tenesmus
Tenesmus to uczucie parcia lub napięcia w odbycie lub w okolicy odbytnicy, które wywołuje silną, często bolesną potrzebę defekacji. Charakterystyczną cechą tenesmusu jest to, że pomimo intensywnego parcia na stolec, podczas próby wypróżnienia wydalana jest niewielka ilość kału lub nie dochodzi do defekacji w ogóle.
Objaw ten występuje najczęściej w przebiegu chorób zapalnych jelita grubego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, zapalenie odbytnicy (proktitis) czy zespół jelita drażliwego. Może również towarzyszyć infekcjom przewodu pokarmowego wywołanym przez bakterie (np. Shigella, Salmonella), pasożyty, a także nowotworom odbytnicy czy okrężnicy.
W diagnostyce tenesmusu kluczowe znaczenie ma badanie per rectum, kolonoskopia, a także badania obrazowe miednicy mniejszej. Leczenie jest ukierunkowane na chorobę podstawową, ale może obejmować również leki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz łagodzące napięcie mięśni gładkich przewodu pokarmowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Objawy
Zapalenie jelit (IBD) obejmuje przewlekłe choroby, głównie chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, charakteryzujące się stanem zapalnym przewodu pokarmowego. Choroba Leśniowskiego-Crohna najczęściej dotyczy końcowego odcinka jelita cienkiego (ileum) i fragmentów okrężnicy, natomiast wrzodziejące zapalenie jelita grubego ogranicza się do okrężnicy. Objawy obejmują biegunkę (często z krwią lub śluzem), ból brzucha, krwawienia z odbytu, utratę masy ciała, zmęczenie i gorączkę. Zaostrzenia mogą manifestować się ponad 10 krwawymi stolcami dziennie, gorączką i znaczną utratą masy ciała. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, endoskopii (kolonoskopia, gastroskopia, endoskopia kapsułkowa) oraz obrazowych (RTG, TK, MRI), a także na monitorowaniu markerów zapalnych i objawów klinicznych. W przebiegu choroby mogą wystąpić powikłania takie jak zwężenia jelita, przetoki, ropnie, perforacje, toksyczne rozdęcie okrężnicy oraz zwiększone ryzyko raka jelita grubego.
biegunka, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, endoskopia kapsułkowa, gastroskopia, jelito cienkie, kolonoskopia, krew w stolcu, krwawa biegunka, niedokrwistość, niedożywienie, odwodnienie, okrężnica, osteoporoza, perforacja jelita, przetoka, przetoka okołoodbytowa, remisja, ropień, stan zapalny, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, ultrasonografia jelitowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaostrzenie choroby, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie otrzewnej, zapalenie stawów, zapalna choroba jelit, zwężenie światła jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół samotnego owrzodzenia odbytnicy – Objawy
Zespół samotnego owrzodzenia odbytnicy (SRUS) to rzadka, łagodna choroba przewodu pokarmowego, charakteryzująca się obecnością pojedynczych lub mnogich owrzodzeń odbytnicy, często związanych z dyssynergią anorektalną (25-82% przypadków) i nadmiernym parciem podczas defekacji (90-95%). Objawy kliniczne są zróżnicowane, z dominującym krwawieniem z odbytu u 80-98% pacjentów, zaparciami (47-64%), wydzielaniem śluzu (28-52%) oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia (35-76%). Choroba dotyka głównie młodych dorosłych, z różnym przebiegiem i często długim czasem od pojawienia się objawów do diagnozy (średnio 5 lat u dorosłych, 1,2-5,5 lat u dzieci). U dzieci obserwuje się cięższe krwawienia i większe ryzyko niedokrwistości wymagającej transfuzji. Patofizjologia SRUS wiąże się z urazem mechanicznym i miejscowym niedokrwieniem, a także zaburzeniami defekacji i wypadaniem odbytnicy w zaawansowanych przypadkach.
