czynnik stymulujący tworzenie kolonii
Czynnik stymulujący tworzenie kolonii (Colony Stimulating Factor, CSF) to grupa glikoprotein regulujących procesy krwiotworzenia. Wyróżnia się kilka typów CSF, w tym G-CSF (czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów), M-CSF (czynnik stymulujący tworzenie kolonii makrofagów) oraz GM-CSF (czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów).
CSF odgrywa kluczową rolę w stymulacji proliferacji, różnicowania oraz dojrzewania komórek prekursorowych układu krwiotwórczego. Czynniki te regulują również funkcje dojrzałych komórek, takich jak neutrofile czy monocyty, wpływając na ich przeżycie, migrację oraz aktywność fagocytarną i przeciwbakteryjną.
W praktyce klinicznej rekombinowane CSF znalazły zastosowanie w leczeniu neutropenii wywołanej chemioterapią, mobilizacji komórek macierzystych przed przeszczepem szpiku kostnego oraz w terapii niektórych wrodzonych i nabytych zaburzeń hematologicznych. G-CSF (filgrastym, pegfilgrastym) jest najczęściej stosowanym preparatem w onkologii i hematologii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Właściwości farmakodynamiczne
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), jest kluczowym lekiem w terapii neutropenii, produkowanym metodą rekombinowanego DNA w szczepie E. coli K12. Preparat Neupogen dostępny jest w stężeniach 300 µg/ml (30 mln j.m./ml), 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) oraz 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml). Podanie filgrastymu powoduje szybkie, znaczące zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych w ciągu 24 godzin, z zachowaniem ich prawidłowej lub zwiększonej aktywności funkcjonalnej. Po zakończeniu terapii obserwuje się spadek liczby granulocytów o 50% w ciągu 1-2 dni, z powrotem do wartości normy w ciągu 1-7 dni, co umożliwia precyzyjne planowanie leczenia. Wskazania kliniczne obejmują m.in. redukcję częstości, nasilenia i czasu trwania neutropenii oraz gorączki neutropenicznej u pacjentów po chemioterapii cytotoksycznej, a także mobilizację hematopoetycznych komórek progenitorowych (PBPC) do krwi obwodowej w celu ich późniejszego przeszczepienia.
bazofilia, białaczka szpikowa, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, chemotaksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, eozynofilia, fagocytoza, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, hematopoetyczna komórka progenitorowa, hematopoetyczny czynnik wzrostu, hematopoeza, komórka CD34+, komórka endotelialna, leczenie mielosupresyjne, leczenie przeciwwirusowe, neutropenia, neutropenia idiopatyczna, neutropenia polekowa, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie szpiku kostnego, regeneracja hematologiczna, szpik kostny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), stosowany w preparacie Neupogen (kod ATC: L03AA02), znacząco zwiększa liczbę granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej już w ciągu 24 godzin po podaniu, wykazując zależność dawka-odpowiedź. Po zakończeniu terapii liczba granulocytów spada o 50% w ciągu 1-2 dni, powracając do normy w ciągu 1-7 dni. Filgrastym zmniejsza częstość, nasilenie i czas trwania neutropenii oraz gorączki neutropenicznej u pacjentów po chemioterapii cytotoksycznej, choć nie wpływa na częstość występowania gorączki i zakażeń w tych wskazaniach. Ponadto, filgrastym mobilizuje hematopoetyczne komórki progenitorowe do krwi obwodowej, co umożliwia ich zbiór i zastosowanie w przeszczepieniach autologicznych i allogenicznych, przyspieszając regenerację hematopoezy i skracając czas niewspomaganej regeneracji płytek krwi.
bazofilia, chemioterapia mieloablacyjna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów, eozynofilia, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, hematopoetyczny czynnik wzrostu, idiopatyczna neutropenia, komórka CD34+, komórka endotelialna, leczenie mielosupresyjne, leczenie przeciwwirusowe, Neupogen, ostra białaczka, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, regeneracja hematopoezy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Corhydron 25 25 mg
Hydrokortyzon, będący substancją czynną preparatu Corhydron (dawki 25 mg i 100 mg), jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum działania farmakologicznego. Mechanizm jego działania opiera się na przenikaniu przez błony komórkowe i wiązaniu z receptorami cytoplazmatycznymi, co prowadzi do modulacji ekspresji genów i syntezy białek regulujących procesy metaboliczne. Kluczowym efektem jest hamowanie fosfolipazy A2, co ogranicza uwalnianie kwasu arachidonowego i syntezę mediatorów zapalnych, takich jak leukotrieny i prostaglandyny. Hydrokortyzon wykazuje silne działanie immunomodulujące, zmniejszając liczbę limfocytów, monocytów i eozynofilów oraz hamując wydzielanie histaminy i cytokin prozapalnych (m.in. IFN-γ, TNF-α, GM-CSF, IL-1, IL-2, IL-3, IL-6). Ponadto, lek blokuje wydzielanie ACTH przez przysadkę, co przy długotrwałym stosowaniu może prowadzić do wtórnej niewydolności kory nadnerczy.
ACTH, choroba autoimmunologiczna, cukrzyca, cytokina prozapalna, czynnik martwicy nowotworów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, działanie immunosupresyjne, eozynofil, fosfolipaza A2, glikokortykosteroid, GM-CSF, gospodarka wodno-elektrolitowa, granulocyt kwasochłonny, hialuronidaza, hiperglikemia, histamina, hormon adrenokortykotropowy, hydrokortyzon, hydrokortyzon sodu bursztynian, interferon gamma, interleukina, kwas arachidonowy, limfocyt, mediator zapalny, monocyt, niewydolność kory nadnerczy, osteoporoza, proces autoimmunologiczny, reakcja nadwrażliwości, TNF-alfa, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs septyczny, zespół cushingoidalny