejszeniu palenia i zaostrzeniu kryteriów diagnostycznych. Choroba dotyka głównie młodych dorosłych (20-45 lat), częściej mężczyzn (stosunek 3:1), choć obserwuje się wzrost zachorowań wśród kobiet (8-23%). Rozpowszechnienie jest wyraźnie zróżnicowane geograficznie: w Europie Zachodniej 0,5-5,6%, w Indiach 45-63%, w Korei i Japonii 16-66%, a wśród Żydów aszkenazyjskich w Izraelu nawet około 80%. Wskaźniki zapadalności i rozpowszechnienia w Azji wykazują tendencję spadkową (np. Japonia: z 7,95 do 5,58 na 100 000 w latach 2000-2010; Korea: z 11,1 do 8,43 na 100 000 w latach 2006-2017), podczas gdy na Tajwanie odnotowano wzrost z 0,26 do 0,65 na 100 000 w latach 2002-2011. Choroba ma znaczną chorobowość, a kontynuacja palenia wiąże się z wysokim ryzykiem amputacji (43% w ciągu 7,6 lat), podczas gdy zaprzestanie palenia pozwala uniknąć amputacji u 94% pacjentów.
amputacja, badanie populacyjne, badanie retrospektywne, choroba Buergera, choroba naczyń obwodowych, choroba współistniejąca, chorobowość, czynnik socjoekonomiczny, diagnostyka różnicowa, e-papieros, hospitalizacja, miażdżyca, nadzór epidemiologiczny, remisja, riketsjozy, schorzenie naczyniowe, sezonowość, thromboangiitis obliterans, wskaźnik przeżywalności, wskaźnik rozpowszechnienia, wskaźnik zapadalności, Żydzi aszkenazyjscy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Etiologia i przyczyny
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to segmentalne, niezwiązane z miażdżycą zapalenie małych i średnich naczyń krwionośnych kończyn, prowadzące do zakrzepicy i okluzji naczyń, skutkującej niedokrwieniem i martwicą tkanek. Schorzenie dotyczy głównie mężczyzn w wieku 20-45 lat, będących aktywnymi palaczami tytoniu, zwłaszcza przy spożyciu powyżej 1,5 paczki papierosów dziennie. Patogeneza obejmuje uszkodzenie śródbłonka przez substancje chemiczne tytoniu, zwiększoną produkcję elastazy neutrofilowej i reaktywnych form tlenu, dysfunkcję immunologiczną oraz zaburzenia relaksacji naczyń zależnej od śródbłonka. Wykazano także związek z predyspozycją genetyczną (HLA-A9, HLA-B5, HLA-54) oraz możliwą rolę infekcji bakteryjnych i riketsji. Choroba ma charakter segmentalny, z wysoce komórkowymi zakrzepami, które mogą całkowicie zamykać naczynia, a w 25% przypadków zajmuje również żyły.
amputacja, antygeny HLA, antygeny zgodności tkankowej, choroba autoimmunologiczna, choroba Buergera, choroba przyzębia, choroba Raynauda, dysfunkcja śródbłonka, elastaza neutrofilowa, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, martwica tkanek, okluzja naczyń, prostacyklina, przeciwciała IgG, reaktywne formy tlenu, Rickettsia prowazekii, stan prozakrzepowy, thromboangiitis obliterans, zakrzep, zakrzep tętniczy, zapalenie naczyń krwionośnych, zespół antyfosfolipidowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespolenie tętnicy podkolanowej – Diagnostyka i diagnoza
Zespół tętnicy podkolanowej (PAES) to rzadka, ale istotna przyczyna chromania przestankowego u młodych, aktywnych fizycznie pacjentów, często bez klasycznych czynników ryzyka miażdżycy. Schorzenie charakteryzuje się uciskiem tętnicy podkolanowej przez struktury mięśniowo-powięziowe, co prowadzi do objawów takich jak ból i dyskomfort w łydce podczas wysiłku, chromanie przestankowe ustępujące po odpoczynku, uczucie ciężkości oraz parestezje. Diagnostyka wymaga szczegółowego wywiadu, badania przedmiotowego z testami prowokacyjnymi oraz badań obrazowych. Wstępne badania przesiewowe obejmują wskaźnik kostkowo-ramienny (ABI), który wykazuje spadek ciśnienia kostkowego podczas wysiłku, oraz USG Doppler z manewrami prowokacyjnymi, cechujące się około 90% czułością. Zaawansowane metody diagnostyczne to angiografia rezonansu magnetycznego (MRA) i tomografii komputerowej (CTA), które umożliwiają dokładną ocenę anatomiczną i funkcjonalną zespołu, z przewagą MRA ze względu na lepszą wizualizację tkanek miękkich i możliwość wykonywania manewrów prowokacyjnych.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, badanie podmiotowe, badanie przedmiotowe, choroba Buergera, choroba tętnic obwodowych, chromanie przestankowe, dół podkolanowy, dysplazja włóknisto-mięśniowa, endarterektomia, krążenie oboczne, miażdżyca naczyń, miotomia, niedokrwienie kończyny, przeszczep omijający, struktura mięśniowo-powięziowa, szczytowa prędkość skurczowa, test prowokacyjny, tętniak tętnicy podkolanowej, tętnica grzbietowa stopy, tętnica piszczelowa tylna, tętnica podkolanowa, USG Doppler, wskaźnik kostkowo-ramienny, zespół uwięźnięcia tętnicy podkolanowej, zespolenie tętnicy podkolanowej, zgięcie grzbietowe, zgięcie podeszwowe stopy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół raynauda – Objawy
Zespół Raynauda to zaburzenie naczyniowe charakteryzujące się epizodycznym skurczem małych tętnic i tętniczek, prowadzącym do ograniczenia przepływu krwi do dystalnych części ciała, najczęściej palców rąk i stóp. Napady wywołują charakterystyczną trójfazową zmianę koloru skóry: białą (niedokrwienie), niebieską (sinica) oraz czerwoną (przekrwienie), towarzyszą im objawy takie jak zimno, drętwienie, parestezje i ból. Wyróżnia się postać pierwotną (choroba Raynauda), występującą głównie u młodych kobiet przed 30. rokiem życia, oraz wtórną, związaną z chorobami tkanki łącznej i innymi schorzeniami, pojawiającą się zwykle po 40. roku życia i cechującą się cięższym przebiegiem oraz wyższym ryzykiem powikłań, takich jak owrzodzenia czy martwica palców. Napady trwają od kilku do kilkunastu minut, a czynniki wyzwalające to zimno, stres, niektóre leki, palenie tytoniu oraz ekspozycja na wibracje.
bloker kanału wapniowego, choroba Buergera, choroba Raynauda, choroba zimnych aglutynin, faza biała, faza czerwona, inhibitor fosfodiesterazy, krioglobulinemia, lek alfa-adrenolityczny, martwica tkanek, naczynie krwionośne, objaw Raynauda, parestezja, pierwotny zespół Raynauda, prostacyklina, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz naczyń krwionośnych, sympatektomia, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, układowa choroba tkanki łącznej, wtórny zespół Raynauda, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zespół cieśni nadgarstka, zespół Raynauda, zespół Sjögrena, zespół wibracyjny, zgorzel palca