zrywanie nici DNA

Zrywanie nici DNA (pęknięcia DNA) to uszkodzenia struktury DNA, które mogą obejmować jedną lub obie nici podwójnej helisy. Rozróżniamy dwa główne typy uszkodzeń: jednonitkowe pęknięcia (SSB – single-strand breaks) oraz dwunitkowe pęknięcia (DSB – double-strand breaks), które są szczególnie niebezpieczne dla komórki.

Pęknięcia DNA mogą być wywoływane przez czynniki endogenne (np. reaktywne formy tlenu powstające podczas metabolizmu komórkowego) oraz egzogenne (promieniowanie jonizujące, ultrafioletowe, chemioterapeutyki, toksyny środowiskowe). Dwunitkowe pęknięcia DNA stanowią najbardziej toksyczny rodzaj uszkodzeń genomu, mogąc prowadzić do aberracji chromosomowych, mutacji i niestabilności genomowej.

Komórki posiadają wyspecjalizowane mechanizmy naprawy uszkodzeń DNA, takie jak naprawa przez niehomologiczne łączenie końców (NHEJ) oraz rekombinacja homologiczna (HR). Defekty w tych szlakach naprawczych mogą prowadzić do akumulacji uszkodzeń DNA, co jest związane z rozwojem chorób nowotworowych, neurodegeneracyjnych oraz procesem starzenia.

W diagnostyce i terapii medycznej, zrywanie nici DNA jest wykorzystywane jako mechanizm działania wielu leków przeciwnowotworowych (np. inhibitory topoizomerazy, leki alkilujące), które selektywnie indukują uszkodzenia DNA w komórkach nowotworowych. Jednocześnie, testy wykrywające pęknięcia DNA (np. test kometowy, wykrywanie ognisk γH2AX) znajdują zastosowanie w ocenie genotoksyczności substancji oraz skuteczności terapii.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl