czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów
Czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF, Granulocyte Colony-Stimulating Factor) to endogenna glikoproteina, która stymuluje szpik kostny do produkcji, dojrzewania i uwalniania neutrofili do krwi obwodowej. Jest kluczowym regulatorem granulopoezy – procesu powstawania granulocytów, a szczególnie neutrofili.
G-CSF działa poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami na powierzchni komórek progenitorowych układu krwiotwórczego, aktywując szlaki sygnałowe prowadzące do proliferacji i różnicowania się tych komórek w kierunku dojrzałych neutrofili. Dodatkowo, czynnik ten wydłuża czas przeżycia neutrofili we krwi obwodowej oraz zwiększa ich aktywność fagocytarną i bakteriobójczą.
W praktyce klinicznej stosuje się rekombinowane formy G-CSF (filgrastym, lenograstym, pegfilgrastym) w leczeniu neutropenii różnego pochodzenia, szczególnie neutropenii polekowej po chemioterapii przeciwnowotworowej. G-CSF znajduje również zastosowanie w mobilizacji komórek macierzystych szpiku kostnego do krwi obwodowej przed procedurą ich pobrania do przeszczepu, a także w leczeniu ciężkich wrodzonych neutropenii.
Terapia G-CSF zwykle skutkuje szybkim wzrostem liczby neutrofili we krwi (zwykle w ciągu 24-72 godzin od podania), co przekłada się na zmniejszenie ryzyka infekcji u pacjentów z neutropenią. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem G-CSF są bóle kostne, które wynikają ze zwiększonej aktywności szpiku kostnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Preparat Neupogen (filgrastym) w dawce 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) jest rekombinowanym ludzkim czynnikiem stymulującym tworzenie kolonii granulocytów, produkowanym metodą r-DNA w szczepie E. coli K12. Preparat dostępny jest w formie bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań, zawierającego 300 µg filgrastymu w 0,5 ml roztworu (0,6 mg/ml). Wskazania do stosowania obejmują skrócenie czasu neutropenii i zmniejszenie częstości gorączki neutropenicznej u pacjentów poddawanych cytotoksycznej chemioterapii z powodu nowotworów złośliwych (z wyłączeniem przewlekłej białaczki szpikowej i zespołów mielodysplastycznych), a także u pacjentów po chemioterapii mieloablacyjnej przed przeszczepieniem szpiku. Neupogen jest również stosowany do mobilizacji komórek progenitorowych krwi obwodowej oraz w leczeniu ciężkiej wrodzonej, cyklicznej lub idiopatycznej neutropenii z ANC ≤ 0,5 × 10⁹/l, jak również w uporczywej neutropenii u pacjentów z zaawansowanym zakażeniem HIV (ANC ≤ 1,0 × 10⁹/l), gdy inne metody leczenia są nieskuteczne.
chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyty obojętnochłonne, idiopatyczna neutropenia, komórki progenitorowe, leczenie przeciwnowotworowe, mobilizacja komórek progenitorowych, Neupogen, neutropenia po chemioterapii, nietolerancja fruktozy, powikłania infekcyjne, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, sorbitol, transplantacja komórek macierzystych, zakażenie bakteryjne, zakażenie HIV, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Właściwości farmakokinetyczne
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, wykazuje farmakokinetykę pierwszego rzędu zarówno po podaniu dożylnym, jak i podskórnym. Jego okres półtrwania w surowicy wynosi około 3,5 godziny, a klirens oszacowano na około 0,6 ml/min/kg, co wskazuje na szybką eliminację. Objętość dystrybucji wynosi około 150 ml/kg, co sugeruje dystrybucję leku poza osocze. Po podaniu podskórnym stężenia terapeutyczne powyżej 10 ng/ml utrzymują się przez 8-16 godzin, a liniowa zależność dawka-stężenie ułatwia optymalizację dawkowania. Istotne jest, że nie obserwuje się kumulacji filgrastymu nawet przy długotrwałej terapii do 28 dni, co potwierdza stabilność farmakokinetyczną leku Neupogen.
ampułko-strzykawka, autologiczne przeszczepienie szpiku kostnego, ciągła infuzja, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, farmakokinetyka pierwszego rzędu, kinetyka eliminacji, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dożylne, podanie podskórne, rekombinowane DNA, roztwór do wstrzykiwań, stężenie w osoczu, zależność dawka-stężenie - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Przedawkowanie
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, dostępny m.in. w preparacie Neupogen w stężeniach 300 μg/ml, 600 μg/ml oraz 960 μg/ml, jest produkowany metodą r-DNA w szczepie E. coli K12. Pomimo braku jednoznacznych danych klinicznych dotyczących skutków przedawkowania filgrastymu, obserwacje farmakodynamiczne wskazują, że przerwanie terapii powoduje zmniejszenie liczby krążących granulocytów obojętnochłonnych o około 50% w ciągu 1-2 dni, z powrotem do wartości prawidłowych w okresie 1-7 dni. Przedawkowanie teoretycznie może nasilać objawy związane z nadmierną stymulacją układu granulocytarnego, jednak brak jest szczegółowych danych potwierdzających te efekty.
- Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Działania niepożądane
Filgrastym, rekombinowany czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane zarówno w badaniach klinicznych, jak i w praktyce po wprowadzeniu leku Neupogen do obrotu. Najczęściej obserwowane objawy to gorączka, bóle mięśniowo-szkieletowe (w tym ból kości, mięśni i stawów), niedokrwistość, nudności oraz wymioty. Ból mięśniowo-szkieletowy o nasileniu łagodnym lub umiarkowanym występuje u około 10% pacjentów onkologicznych, natomiast ból ciężki u 3%. Do poważnych działań niepożądanych należą reakcje anafilaktyczne, śródmiąższowe zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zespół przesiąkania włośniczek, ciężka splenomegalia z ryzykiem pęknięcia śledziony, transformacja do zespołu mielodysplastycznego lub białaczki oraz przełom sierpowatokrwinkowy u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową. Częstość występowania splenomegalii jest bardzo wysoka, natomiast pęknięcie śledziony i ARDS występują rzadko, ale stanowią zagrożenie życia.
allogeniczne przeszczepienie szpiku, badanie kliniczne, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, hipowolemii, lek przeciwbólowy, nadwrażliwość na lek, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, nudności i wymioty, pęknięcie śledziony, powikłanie układu oddechowego, przełom sierpowatokrwinkowy, reakcja anafilaktyczna, splenektomia, splenomegalia, śródmiąższowe zapalenie płuc, tlenoterapia, wstrząs hipowolemiczny, zespół mielodysplastyczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przesiąkania włośniczek - Leksykon leków
Przedawkowanie – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Przedawkowanie filgrastymu (Neupogen) stanowi wyzwanie kliniczne ze względu na ograniczone dane dotyczące jego skutków. Standardowa dawka zawiera 300 mikrogramów (0,6 mg/ml) filgrastymu w 0,5 ml roztworu. Po przerwaniu terapii obserwuje się charakterystyczny spadek liczby granulocytów obojętnochłonnych o około 50% w ciągu 1-2 dni, z powrotem do wartości prawidłowych w ciągu 1-7 dni. Potencjalne skutki przedawkowania obejmują nadmierną stymulację szpiku kostnego i nadprodukcję neutrofili, jednak brak jest precyzyjnych danych dotyczących dawki wywołującej te objawy. W skład preparatu wchodzi także 50 mg sorbitolu na ml, co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją fruktozy.
czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, hematologia, lek biologiczny, morfologia krwi, Neupogen, neutrofil, nietolerancja fruktozy, parametry hematologiczne, przedawkowanie filgrastymu, rekombinowane DNA, substancja pomocnicza, szpik kostny, toksykologia kliniczna, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Neupogen (filgrastym), rekombinowany metionylowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, stosowany jest w terapii pacjentów z neutropenią, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Do najcięższych należą reakcje anafilaktyczne, śródmiąższowe zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zespół przesiąkania włośniczek, ciężka splenomegalia z ryzykiem pęknięcia śledziony, transformacja do zespołu mielodysplastycznego lub białaczki oraz choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD). Warto podkreślić, że lek dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 300 mikrogramów/ml (30 mln j.m./ml). W trakcie terapii najczęściej obserwuje się gorączkę, bóle mięśniowo-szkieletowe (w tym ból kości, pleców, stawów, mięśni i kończyn), niedokrwistość oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty. Bóle mięśniowo-szkieletowe o nasileniu łagodnym lub umiarkowanym występowały u 10% pacjentów, a ciężkie u 3%.
allogeniczne przeszczepienie szpiku, ból kości, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nudności i wymioty, parametry czerwonokrwinkowe, pęknięcie śledziony, przełom sierpowatokrwinkowy, przepuszczalność naczyń kapilarnych, przewlekła neutropenia, reakcja anafilaktyczna, splenomegalia, śródmiąższowe zapalenie płuc, zespół mielodysplastyczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przesiąkania włośniczek - Leksykon leków
Interakcje leku – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, stosowany głównie w terapii neutropenii po chemioterapii, wykazuje istotne interakcje lekowe, które należy uwzględnić w planowaniu leczenia. Szczególnie ważne jest unikanie podawania Neupogenu w okresie 24 godzin przed i po chemioterapii ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności leków cytostatycznych na szybko dzielące się komórki szpiku. Jednoczesne stosowanie filgrastymu z 5-fluorouracylem może prowadzić do nasilenia neutropenii, co wymaga monitorowania morfologii krwi i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Ponadto, sole litu mogą zwiększać uwalnianie granulocytów obojętnochłonnych, potencjalnie nasilając działanie filgrastymu, choć dotychczas nie wykazano szkodliwości tej interakcji. Warto również zwrócić uwagę na obecność 50 mg sorbitolu (E420) w każdym ml roztworu Neupogenu, co jest istotne u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy lub przy jednoczesnym stosowaniu leków zawierających sorbitol lub fruktozę.
5-fluorouracyl, białko rekombinowane, chemioterapia mielosupresyjna, cytochrom P450, cytokina, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, dziedziczna nietolerancja fruktozy, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, komórka hematopoetyczna, komórki szpiku, krwiotwórczy czynnik wzrostu, lek cytostatyczny, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, sól litu, szpik kostny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Neupogen, zawierający filgrastym w stężeniu 300 mikrogramów/ml (30 mln j.m./ml), jest rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, produkowanym metodą rekombinowanego DNA w szczepie E. coli K12. Lek dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań lub koncentratu do infuzji i jest wskazany przede wszystkim do skracania czasu neutropenii oraz zmniejszania częstości gorączki neutropenicznej u pacjentów poddawanych chemioterapii cytotoksycznej z powodu nowotworów złośliwych, z wyłączeniem przewlekłej białaczki szpikowej i zespołów mielodysplastycznych. Ponadto Neupogen stosuje się u pacjentów po chemioterapii mieloablacyjnej przed przeszczepieniem szpiku kostnego, w celu mobilizacji komórek progenitorowych krwi obwodowej oraz w leczeniu ciężkiej wrodzonej, cyklicznej lub idiopatycznej neutropenii z ANC ≤ 0,5 × 10^9/l, a także uporczywej neutropenii u pacjentów z zaawansowanym zakażeniem HIV (ANC ≤ 1,0 × 10^9/l), gdy inne metody leczenia są nieskuteczne.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, ciężka neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyty obojętnochłonne, komórki progenitorowe krwi obwodowej, mobilizacja komórek progenitorowych, neutropenia idiopatyczna, nietolerancja fruktozy, parametry hematologiczne, powikłania infekcyjne, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, rekombinowane DNA, sorbitol, zakażenie bakteryjne, zakażenie HIV, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Przedawkowanie filgrastymu (Neupogen) nie zostało jednoznacznie scharakteryzowane pod względem klinicznym, jednak obserwacje wskazują na potencjalne ryzyko nadmiernej leukocytozy wynikającej z nadstymulacji szpiku kostnego. Po zaprzestaniu podawania leku dochodzi do szybkiego, około 50% spadku liczby granulocytów obojętnochłonnych w ciągu 1-2 dni, a następnie do normalizacji parametrów hematologicznych w ciągu 1-7 dni. Preparat zawiera 480 µg filgrastymu (48 mln j.m.) w 0,5 ml roztworu (0,96 mg/ml) oraz 50 mg/ml sorbitolu, który może wywołać objawy nietolerancji u osób wrażliwych.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Produkt leczniczy Neupogen, zawierający filgrastym w stężeniu 300 mikrogramów/ml (30 mln j.m./ml), stosowany w terapii neutropenii, może wywierać niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania maszyn. Filgrastym, będący rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, jest generalnie bezpieczny pod względem funkcji psychomotorycznych, jednak działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, mogą upośledzać koordynację ruchową, ocenę sytuacji i szybkość reakcji. W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjenta o potencjalnym ryzyku oraz zalecić obserwację własnej reakcji na lek, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, a także unikanie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w przypadku wystąpienia zawrotów głowy.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Przedkliniczne badania toksyczności filgrastymu, prowadzone do 1 roku, wykazały charakterystyczne dla jego działania farmakologicznego zmiany, takie jak leukocytoza, rozrost elementów krwiotwórczych szpiku, ziarnistość pozaszpikowa oraz powiększenie śledziony. Wszystkie te efekty były odwracalne po zaprzestaniu terapii, co potwierdza ich nie-toksyczny charakter. W badaniach rozwojowych na królikach dożylne podawanie filgrastymu w dawce 80 μg/kg mc./dobę w okresie organogenezy spowodowało toksyczność u samic, zwiększoną częstość poronień, zmniejszenie wielkości miotu oraz masy płodów. Przy dawce 100 μg/kg mc./dobę (50-90 razy wyższej niż dawka kliniczna 5 μg/kg mc./dobę) zaobserwowano wady rozwojowe płodu i toksyczność u samic. NOAEL dla toksyczności zarodkowo-płodowej ustalono na poziomie 10 μg/kg mc./dobę, co odpowiada 3-5-krotnemu narażeniu klinicznemu.
czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, hematopoeza, hematopoeza pozaszpikowa, krwinki białe, narażenie ogólnoustrojowe, NOAEL, odwracalność objawów, opóźnienie różnicowania, poronienie po implantacji, powiększenie śledziony, samoistne poronienie, szpik kostny, toksyczność ciążowa, toksyczność wielokrotna, toksyczność zarodkowo-płodowa, wada rozwojowa płodu, wpływ na płodność, ziarnistość pozaszpikowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen to roztwór do wstrzykiwań zawierający filgrastym w stężeniu 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml), gdzie każda ampułko-strzykawka zawiera 480 µg (48 mln j.m.) filgrastymu w 0,5 ml roztworu (0,96 mg/ml). Filgrastym jest rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, produkowanym metodą r-DNA w szczepie Escherichia coli K12. Substancje pomocnicze obejmują sorbitol (50 mg/ml), kwas octowy lodowaty, wodorotlenek sodu 1 N, polisorbat 80 oraz wodę do wstrzykiwań. Neupogen może być podawany bezpośrednio lub po rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy, przy czym stężenie końcowe nie powinno być niższe niż 2 µg/ml (0,2 mln j.m./ml). W przypadku rozcieńczenia poniżej 15 µg/ml (1,5 mln j.m./ml) konieczne jest dodanie ludzkiej albuminy osoczowej (HSA) do stężenia 2 mg/ml, aby zapobiec adsorpcji substancji czynnej.
adsorpcja substancji czynnej, albumina osoczowa, ampułko-strzykawka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, Escherichia coli, filgrastym, kwas octowy lodowaty, niezgodność farmaceutyczna, polisorbat, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, skażenie mikrobiologiczne, sodu wodorotlenek, sorbitol, stabilność chemiczna, warunki aseptyczne - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Interakcje
Filgrastym, jako rekombinowany czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami mielosupresyjnymi, zwłaszcza cytostatykami stosowanymi w chemioterapii. Podawanie filgrastymu w okresie 24 godzin przed i po chemioterapii jest niewskazane ze względu na ryzyko zmniejszenia jego skuteczności wynikającej z niszczenia proliferujących komórek szpiku. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie filgrastymu z 5-fluorouracylem, które może nasilać neutropenię, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych, zwłaszcza liczby neutrofili. Interakcje z innymi czynnikami wzrostu i cytokinami pozostają nie do końca poznane, dlatego zaleca się ostrożność i regularną ocenę hematologiczną podczas ich równoczesnego stosowania.
5-fluorouracyl, chemioterapia mielosupresyjna, cytokina, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, hematopoeza, krwiotwórczy czynnik wzrostu, lek cytostatyczny, lek cytotoksyczny, mielosupresja, Neupogen, neutropenia, parametr hematologiczny, sole litu, szpik kostny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
W praktyce klinicznej istotne jest, aby lekarze uwzględniali potencjalny wpływ filgrastymu (Neupogen) na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Produkt leczniczy Neupogen, dostępny w dawce 480 mikrogramów filgrastymu w 0,5 ml roztworu do wstrzykiwań, może wywoływać zawroty głowy, które stanowią główny efekt niepożądany wpływający na zdolność do bezpiecznego funkcjonowania. Lekarz powinien poinformować pacjenta o ryzyku wystąpienia zawrotów głowy oraz zalecić ostrożność, zwłaszcza u osób zawodowo prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny. W przypadku pojawienia się objawów, pacjent powinien powstrzymać się od tych czynności do czasu ich ustąpienia.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen (filgrastym) w dawce 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml) jest dostępny jako roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Głównym i jedynym absolutnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na filgrastym lub którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym sorbitol (E420) obecny w stężeniu 50 mg/ml. Filgrastym jest produkowany metodą rekombinowanego DNA przy użyciu szczepu E. coli (K12), co może mieć znaczenie przy ocenie ryzyka reakcji alergicznych. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast odstąpić od dalszego podawania leku.
ampułko-strzykawka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, Escherichia coli, filgrastym, koncentrat do sporządzania roztworu, nadwrażliwość, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, rekombinowane DNA, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, sorbitol, substancja czynna, substancja pomocnicza, technologia r-DNA - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Przeciwwskazania stosowania
Filgrastym, będący rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, jest produkowany metodą rekombinacji DNA w szczepie E. coli (K12) i stosowany głównie w hematologii oraz onkologii. Produkt leczniczy Neupogen dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań o stężeniach 300 µg/ml (30 mln j.m./ml), 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) oraz 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml) w ampułko-strzykawkach. Wszystkie formy zawierają sorbitol (E420) w stężeniu 50 mg/ml jako substancję pomocniczą, co jest istotne w kontekście przeciwwskazań. Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania filgrastymu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w szczególności na sorbitol, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem terapii.
ampułko-strzykawka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, degradacja produktu leczniczego, działanie niepożądane, filgrastym, koncentrat do sporządzania roztworu, nadwrażliwość na substancję czynną, Neupogen, preparat biologiczny, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, sorbitol, szczep E.coli, technologia r-DNA - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Właściwości farmakodynamiczne
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), jest kluczowym lekiem w terapii neutropenii, produkowanym metodą rekombinowanego DNA w szczepie E. coli K12. Preparat Neupogen dostępny jest w stężeniach 300 µg/ml (30 mln j.m./ml), 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) oraz 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml). Podanie filgrastymu powoduje szybkie, znaczące zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych w ciągu 24 godzin, z zachowaniem ich prawidłowej lub zwiększonej aktywności funkcjonalnej. Po zakończeniu terapii obserwuje się spadek liczby granulocytów o 50% w ciągu 1-2 dni, z powrotem do wartości normy w ciągu 1-7 dni, co umożliwia precyzyjne planowanie leczenia. Wskazania kliniczne obejmują m.in. redukcję częstości, nasilenia i czasu trwania neutropenii oraz gorączki neutropenicznej u pacjentów po chemioterapii cytotoksycznej, a także mobilizację hematopoetycznych komórek progenitorowych (PBPC) do krwi obwodowej w celu ich późniejszego przeszczepienia.
bazofilia, białaczka szpikowa, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, chemotaksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, eozynofilia, fagocytoza, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, hematopoetyczna komórka progenitorowa, hematopoetyczny czynnik wzrostu, hematopoeza, komórka CD34+, komórka endotelialna, leczenie mielosupresyjne, leczenie przeciwwirusowe, neutropenia, neutropenia idiopatyczna, neutropenia polekowa, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie szpiku kostnego, regeneracja hematologiczna, szpik kostny - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Należy monitorować reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, i przerwać leczenie w przypadku ich wystąpienia. U pacjentów obserwowano śródmiąższową chorobę płuc, ARDS, kłębuszkowe zapalenie nerek, zespół przesiąkania włośniczek oraz powiększenie i pęknięcie śledziony, co wymaga regularnej kontroli klinicznej i obrazowej. Filgrastym może indukować małopłytkowość, zwłaszcza u pacjentów z ciężką przewlekłą neutropenią, gdzie liczba płytek poniżej 100 × 10^9/l wymaga rozważenia zmniejszenia dawki lub przerwania terapii. W trakcie leczenia należy monitorować liczbę leukocytów; przekroczenie 50 × 10^9/l wymaga natychmiastowego zaprzestania podawania leku, a w przypadku mobilizacji komórek progenitorowych przerwanie lub zmniejszenie dawki przy liczbie leukocytów > 70 × 10^9/l. U pacjentów z nowotworami piersi i płuc należy obserwować ryzyko rozwoju zespołu mielodysplastycznego (MDS) i ostrej białaczki szpikowej (AML).
bezwzględna liczba neutrofili, białaczka szpikowa, białkomocz, ciężka przewlekła neutropenia, cytometria przepływowa, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, dziedziczna nietolerancja fruktozy, filgrastym, hipoalbuminemia, immunogenność, kłębuszkowe zapalenie nerek, komórki CD34+, krwiomocz, leukafereza, leukocytoza, małopłytkowość, mielodysplazja, mobilizacja komórek progenitorowych, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nieprawidłowość cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, ostry zespół niewydolności oddechowej, pęknięcie śledziony, przełom sierpowatokrwinkowy, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja anafilaktyczna, splenektomia, splenomegalia, śródmiąższowa choroba płuc, tomografia komputerowa, transformacja blastyczna, zapalenie aorty, zespół mielodysplastyczny, zespół przesiąkania włośniczek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym (Neupogen) wykazuje farmakokinetykę pierwszego rzędu z okresem półtrwania około 3,5 godziny oraz klirensem około 0,6 ml/min/kg, co wskazuje na efektywne i przewidywalne usuwanie leku z organizmu. Objętość dystrybucji wynosi około 150 ml/kg, co odzwierciedla umiarkowaną dystrybucję głównie w układzie krwiotwórczym. Po podaniu podskórnym w dawce 600 µg/ml stężenia filgrastymu utrzymują się powyżej 10 ng/ml przez 8-16 godzin, co jest kluczowe dla ustalenia schematu dawkowania. Zależność dawka-stężenie jest liniowa i dodatnia, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do potrzeb klinicznych pacjenta.
czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, farmakokinetyka pierwszego rzędu, filgrastym, infuzja ciągła, kinetyka eliminacji, klirens, koncentrat do infuzji, kumulacja leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dożylne, podanie podskórne, podawanie przewlekłe, przeszczepienie szpiku kostnego, stężenie terapeutyczne, stężenie w surowicy, układ krwiotwórczy, wchłanianie leku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Preparat Neupogen zawierający filgrastym w stężeniu 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) jest skutecznym czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu. Do najpoważniejszych powikłań należą reakcje anafilaktyczne, śródmiąższowe zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zespół przesiąkania włośniczek, ciężka splenomegalia z ryzykiem pęknięcia śledziony, transformacja do zespołu mielodysplastycznego lub białaczki u pacjentów z przewlekłą neutropenią, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GvHD) oraz przełom sierpowatokrwinkowy u chorych z niedokrwistością sierpowatokrwinkową. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są gorączka, bóle mięśniowo-szkieletowe (występujące u 10% pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym nasileniem i u 3% z ciężkim), niedokrwistość oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i wymioty. Szczegółowa klasyfikacja działań niepożądanych według systemu MedDRA wskazuje na ich zróżnicowaną częstość i lokalizację narządową, co wymaga uważnej obserwacji klinicznej podczas terapii.
allogeniczne przeszczepienie szpiku, aminotransferaza asparaginianowa, bazofil, białaczka, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, dehydrogenaza mleczanowa, erytrocyty, filgrastym, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, glikokortykosteroidy, gorączka, hemoglobina, hiperurykemia, hipoalbuminemia, hipotonia, kaszel, komórki tuczne, mediatory reakcji zapalnej, naciek w płucach, nadwrażliwość, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, pęknięcie śledziony, pokrzywka, przełom sierpowatokrwinkowy, przeszczepienie komórek progenitorowych, przewlekła neutropenia, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, sorbitol, splenomegalia, śródmiąższowe zapalenie płuc, trombocytopenia, wodobrzusze, wrodzona nietolerancja fruktozy, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zespół mielodysplastyczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przesiąkania włośniczek - Leksykon leków
Skład i postać leku – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen to roztwór do wstrzykiwań zawierający filgrastym w stężeniu 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml), dostępny w ampułko-strzykawkach po 0,5 ml (300 µg filgrastymu). Filgrastym jest rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, produkowanym metodą rekombinacji DNA w szczepie E. coli K12. Substancje pomocnicze obejmują sorbitol (50 mg/ml), kwas octowy, wodorotlenek sodu, polisorbat 80 oraz wodę do wstrzykiwań. Produkt należy przechowywać w temperaturze 2–8°C, chronić przed światłem, a okres ważności nieotwartego leku wynosi 3 lata. Po rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy stabilność chemiczna i fizyczna utrzymuje się do 24 godzin w 2–8°C, przy czym roztwór powinien być użyty natychmiast lub przechowywany aseptycznie nie dłużej niż 24 godziny.
adsorpcja, chlorek sodu, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, emulgator, filgrastym, guma lateksowa, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas octowy lodowaty, ludzka albumina osoczowa, nietolerancja cukrów, polisorbat, reakcja alergiczna, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, sodu wodorotlenek, sorbitol, stabilizator pH, technologia rekombinacji DNA - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), jest kluczowym lekiem w regulacji produkcji i uwalniania granulocytów obojętnochłonnych ze szpiku kostnego. Po podaniu obserwuje się istotny wzrost liczby granulocytów obojętnochłonnych już w ciągu 24 godzin, z proporcjonalnym efektem do dawki w zakresie zalecanych dawek. Lek zwiększa również liczbę monocytów oraz, u pacjentów z ciężką przewlekłą neutropenią, granulocytów kwasochłonnych i zasadochłonnych. Komórki te wykazują prawidłową lub zwiększoną aktywność funkcjonalną. Filgrastym znacząco skraca czas trwania neutropenii i gorączki neutropenicznej po chemioterapii cytotoksycznej, zmniejsza konieczność stosowania antybiotyków oraz skraca hospitalizację, zwłaszcza w leczeniu ostrej białaczki szpikowej i po chemioterapii mieloablacyjnej przed przeszczepieniem szpiku. Dawka 10 µg/kg mc./dobę przez 4-5 dni u zdrowych dawców pozwala na skuteczną mobilizację hematopoetycznych komórek progenitorowych (≥ 4 × 10⁶ komórek CD34⁺/kg mc.) do krwi obwodowej, co umożliwia ich zbiór i późniejsze przeszczepienie.
bazofilia, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka szpikowa, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, ciężka wrodzona neutropenia, cykliczna neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, eozynofilia, filgrastym, G-CSF, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, GVHD, hematopoetyczna komórka progenitorowa, hematopoetyczny czynnik wzrostu, idiopatyczna neutropenia, komórka endotelialna, ostra białaczka szpikowa, PBPC, przeszczepienie szpiku kostnego, regeneracja hematopoezy, szpik kostny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Filgrastym, rekombinowany metionylowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, wykazuje farmakokinetykę pierwszego rzędu z określonymi parametrami: okres półtrwania około 3,5 godziny, klirens około 0,6 ml/min/kg oraz objętość dystrybucji około 150 ml/kg. Po podaniu podskórnym w zalecanych dawkach stężenia terapeutyczne (>10 ng/ml) utrzymują się przez 8-16 godzin, co jest kluczowe dla ustalenia schematów dawkowania. Zależność liniowa między dawką a stężeniem leku w surowicy występuje niezależnie od drogi podania (dożylnej lub podskórnej), co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta.
autologiczne przeszczepienie szpiku kostnego, ciągła infuzja, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, działanie niepożądane, E. coli, farmakokinetyka pierwszego rzędu, filgrastym, kinetyka pierwszego rzędu, klirens, Neupogen, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dożylne, podanie podskórne, rekombinowane DNA, stężenie leku w osoczu, stężenie terapeutyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), stosowany w preparacie Neupogen (kod ATC: L03AA02), znacząco zwiększa liczbę granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej już w ciągu 24 godzin po podaniu, wykazując zależność dawka-odpowiedź. Po zakończeniu terapii liczba granulocytów spada o 50% w ciągu 1-2 dni, powracając do normy w ciągu 1-7 dni. Filgrastym zmniejsza częstość, nasilenie i czas trwania neutropenii oraz gorączki neutropenicznej u pacjentów po chemioterapii cytotoksycznej, choć nie wpływa na częstość występowania gorączki i zakażeń w tych wskazaniach. Ponadto, filgrastym mobilizuje hematopoetyczne komórki progenitorowe do krwi obwodowej, co umożliwia ich zbiór i zastosowanie w przeszczepieniach autologicznych i allogenicznych, przyspieszając regenerację hematopoezy i skracając czas niewspomaganej regeneracji płytek krwi.
bazofilia, chemioterapia mieloablacyjna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów, eozynofilia, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, hematopoetyczny czynnik wzrostu, idiopatyczna neutropenia, komórka CD34+, komórka endotelialna, leczenie mielosupresyjne, leczenie przeciwwirusowe, Neupogen, ostra białaczka, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, regeneracja hematopoezy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Neupogen to roztwór do wstrzykiwań zawierający filgrastym w stężeniu 300 mikrogramów/ml (30 mln j.m./ml), odpowiadający 0,3 mg/ml. Filgrastym jest rekombinowanym ludzkim czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów, produkowanym metodą r-DNA w szczepie E. coli K12. Produkt dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań oraz koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, który należy rozcieńczać wyłącznie 5% roztworem glukozy, nie rozcieńczając poniżej 2 mikrogramów/ml (0,2 mln j.m./ml). W przypadku stężeń poniżej 15 mikrogramów/ml (1,5 mln j.m./ml) zaleca się dodanie ludzkiej albuminy do 2 mg/ml w celu stabilizacji roztworu. Neupogen jest kompatybilny z materiałami takimi jak szkło medyczne, PVC, poliolefina i polipropylen. Produkt nie zawiera konserwantów i jest przeznaczony do jednorazowego użytku.
albumina ludzka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, Escherichia coli, Farmakopea Europejska, filgrastym, koncentrat do sporządzania roztworu, kontrolowana jałowość, kwas octowy lodowaty, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, polichlorek winylu, polisorbat, rekombinowane DNA, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, skażenie mikrobiologiczne, sorbitol, stabilność chemiczna i fizyczna, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, rekombinowany metionylowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, charakteryzuje się farmakokinetyką pierwszego rzędu niezależnie od drogi podania (dożylnej lub podskórnej). Jego okres półtrwania w surowicy wynosi około 3,5 godziny, a klirens około 0,6 ml/min/kg, co wskazuje na efektywną eliminację. Objętość dystrybucji wynosi około 150 ml/kg, co świadczy o umiarkowanym rozprzestrzenianiu się leku w organizmie. Po podaniu podskórnym w zalecanych dawkach stężenie filgrastymu utrzymuje się powyżej 10 ng/ml przez 8-16 godzin, co jest istotne dla ustalania schematów dawkowania. Produkt Neupogen dostępny jest w stężeniu 960 mikrogramów/ml (0,96 mg/ml), zawierając 480 mikrogramów (48 milionów jednostek) w 0,5 ml roztworu.
ampułko-strzykawka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, infuzja ciągła, kinetyka pierwszego rzędu, klirens, koncentrat do sporządzania roztworu, liniowa zależność, Neupogen, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dożylne, podanie podskórne, przeszczepienie szpiku kostnego, roztwór do wstrzykiwań, stężenie leku w osoczu, surowica krwi - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen (filgrastym) w dawce 600 mikrogramów/ml (30 mln j.m./0,5 ml) jest przeciwwskazany u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na filgrastym lub substancje pomocnicze, w szczególności sorbitol (E420), którego stężenie wynosi 50 mg/ml roztworu. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z historią reakcji alergicznych na produkty biotechnologiczne wytwarzane metodą rekombinacji DNA przy użyciu szczepu E. coli (K12). Przed zastosowaniem leku konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, aby wykluczyć ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, takich jak wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, duszność czy spadek ciśnienia tętniczego.
ampułko-strzykawka, bakteria E. coli, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, duszność, filgrastym, nadwrażliwość, objaw nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja uczuleniowa, roztwór do wstrzykiwań, sorbitol, spadek ciśnienia tętniczego, substancja pomocnicza, świąd, technologia r-DNA, wysypka - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Filgrastym, substancja czynna leku Neupogen, może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn poprzez wywoływanie zawrotów głowy, które są najczęstszym działaniem niepożądanym niezależnie od dawki (300 μg/ml, 600 μg/ml, 960 μg/ml). Zawroty głowy mogą prowadzić do zaburzeń koordynacji ruchowej i wydłużenia czasu reakcji, co stanowi istotne ryzyko podczas wykonywania czynności wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej. Lekarz powinien poinformować pacjenta o tym potencjalnym ryzyku oraz zalecić szczególną ostrożność, zwłaszcza po pierwszym podaniu leku i w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych.
ampułko-strzykawka, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, działanie niepożądane, filgrastym, fiolka, modyfikacja dawkowania, Neupogen, schemat podawania leku, sprawność psychomotoryczna, wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, wydłużenie czasu reakcji, zaburzenia koordynacji, zaburzenia koordynacji ruchowej, zawroty głowy