ostre zatrucie wodne

Ostre zatrucie wodne (hiperidratacja, water intoxication) to stan zagrożenia życia spowodowany nadmiernym spożyciem wody, prowadzący do hiponatremii (obniżonego stężenia sodu w surowicy krwi) i obrzęku mózgu. Stan ten charakteryzuje się obniżeniem osmolalności osocza poniżej 280 mOsm/kg H₂O, co zaburza równowagę elektrolitową organizmu.

Przyczynami ostrego zatrucia wodnego mogą być: nadmierne, szybkie spożycie wody (często powyżej 3-4 litrów w krótkim czasie), zaburzenia wydalania wody przez nerki, nieodpowiednie nawadnianie podczas intensywnego wysiłku fizycznego, psychogenna polidypsja, jatrogenne przewodnienie czy zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH).

Objawy kliniczne obejmują początkowo nudności, wymioty, bóle głowy, a w miarę narastania hiponatremii pojawiają się: splątanie, dezorientacja, drgawki, zaburzenia świadomości aż do śpiączki. W ciężkich przypadkach może dojść do obrzęku mózgu, wgłobienia pnia mózgu i zgonu. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia elektrolitów w surowicy, osmolalności osocza i moczu oraz ocenę funkcji nerek.

Leczenie zależy od nasilenia objawów i stopnia hiponatremii. W przypadkach ciężkich (stężenie sodu <120 mmol/l) i objawach neurologicznych wskazane jest podawanie hipertonicznego roztworu NaCl (3%) pod ścisłą kontrolą, z monitorowaniem stężenia sodu (korekta nie powinna przekraczać 8-10 mmol/l/dobę). W łagodniejszych przypadkach stosuje się ograniczenie podaży płynów i leczenie przyczynowe.