leucovorin
Leucovorin (kwas folinowy) to forma zredukowanego kwasu foliowego, stosowana w medycynie jako lek wspomagający w terapii przeciwnowotworowej oraz jako antidotum przy przedawkowaniu antagonistów kwasu foliowego. Działa jako donor grupy jednowęglowej w syntezie puryn i pirymidyn, co ma kluczowe znaczenie dla replikacji DNA.
W onkologii leucovorin jest często stosowany w skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) w leczeniu różnych nowotworów, zwłaszcza raka jelita grubego. Taka kombinacja, znana jako „terapia ratunkowa” (rescue therapy), zwiększa cytotoksyczność 5-FU poprzez stabilizację kompleksu 5-FU z enzymem syntazy tymidylanowej, prowadząc do skuteczniejszego hamowania syntezy DNA w komórkach nowotworowych.
Leucovorin odgrywa również kluczową rolę jako antidotum przy przedawkowaniu metotreksatu, antagonisty kwasu foliowego stosowanego w chemioterapii. Podanie leucovorinu (tzw. „leucovorin rescue”) umożliwia obejście zablokowanego przez metotreksat szlaku metabolicznego i zapobiega toksyczności, szczególnie w stosunku do szpiku kostnego i nabłonka przewodu pokarmowego.
W praktyce klinicznej leucovorin jest dostępny w postaci dożylnej, domięśniowej i doustnej. Dawkowanie zależy od wskazania, przy czym w terapii ratunkowej po wysokodawkowym metotreksacie stosuje się specjalne schematy dawkowania oparte na monitorowaniu stężenia metotreksatu w surowicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Winkrystyna – Przedawkowanie
Przedawkowanie winkrystyny siarczanu, szczególnie w dawkach ≥3 mg/m² u dorosłych oraz 3-4 mg/m² u dzieci poniżej 13. roku życia, prowadzi do nasilenia neurotoksyczności (arefleksja, parestezje, zaburzenia motoryki, senność), ciężkich zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, porażenna niedrożność jelit) oraz hematologicznych (trombocytopenia, leukopenia). Dawka dziesięciokrotnie przekraczająca standardową (1 mg/ml) u dzieci może skutkować zgonem. Objawy endokrynologiczne, takie jak zespół nieprawidłowego wydzielania ADH, również mogą wystąpić, wymagając ograniczenia podaży płynów. Standardowa forma leku to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml, dostępny w fiolkach 1, 2 i 5 ml, co wymaga precyzyjnego dawkowania i ostrożności podczas podawania.
antidotum, arefleksja, elektrolity, folinian wapnia, hemodializa, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, leczenie objawowe, lek cytostatyczny, leucovorin, leukopenia, morfologia krwi, neurotoksyczność, niedrożność jelit porażenna, parestezja, perystaltyka, siarczan winkrystyny, trombocytopenia, winkrystyna, wlew doodbytniczy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH