biodostępność układowa
Biodostępność układowa (systemowa) to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnoustrojowego w niezmienionej postaci. Wyrażana jest jako wartość bezwzględna lub procentowa (0-100%).
Dla leków podawanych dożylnie biodostępność wynosi 100%, natomiast przy innych drogach podania (doustnej, podjęzykowej, przezskórnej, wziewnej) jest zwykle niższa ze względu na niepełne wchłanianie lub efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Czynniki wpływające na biodostępność układową obejmują właściwości fizykochemiczne substancji, formulację leku, interakcje z pokarmem oraz indywidualne różnice w metabolizmie.
Znajomość biodostępności układowej ma kluczowe znaczenie przy ustalaniu dawkowania leków, ocenie biorównoważności preparatów generycznych oraz projektowaniu nowych form farmaceutycznych. Niska biodostępność może wymagać zwiększenia dawki leku lub opracowania alternatywnych dróg podania, aby uzyskać pożądany efekt terapeutyczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Linomag 200 mg/g
Linomag 200 mg/g to krem do stosowania zewnętrznego, którego substancją czynną jest olej lniany pierwszego tłoczenia z nasion lnu zwyczajnego (Linum usitatissimum L., semen) w stężeniu 200 mg na 1 g kremu, uzyskiwany metodą ekstrakcji w stosunku 3:1. Produkt nie był poddany badaniom farmakokinetycznym, dlatego brak jest danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania substancji czynnej po aplikacji miejscowej. W związku z tym nie są znane szczegóły dotyczące penetracji składników oleju lnianego przez skórę oraz ich biodostępności układowej. Preparat zawiera również lanolinę jako substancję pomocniczą, która może modyfikować właściwości aplikacyjne kremu oraz wpływać na penetrację składników aktywnych przez warstwę naskórka. Brak szczegółowych informacji na temat losów substancji czynnej w organizmie po zastosowaniu miejscowym wymaga ostrożności w interpretacji potencjalnych efektów terapeutycznych i bezpieczeństwa stosowania Linomagu. W praktyce klinicznej należy uwzględnić te ograniczenia przy wyborze preparatu do terapii dermatologicznej.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metocard ZK 95 mg
Metoprolol w postaci bursztynianu, dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu Metocard ZK (dawki 23,75 mg, 47,5 mg, 95 mg odpowiadające 25 mg, 50 mg i 100 mg metoprololu winianu), charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem doustnym, lecz z biodostępnością około 50% z powodu efektu pierwszego przejścia wątrobowego. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu zapewniają kontrolowane uwalnianie substancji czynnej przez około 20 godzin, umożliwiając dawkowanie raz na dobę, przy czym biodostępność jest o 20-30% niższa niż w tabletkach tradycyjnych, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na AUC. Metoprolol wiąże się z białkami osocza w niewielkim stopniu (5-10%), a jego metabolizm odbywa się głównie w wątrobie przez enzym CYP2D6, wykazujący polimorfizm genetyczny, co wpływa na zmienność farmakokinetyczną między pacjentami. Okres półtrwania wynosi średnio 3,5 godziny (zakres 1-9 godzin), a całkowity klirens około 1 l/min. Wydalanie następuje głównie przez nerki (>95% dawki), z około 5% leku wydalanego w postaci niezmienionej.
AUC, biodostępność układowa, bursztynian metoprololu, ciężka niewydolność wątroby, CYP2D6, cytochrom P450, działanie beta-adrenolityczne, efekt pierwszego przejścia, filtracja kłębkowa, klirens całkowity leku, klirens pozorny, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, otoczka polimerowa, peletki o kontrolowanym uwalnianiu, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, utlenianie wątrobowe, wchłanianie całkowite, zespolenie wrotno-żylne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nicorette Classic Gum 2 mg
Produkt leczniczy Nicorette Classic Gum, dostępny w dawkach 2 mg i 4 mg nikotyny, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem przez błonę śluzową jamy ustnej, z wykrywalnymi stężeniami we krwi już po 5-7 minutach od rozpoczęcia żucia. Maksymalne stężenie nikotyny osiągane jest po 5-10 minutach od zakończenia żucia, co różni się od farmakokinetyki nikotyny podczas palenia papierosów. Średnia ilość uwolnionej nikotyny wynosi około 1,4 mg dla gumy 2 mg oraz 3,4 mg dla gumy 4 mg. Stężenia nikotyny w stanie stacjonarnym wynoszą 12-14 ng/ml (2 mg) oraz 25-26 ng/ml (4 mg) przy żuciu co 2 sekundy przez 30 minut, co stanowi około jedną trzecią stężenia uzyskiwanego podczas palenia papierosów (~60 ng/ml). Biodostępność nikotyny połkniętej jest ograniczona przez efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co dodatkowo różnicuje farmakokinetykę w porównaniu do inhalacji dymu tytoniowego.
biodostępność układowa, błona śluzowa jamy ustnej, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka nikotyny, guma lecznicza, hemodializa, klirens osoczowy, kotynina, marskość wątroby, niewydolność nerek, nikotyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa, stężenie maksymalne, stężenie stacjonarne nikotyny, trans-3′-hydroksykotynina, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Właściwości farmakokinetyczne
Wodorotlenek glinu (Aluminii hydroxidum) wykazuje ograniczone wchłanianie z przewodu pokarmowego, co skutkuje niską biodostępnością ogólnoustrojową. W preparatach zobojętniających kwas solny, takich jak Maalox, wodorotlenek glinu działa miejscowo, neutralizując kwas solny, a jego wchłanianie jest minimalne. Przykładowo, tabletka Maalox zawiera 400 mg wodorotlenku glinu, a zawiesina doustna 35 mg/ml, z całkowitą zawartością do 12,425 g w opakowaniu 355 ml. Wchłonięty glin jest eliminowany głównie przez nerki, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko kumulacji glinu. Wodorotlenek glinu może wpływać na wchłanianie innych leków poprzez zmianę pH przewodu pokarmowego, jednak ryzyko interakcji farmakokinetycznych jest ograniczone ze względu na jego niską biodostępność.
adiuwant szczepionkowy, biodostępność układowa, chlorek glinu, dystrybucja leku, działanie immunostymulujące, interakcja farmakokinetyczna, kumulacja glinu, miejsce podania, neutralizacja kwasu solnego, odpowiedź immunologiczna, ograniczone wchłanianie, podanie domięśniowe, preparat zobojętniający kwas solny, produkt leczniczy, profil farmakokinetyczny, przewód pokarmowy, szybka eliminacja, właściwość adsorpcyjna, wodorotlenek glinu, wydalanie nerkowe, wydalanie z moczem, zaburzenie czynności nerek, zawiesina doustna, zmiana pH - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Oxis Turbuhaler 4,5 mcg/dawkę
Formoterol fumaras dihydricus, podawany wziewnie za pomocą inhalatora Turbuhaler, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem do krwiobiegu z czasem osiągnięcia maksymalnego stężenia około 10 minut. Depozycja płucna wynosi średnio 43% dawki dostarczonej (32% dawki odmierzonej), co przekłada się na biodostępność układową na poziomie około 60%. Substancja czynna wiąże się z białkami osocza w około 50%, a jej końcowy okres półtrwania wynosi 17 godzin, co ma istotne znaczenie dla czasu działania i schematu dawkowania. Wydalanie formoterolu w postaci niezmienionej z moczem stanowi 8-13% dawki dostarczonej (6-10% dawki odmierzonej), co wskazuje na dominujący metabolizm leku przed eliminacją.
biodostępność układowa, depozycja płucna, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka formoterolu, farmakokinetyka liniowa, formoterol fumaran, formoterol fumaran dwuwodny, glukuronizacja, inhalator Turbuhaler, klirens osoczowy, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium Folinate Kabi 10 mg/ml
Folinian wapnia, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml, charakteryzuje się farmakokinetyką zależną od drogi podania. Biodostępność po podaniu domięśniowym jest porównywalna do dożylnego, jednak Cmax jest niższe. Po dożylnym podaniu 25 mg, maksymalne stężenie kwasu folinowego osiągane jest w ciągu 10 minut. AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylo-THF wynosi 28,4±3,5 mg/min/l, natomiast dla metabolitu 5-metylo-THF jest znacznie wyższe i wynosi 129±112 mg/min/l. Okres półtrwania aktywnej formy L wynosi 32-35 minut, a nieaktywnej formy D 352-485 minut, z całkowitym okresem półtrwania metabolitów około 6 godzin. Folinian wapnia jest głównie wydalany przez nerki (80-90% dawki), a droga jelitowa odpowiada za eliminację 5-8% dawki.
5-metylo-THF, AUC, biodostępność układowa, enancjomer, faza eliminacji, folinian wapnia, formylotetrahydrofolian, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osmolalność, podanie domięśniowe, podanie dożylne, stężenie maksymalne w osoczu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hexvix 8 mmol/l
Hexvix, zawierający heksyl aminolewulinian (chlorowodorek), wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne po dopęcherzowym podaniu. Badania autoradiograficzne na modelach szczurzych potwierdziły wysoką akumulację leku w ścianie pęcherza moczowego, co wskazuje na skuteczność miejscowej aplikacji. U zdrowych ochotników biodostępność układowa wynosiła jedynie 5-10%, co sugeruje minimalną absorpcję systemową i korzystny profil bezpieczeństwa preparatu. Hexvix jest dostępny w formie proszku i rozpuszczalnika, umożliwiających przygotowanie roztworu o stężeniu 1,7 mg/ml (8 mmol/l) do bezpośredniego podania do pęcherza moczowego.
aminolewulinian heksylu, badanie autoradiograficzne, biodostępność systemowa, biodostępność układowa, dystrybucja leku w tkankach, dystrybucja tkankowa, heksyl aminolewulinianu, pęcherz moczowy, podanie dopęcherzowe, postać farmaceutyczna, proszek i rozpuszczalnik, roztwór do pęcherza moczowego, właściwości farmakokinetyczne, znakowanie radioizotopem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fludara 10 mg
Fosforan fludarabiny, aktywny składnik leku Fludara, wykazuje liniową farmakokinetykę po dożylnym podaniu w dawce 25 mg/m² pc., z maksymalnym stężeniem 2F-ara-A w osoczu wynoszącym 3,5-3,7 µM po pierwszej infuzji i umiarkowaną kumulacją do 4,4-4,8 µM po piątej dawce. Okresy półtrwania leku są trójfazowe: początkowy około 5 minut, pośredni 1-2 godziny oraz końcowy około 20 godzin. Całkowity średni klirens osoczowy wynosi 79 ml/min/m² pc. (2,2 ml/min/kg), a objętość dystrybucji 83 l/m² (2,4 l/kg), z dużą zmiennością międzyosobniczą. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie osiągane jest po 1-2 godzinach i stanowi 20-30% stężenia po podaniu dożylnym, z biodostępnością 50-65%. Lek jest eliminowany głównie przez nerki, z 40-60% dawki wydalanej z moczem, co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek.
2F-ara-A, biodostępność układowa, defosforylacja, eliminacja nerkowa, fludarabina, fosforan fludarabiny, hematokryt, infuzja dożylna, klirens osoczowy, mielosupresja, neutropenia, nukleozyd fludarabiny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła białaczka limfocytowa, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Oxis Turbuhaler 9 mcg/dawkę
Formoterol fumaranu dwuwodny, zawarty w leku Oxis Turbuhaler w dawce 9 µg substancji czynnej (12 µg dawki odmierzonej), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem wziewnym z dróg oddechowych, osiągając maksymalne stężenie w surowicy około 10 minut po inhalacji. Średnia depozycja leku w płucach wynosi 43% dawki dostarczonej (32% dawki odmierzonej), a całkowita biodostępność układowa to około 60% dawki dostarczonej. Formoterol wiąże się z białkami osocza w około 50%, a jego metabolizm odbywa się głównie przez glukuronizację i O-demetylację, przy czym enzym odpowiedzialny za O-demetylację pozostaje nieznany. Eliminacja leku następuje głównie przez metabolizm, z wydalaniem 8-13% dawki dostarczonej (6-10% dawki odmierzonej) w postaci niezmienionej z moczem. Końcowy okres półtrwania po podaniu wziewnym wynosi 17 godzin.
biodostępność układowa, dawka dostarczona, dawka odmierzona, depozycja płucna, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja leku, farmakokinetyka formoterolu, formoterol fumaran dwuwodny, glukuronizacja, inhalator Turbuhaler, klirens osoczowy, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie wziewne, proszek do inhalacji, stężenie w surowicy, wiązanie z białkami osocza, zależność liniowa - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas folinowy (5-formylotetrahydrofolian), stosowany w postaci folinianu wapnia, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu domięśniowym, porównywalną z dożylną, choć Cmax jest niższe. Maksymalne stężenie substancji macierzystej osiągane jest szybko, w ciągu 10 minut po podaniu dożylnym. Po dawce 25 mg AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylotetrahydrofolianu wynosi 28,4 ± 3,5 mg×min/l, natomiast dla głównego metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 112 mg×min/l. W surowicy stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy aktywnej L. Biotransformacja zachodzi głównie w wątrobie i błonie śluzowej jelita, a okres półtrwania eliminacyjnego formy L wynosi 32-35 minut, podczas gdy forma D utrzymuje się znacznie dłużej (352-485 minut). Całkowity okres półtrwania aktywnych metabolitów to około 6 godzin, niezależnie od drogi podania (i.v. lub i.m.).
5-formylotetrahydrofolian, 5-metylo-THF, biodostępność układowa, biotransformacja, błona śluzowa jelita, droga nerkowa, folinian wapnia, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas foliowy, L-5-formylo-THF, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, parametry farmakokinetyczne, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne w osoczu - Leksykon substancji czynnych
Sultamycylina – Właściwości farmakokinetyczne
Sultamycylina, będąca prolekiem sulbaktamu i ampicyliny, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym na poziomie 80% w stosunku do dawki dożylnej. Po wchłonięciu ulega hydrolizie do aktywnych składników w stosunku molarnym 1:1, co zapewnia zrównoważone działanie przeciwbakteryjne. Maksymalne stężenie ampicyliny w surowicy po podaniu sultamycyliny jest około dwukrotnie wyższe niż po podaniu tej samej dawki ampicyliny doustnie, co przekłada się na zwiększoną efektywność terapeutyczną. Okres półtrwania wynosi 45 minut dla sulbaktamu i 1 godzinę dla ampicyliny, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem 50-75% substancji w postaci niezmienionej.
ampicylina, biodostępność, biodostępność układowa, działanie przeciwbakteryjne, faza eliminacji, hydroliza, jednoczesne podawanie leku, monitorowanie leku, okres półtrwania, probenecyd, prolek, stężenie substancji czynnej, stężenie w surowicy, stosunek molarny, sulbaktam, sultamycylina, tosylan sultamycyliny, Unasyn, wydzielanie cewkowe, zaburzenie czynności nerek