biegunka, biofeedback, błona śluzowa odbytnicy, ból odbytnicy, gojenie, krwawienie z odbytnicy, masywny krwotok, niedokrwienie miejscowe, niedokrwistość, niepełne wypróżnienie, nieswoiste zapalenie jelit, nietrzymanie stolca, owrzodzenie odbytnicy, parcie na stolec, remisja, tenesmus, wydzielanie śluzu, wypadanie odbytnicy, zaburzenie defekacji, zaparcie, zespół samotnego owrzodzenia odbytnicy, zmiana rumieniowa, zwężenie - Leksykon chorób i schorzeń
Biegunka krwotoczna – Objawy
Biegunka krwotoczna (dysenteria) to ostra infekcja jelitowa charakteryzująca się częstymi, wodnistymi stolcami z domieszką krwi, śluzu lub ropy, silnym bólem brzucha, gorączką powyżej 38°C, nudnościami i osłabieniem. Wyróżnia się dwa główne typy etiologiczne: bakteryjną (Shigella) z objawami pojawiającymi się po 1-3 dniach oraz amebową (Entamoeba histolytica) z dłuższym okresem inkubacji 2-4 tygodni. Przebieg choroby może być łagodny, umiarkowany lub ciężki, z możliwym oddawaniem nawet 20-40 stolców na dobę i ryzykiem odwodnienia, które jest najpoważniejszym powikłaniem, szczególnie u dzieci, osób starszych i pacjentów z immunosupresją. Czas trwania biegunki bakteryjnej wynosi zwykle 4-8 dni (ciężkie przypadki do 3-6 tygodni), a amebowej około 2 tygodni, z możliwym przedłużeniem objawów do kilku miesięcy.
bakteria Shigella, biegunka amebowa, biegunka bakteryjna, biegunka krwotoczna, dreszcze, dysenteria, Entamoeba histolytica, krew w kale, nietolerancja laktozy, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, posocznica, reaktywne zapalenie stawów, ropień wątroby, skurcz brzucha, splątanie, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toxic megacolon, wypadanie odbytnicy, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie świadomości, zakażenie jelitowe, zakażenie ogólnoustrojowe, zakażenie oportunistyczne, zaparcie, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Objawy
Puchitis to zapalenie zbiornika jelitowego (J-pouch) powstającego po kolektomii z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, występujące u 15-20% pacjentów w pierwszym roku po operacji, a u 45-50% w ciągu 10 lat. Objawy obejmują zwiększoną częstość wypróżnień (powyżej 4-8 dziennie), naglące parcie, ból brzucha, krwawienie, nietrzymanie stolca i tenesmus. Puchitis dzieli się na ostry (<4 tygodni) i przewlekły (≥4 tygodni), z podtypami zależnymi od odpowiedzi na antybiotyki: CADP (zależny) i CARP (oporny). Około 60% pacjentów doświadcza nawrotów, a 20% rozwija postać przewlekłą, z ryzykiem niewydolności zbiornika (5-10%) i koniecznością ileostomii. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, endoskopii (ziarnistość, kruchość, owrzodzenia) i histopatologii, z wykluczeniem innych przyczyn, takich jak cuffitis, choroba Crohna zbiornika czy zakażenia (Clostridioides difficile, CMV).
antybiotykoterapia, choroba Crohna, choroba zapalna jelit, Clostridioides difficile, cuffitis, cytomegalowirus, dysbioza, dyssynergia miednicy, ileostomia, kolektomia, krew w stolcu, niedokrwistość, niepełne wypróżnienie, nietrzymanie stolca, niewydolność zbiornika, ostre puchitis, parcie naglące, powikłanie, przewlekłe puchitis, stwardniające zapalenie dróg żółciowych, tenesmus, terapia biologiczna, vedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja shigella, inaczej szigellosis – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Infekcja wywołana przez bakterie z rodzaju Shigella to ostra choroba zakaźna przewodu pokarmowego, charakteryzująca się biegunką (wodnistą lub krwawą), gorączką, bólem brzucha, nudnościami i tenesmem. Dawka zakaźna wynosi zaledwie 10-200 organizmów, co podkreśla wysoką zakaźność patogenu. Przebieg choroby trwa zwykle 5-7 dni i w większości przypadków ustępuje samoistnie, jednak ciężkie postaci wymagają interwencji medycznej, w tym antybiotykoterapii. Diagnostyka opiera się na badaniu kału z posiewem i określeniem wrażliwości bakterii na antybiotyki, co jest kluczowe ze względu na rosnącą oporność szczepów. Leczenie obejmuje przede wszystkim odpowiednie nawodnienie doustne (np. Pedialyte) i uzupełnianie elektrolitów, a w ciężkich przypadkach stosuje się fluorochinolony, azytromycynę lub cefalosporyny III generacji. Leki przeciwbiegunkowe, takie jak loperamid, są przeciwwskazane ze względu na ryzyko powikłań, w tym toksycznego rozdęcia okrężnicy.
azytromycyna, bakteria beztlenowa, bakterie shigella, bakteriemia, cefalosporyny trzeciej generacji, ceftriakson, ciprofloksacyna, difenoksylat z atropiną, doustne płyny nawadniające, droga fekalno-oralna, encefalopatia, fluorochinolony, hipoglikemia, hipokaliemia, hiponatremia, krwawa biegunka, leczenie immunosupresyjne, loperamid, niedożywienie, posiew kału, suplementacja cynku, szigelloza, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja shigella, inaczej szigellosis – Objawy
Infekcja wywołana przez bakterie z rodzaju Shigella charakteryzuje się krótkim okresem inkubacji wynoszącym 1-4 dni (zwykle 1-2 dni) i przebiega fazowo: początkowo wodnista biegunka, gorączka do 40°C, nudności i wymioty, następnie u 30-50% pacjentów rozwija się dyzenteria z krwistą biegunką zawierającą śluz i ropę, nasilonymi bólami brzucha oraz tenesmem. Przebieg kliniczny może trwać od 5-7 dni do 3-6 tygodni w cięższych przypadkach, a pełny powrót do prawidłowej funkcji jelitowej może zająć kilka miesięcy. Szczególnie narażone na ciężki przebieg są dzieci poniżej 5 roku życia, osoby starsze oraz pacjenci z niedoborami odporności, u których mogą wystąpić powikłania takie jak odwodnienie, bakteriemia (śmiertelność do 20%), zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS), toksyczne rozdęcie okrężnicy, powikłania neurologiczne oraz zespół Reitera. Nosicielstwo bezobjawowe może trwać do kilku tygodni, co ma istotne znaczenie epidemiologiczne.
anemia hemolityczna, bakterie shigella, bakteriemia, biegunka krwista, dyzenteria, encefalopatia, enterotoksyna, leczenie immunosupresyjne, małopłytkowość, niedrożność jelit, nosiciel bezobjawowy, odwodnienie, okres inkubacji, ostre uszkodzenie nerek, powikłania neurologiczne, reaktywne zapalenie stawów, shigella, Shigella boydii, Shigella dysenteriae, Shigella flexneri, Shigella sonnei, szigellosis, tenesmus, toksyna shiga, toxic megacolon, zapalenie błony śluzowej jelita, zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy, zapalenie otrzewnej, zapalenie spojówek, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Reitera - Leksykon chorób i schorzeń
Biegunka krwotoczna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Biegunka krwotoczna (dysenteria) to zakaźne zapalenie jelit, głównie okrężnicy, wywoływane przez bakterie (np. Shigella, Salmonella, Campylobacter, Clostridioides difficile, toksynotwórcze szczepy Escherichia coli) lub pierwotniaki (Entamoeba histolytica). Charakteryzuje się krwawymi i śluzowymi stolcami, silnym bólem brzucha, gorączką ≥38,5°C oraz objawami odwodnienia, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u dzieci poniżej 5 lat, osób starszych i pacjentów z immunosupresją. Rocznie na świecie notuje się około 1,7 miliarda przypadków, z czego w USA około 450 000. Diagnostyka opiera się na badaniu kału (posiew, mikroskopia, testy toksyn), morfologii, elektrolitach i wskaźnikach zapalnych. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię (np. metronidazol w dyzenterii amebowej), uzupełnianie płynów doustnie (ORS) lub dożylnie, oraz dietę lekkostrawną (np. dieta BRAT). Leki przeciwbiegunkowe typu loperamid są przeciwwskazane ze względu na ryzyko toksycznego rozdęcia okrężnicy.
badanie mikroskopowe, bakteria Shigella, biegunka krwotoczna, bilans płynów, ból brzucha, deficyt objętości płynów, dieta lekkostrawna, dieta ubogobłonnikowa, doustny płyn nawadniający, droga fekalno-oralna, Entamoeba histolytica, hipotensja ortostatyczna, hipotonia ortostatyczna, loperamid, metronidazol, oliguria, posiew bakteriologiczny, reaktywne zapalenie stawów, ropień wątroby, skurcz brzucha, stan nawodnienia, subsalicylan bizmutu, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toksyna shiga, tynidazol, wskaźniki zapalne, zapalenie jelit, żywienie dojelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Proktitis – Objawy
Proktitis to zapalenie błony śluzowej odbytnicy obejmujące 6-12 cm końcowego odcinka jelita grubego, manifestujące się objawami takimi jak tenesmus, krwawienie z odbytu, wydzielina śluzowa lub ropna, ból odbytnicy i dyskomfort podczas defekacji. Wyróżnia się postać ostrą, ustępującą zwykle w ciągu 4-8 tygodni po leczeniu, oraz przewlekłą, często związaną z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (IBD), charakteryzującą się okresami zaostrzeń i remisji. Szczególną formą jest popromieniowe zapalenie odbytnicy, które może wystąpić do 8-12 miesięcy po radioterapii miednicy, z objawami takimi jak krwawienie i biegunka. Wrzodziejące zapalenie odbytnicy, ograniczone do odbytnicy, może progresować do pełnoobjawowego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u 15-30% pacjentów, szczególnie przy zaostrzeniach w pierwszym roku od diagnozy.
anemia, biegunka, ból odbytnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, dysplazja, krwawienie z odbytnicy, nieswoista choroba zapalna jelit, nietrzymanie stolca, owrzodzenie, powiększone węzły chłonne, proktitis, przetoka, przewód pokarmowy, radioterapia, remisja, ropień, świąd odbytu, tenesmus, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wrzodziejące zapalenie odbytnicy, wydzielina śluzowa, zapalenie błony śluzowej odbytnicy, zapalenie odbytnicy, zaparcia, zwężenie odbytnicy - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Objawy
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się nawracającym zapaleniem i owrzodzeniami błony śluzowej jelita grubego, manifestująca się biegunką z domieszką krwi, bólem brzucha, krwawieniem z odbytnicy oraz uczuciem parcia na stolec. Nasilenie objawów klasyfikuje się na łagodne (<4 epizodów krwawienia/dzień), umiarkowane (>4 epizody/dzień), ciężkie (>6 epizodów/dzień) oraz piorunujące (>10 krwawych stolców/dzień z towarzyszącą gorączką, utratą masy ciała i tkliwością brzucha). Przebieg choroby jest zmienny, z okresami zaostrzeń i remisji, a około 30% pacjentów doświadcza progresji choroby, co może wymagać kolektomii. Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu to młody wiek przy diagnozie, rozległe zapalenie okrężnicy, wcześniejsze hospitalizacje, stosowanie sterydów systemowych, niski poziom albuminy oraz podwyższone markery zapalne (CRP, OB).
