narząd krwiotwórczy
Narząd krwiotwórczy (hematopoetyczny) to struktura anatomiczna odpowiedzialna za proces hematopoezy, czyli wytwarzanie i dojrzewanie komórek krwi. Głównym narządem krwiotwórczym u osób dorosłych jest szpik kostny czerwony, znajdujący się w kościach płaskich (mostek, żebra, miednica) oraz nasadach kości długich.
W szpiku kostnym znajdują się pluripotencjalne komórki macierzyste, które różnicują się w kierunku wszystkich linii komórkowych krwi: erytrocytów, granulocytów, limfocytów, monocytów i trombocytów. Proces ten jest regulowany przez szereg czynników wzrostu i cytokin, takich jak erytropoetyna, czynniki stymulujące tworzenie kolonii (G-CSF, GM-CSF) czy interleukiny.
U płodu funkcję krwiotwórczą pełnią początkowo pęcherzyk żółtkowy, wątroba i śledziona, a dopiero w późniejszym okresie rozwoju szpik kostny. Śledziona i węzły chłonne stanowią narządy krwiotwórcze wtórne, odpowiedzialne głównie za dojrzewanie limfocytów i produkcję przeciwciał.
Zaburzenia funkcji narządów krwiotwórczych mogą prowadzić do chorób hematologicznych, takich jak białaczki, niedokrwistości, małopłytkowości czy zaburzenia odporności. Diagnostyka tych schorzeń obejmuje badania morfologii krwi, biopsję szpiku kostnego oraz badania cytogenetyczne i molekularne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Przedawkowanie
Przedawkowanie metotreksatu, najczęściej wynikające z błędnego przyjmowania dawki tygodniowej codziennie (w całości lub podzielonej), prowadzi do poważnych zaburzeń hematologicznych, takich jak leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, pancytopenia, neutropenia oraz zahamowanie czynności szpiku kostnego, w tym niedokrwistość aplastyczna. Toksyczność obejmuje również układ pokarmowy, manifestując się uogólnionym zapaleniem błon śluzowych, zapaleniem i owrzodzeniami jamy ustnej, nudnościami, wymiotami, owrzodzeniami przewodu pokarmowego oraz krwawieniami. Po podaniu dokanałowym obserwuje się objawy neurologiczne, takie jak ból głowy, napady drgawek, kurcze mięśni, ostra toksyczna encefalopatia oraz wgłobienie migdałków móżdżku z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym. Ciężkie przypadki mogą prowadzić do posocznicy, wstrząsu septycznego, niewydolności nerek i zgonu.
alkalizacja moczu, ciśnienie śródczaszkowe, dializa otrzewnowa, encefalopatia toksyczna, folinian wapnia, hemodializa wysokoprzepływowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcz mięśni, kwas folinowy, leukopenia, małopłytkowość, napad drgawkowy, narząd krwiotwórczy, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, perfuzja komorowo-lędźwiowa, perfuzja komorowo-przedsionkowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dokanałowe, posocznica, przedawkowanie metotreksatu, toksyczność metotreksatu, układ pokarmowy, wgłobienie migdałków móżdżku, wstrząs septyczny, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej