biomarker nieinwazyjny
Biomarker nieinwazyjny to wskaźnik biologiczny, który można wykryć i zmierzyć bez konieczności naruszania ciągłości tkanek pacjenta lub wykonywania procedur inwazyjnych. Takie biomarkery są szczególnie cenne w praktyce klinicznej, ponieważ umożliwiają monitoring stanu zdrowia pacjenta przy minimalnym dyskomforcie i ryzyku powikłań.
Do najpopularniejszych rodzajów biomarkerów nieinwazyjnych należą te oznaczane w płynach ustrojowych łatwo dostępnych do badania, takich jak mocz, ślina, pot, łzy czy wydychane powietrze. Coraz większe znaczenie mają również biomarkery wykrywane w kale (np. kalprotektyna w diagnostyce chorób zapalnych jelit) oraz we krwi obwodowej (gdzie pobranie próbki wiąże się z minimalną inwazyjnością).
Zastosowanie biomarkerów nieinwazyjnych jest szczególnie istotne w diagnostyce, monitorowaniu przebiegu chorób przewlekłych, ocenie skuteczności terapii oraz w badaniach przesiewowych. Przykłady obejmują markery nowotworowe (PSA w raku prostaty), markery kardiologiczne (BNP w niewydolności serca), czy markery stanu zapalnego (CRP). Rozwój nowych technologii, w tym metod proteomiki i metabolomiki, przyczynia się do ciągłego poszerzania katalogu dostępnych biomarkerów nieinwazyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Malformacje naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego – Epidemiologia
Malformacje naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego (OUN) to heterogenna grupa patologii naczyniowych, występująca u 0,1-4,0% populacji, z 40-60% lokalizacją w obrębie głowy i szyi. Najczęstsze typy u dorosłych to malformacje tętniczo-żylne (AVM) i malformacje jamiste (CM), z częstością wykrywania odpowiednio 1,0 i 0,5 na 100 000 osób rocznie. AVM występują u mniej niż 1% populacji, z całkowitą częstością około 18 na 100 000, a CM stanowią około 72% wszystkich malformacji naczyniowych. Teleangiektazje włośniczkowe OUN stanowią do 20% malformacji mózgu, z częstością 0,4% w badaniach pośmiertnych i 0,7% w MRI. Malformacje te są zwykle wrodzone, choć mogą pojawiać się de novo u dorosłych, a AVM często diagnozuje się w średnim wieku (około 31 lat), z jedną trzecią przypadków przed 20 rokiem życia. Choroba moyamoya wykazuje bimodalny rozkład wieku i różnice geograficzne w zapadalności (0,35-0,94 na 100 000 w Japonii vs. 0,086 na 100 000 w USA). Diagnostyka opiera się na TK, MRI i angiografii, przy czym 88% AVM jest bezobjawowych, a 45% objawowych prezentuje się krwotokiem. Roczne ryzyko krwawienia u nieleczonych AVM wynosi 2-4%, z wyższym ryzykiem ponownego krwawienia (6-25%) po pierwszym epizodzie, a śmiertelność po pęknięciu AVM wynosi około 10-15%.
anomalia żylna rozwojowa, biomarker nieinwazyjny, choroba moyamoya, choroba Oslera-Webera-Rendu, choroba von Hippla-Lindaua, dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, krwotok śródmózgowy, malformacja jamista, malformacja jamista mózgu, malformacja limfatyczna, malformacja naczyniowa OUN, malformacja tętniczo-żylna, malformacja włośniczkowa, malformacja żylna, malformacja żyły Galena, napad padaczkowy, przeciek tętniczo-żylny, przetoka tętniczo-żylna, radiochirurgia gamma knife, rezonans magnetyczny, teleangiektazja włośniczkowa, terapia wewnątrznaczyniowa, tomografia komputerowa, udar krwotoczny, zespół Sturge-Webera, zespół Wyburna-Masona