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, kolektomia, kolonoskopia, krwawa biegunka, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, markery zapalne, niedokrwistość, objawy pozajelitowe, pancolitis, perforacja okrężnicy, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, piodermia zgorzelinowa, progresja choroby, remisja biochemiczna, remisja choroby, remisja endoskopowa, remisja histologiczna, remisja kliniczna, rumień guzowaty, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaostrzenie choroby, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie odbytnicy, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie twardówki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Zaparcie – Objawy
Zaparcie (constipation) definiuje się jako oddawanie mniej niż 3 stolców tygodniowo lub trudności z defekacją, z przewlekłym przebiegiem trwającym co najmniej 3 miesiące. Charakterystyczne objawy to twarde, suche stolce, nadmierne parcie, ból podczas wypróżniania, uczucie przeszkody w odbytnicy oraz tenesmus. Towarzyszą im często bóle brzucha o charakterze skurczowym, wzdęcia, uczucie pełności, nudności, a w cięższych przypadkach wymioty. Czynniki ryzyka obejmują m.in. ciążę, starzenie się, zmiany hormonalne, dietę ubogą w błonnik, niedostateczne nawodnienie, brak aktywności fizycznej oraz stosowanie leków takich jak opioidy czy leki przeciwdepresyjne. Zaparcie może mieć charakter okazjonalny lub przewlekły, z podtypami obejmującymi slow-transit constipation oraz dyssynergic defecation, a także może być objawem zespołu jelita drażliwego z zaparciem (IBS-C).
ból podczas defekacji, hemoroidy, hiperkalcemia, impakcja kałowa, mięśnie dna miednicy, nadmierne parcie, niedoczynność tarczycy, nietrzymanie moczu, przewlekłe zaparcie, szczelina odbytu, tenesmus, trudności z wypróżnieniem, wypadanie odbytnicy, wzdęcie brzucha, zaburzenia defekacji, zapalenie uchyłków, zaparcie, zespół jelita drażliwego, żylaki odbytu - Leksykon chorób i schorzeń
Enteritis promieniowa – Objawy
Enteritis promieniowa to zapalenie jelit wywołane radioterapią, najczęściej stosowaną w leczeniu nowotworów jamy brzusznej i miednicy. Choroba występuje w formie ostrej i przewlekłej. Ostra enteritis pojawia się podczas lub do 8 tygodni po radioterapii, dotykając niemal wszystkich pacjentów z dawką promieniowania >1,5 Gy dziennie, z ciężkimi objawami u 15-20%. Objawy obejmują biegunkę (często z krwią lub śluzem), nudności, wymioty, bóle brzucha, tenesmus i wydzielanie śluzu z odbytnicy. Patofizjologia ostrej postaci wiąże się z cytotoksycznym uszkodzeniem nabłonka jelitowego i zaburzeniem pompy Na+/K+, prowadzącym do atrofii błony śluzowej, translokacji bakterii i przerostu bakteryjnego. Przewlekła enteritis rozwija się od 3 miesięcy do 30 lat po terapii, dotyczy 5-15% pacjentów i charakteryzuje się transmuralnym uszkodzeniem jelit, obliterative endarteritis, zwłóknieniem i niedokrwieniem. Objawy przewlekłe to przewlekły ból brzucha, biegunka z krwią, niedożywienie, niedrożność jelit, perforacje i przetoki, a także anemia. Przewlekła postać jest chorobą postępującą, często wymagającą interwencji chirurgicznej u 50% pacjentów z ciężką postacią.
anemia, atrofia błony śluzowej, biegunka, blokada nerwu trzewnego, bypass jelitowy, dreszcze, enteritis promieniowa, koagulacja argonowa, krwawienie z odbytnicy, lek przeciwbiegunkowy, niedrożność jelit, niedrożność jelitowa, niewydolność jelit, nudności, odwodnienie, ostra enteritis promieniowa, perforacja jelita, przerost bakteryjny, przetoka, przewlekła enteritis promieniowa, radioterapia, skurcze brzucha, stan zapalny, steatorrhea, tenesmus, wymioty, zaburzenia wchłaniania, zapalenie jelit, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe