enzym steroidogenny
Enzymy steroidogenne to grupa białek katalizujących reakcje biochemiczne w procesie biosyntezy hormonów steroidowych. Uczestniczą one w przekształcaniu cholesterolu w różne hormony steroidowe, takie jak kortyzol, aldosteron, testosteron, estrogeny i progesteron.
Enzymy te działają głównie w mitochondriach i retikulum endoplazmatycznym komórek steroidogennych, zlokalizowanych w nadnerczach, gonadach, łożysku i mózgu. Najważniejsze z nich to: CYP11A1 (desmolaza cholesterolowa), CYP17A1 (17α-hydroksylaza/17,20-liaza), CYP21A2 (21-hydroksylaza), CYP11B1 (11β-hydroksylaza), CYP11B2 (aldosteronu syntaza), CYP19A1 (aromataza) oraz 3β-HSD i 17β-HSD.
Zaburzenia aktywności enzymów steroidogennych prowadzą do różnych jednostek chorobowych, takich jak wrodzony przerost nadnerczy (CAH), zespół niedoboru 11β-hydroksylazy czy niedobór aromatazy. Diagnostyka tych zaburzeń opiera się na oznaczaniu stężeń poszczególnych hormonów steroidowych i ich prekursorów, a także na badaniach genetycznych.
W praktyce klinicznej znajomość szlaków enzymatycznych biosyntezy steroidów jest kluczowa dla zrozumienia patofizjologii zaburzeń endokrynologicznych oraz opracowywania strategii terapeutycznych ukierunkowanych na modulację aktywności enzymów steroidogennych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Patofizjologia i mechanizm
Zespół policystycznych jajników (PCOS) to złożone zaburzenie endokrynologiczne o wieloczynnikowej patogenezie, obejmującej dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka-jajniki z nieprawidłową pulsacją GnRH, co skutkuje podwyższonym stosunkiem LH do FSH i hiperandrogenizmem. Hiperandrogenizm pochodzi z nadmiernej aktywności enzymów steroidogennych, zwłaszcza CYP17A1, w jajnikach, nadnerczach i tkankach obwodowych, z udziałem 11-oksygenowanych androgenów oraz zwiększonej aktywności 11β-HSD1. Insulinooporność, obecna u około 70% pacjentek, nasila hiperandrogenizm poprzez stymulację produkcji androgenów, zwiększenie stosunku LH/FSH oraz obniżenie poziomu SHBG, co prowadzi do wzrostu wolnego testosteronu. Dodatkowo, zmiany w morfologii i funkcji białej tkanki tłuszczowej oraz przewlekły stan zapalny o niskim stopniu nasilania pogłębiają insulinooporność i zaburzenia metaboliczne.
adipocyt, adipogeneza, adiponektyna, aromataza, cytochrom P450, cytokina prozapalna, dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa, dysbioza mikrobioty jelitowej, enzym steroidogenny, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadoliberyna, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, insulinooporność, leptyna, lipaza lipoproteinowa, lipogeneza, lipoliza, lipopolisacharyd, metylacja DNA, mikrobiom jelitowy, mikroRNA, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, pęcherzyk jajnikowy, receptor insulinowy, siarczan dehydroepiandrosteronu, steroidogeneza, zaburzenie endokrynologiczne, zespół policystycznych jajników, życie płodowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Epidemiologia
Wrodzony przerost nadnerczy (CAH) to grupa rzadkich, autosomalnie recesywnie dziedziczonych zaburzeń endokrynologicznych wynikających z niedoboru enzymów steroidogennych, najczęściej 21-hydroksylazy. Klasyczna postać CAH występuje z częstością około 1:15 000 do 1:20 000 urodzeń, z dominującą formą utraty soli (75%) i prostą wirylizacją (25%). Nieklasyczna postać (NCCAH) jest znacznie częstsza, z częstością około 1:1 000, a w niektórych populacjach nawet do 1:50. Diagnostyka opiera się na przesiewowym oznaczaniu 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP) u noworodków, z zastosowaniem dwupoziomowego testu (immunologicznego i chromatografii cieczowej ze spektrometrią mas) w celu redukcji wyników fałszywie dodatnich. Progi 17-OHP oparte na wieku ciążowym wykazują wyższą swoistość niż te oparte na masie urodzeniowej. Programy przesiewowe są powszechnie wdrażane w ponad 40 krajach, choć w niektórych, jak Wielka Brytania, nie są rekomendowane ze względu na wysoką liczbę wyników fałszywych. Wczesne wykrycie i leczenie zapobiega przełomom nadnerczowym i powikłaniom rozwojowym.
17-hydroksyprogesteron, choroba Addisona, drugorzędowe cechy płciowe, enzym steroidogenny, glikokortykoidy, hiperandrogenizm, klasyczna postać CAH, klinicyści szpitalni i ambulatoryjni, mineralokortykoidy, niedobór 11-hydroksylazy, niedobór 17-hydroksylazy, niedobór 21-hydroksylazy, nieklasyczna postać CAH, niewydolność nadnerczy, przełom nadnerczowy, przerost nadnerczy, spektrometria mas, terapia zastępcza hormonami, utrata soli, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Turnera