neutropenia polekowa
Neutropenia polekowa to stan charakteryzujący się zmniejszeniem liczby neutrofili we krwi obwodowej poniżej 1500/μl w wyniku działania niepożądanego stosowanych leków. Jest to jedno z najczęstszych powikłań farmakoterapii, które może prowadzić do zwiększonego ryzyka infekcji, zwłaszcza gdy liczba neutrofili spada poniżej 500/μl (ciężka neutropenia).
Mechanizmy powstawania neutropenii polekowej obejmują: bezpośrednie działanie toksyczne na komórki prekursorowe szpiku, hamowanie procesu granulopoezy, reakcje immunologiczne z tworzeniem przeciwciał przeciwko neutrofilom lub kompleksów immunologicznych oraz mechanizmy idiosynkratyczne. Do leków najczęściej wywołujących neutropenię należą cytostatyki, niektóre antybiotyki (zwłaszcza beta-laktamy), leki przeciwtarczycowe, przeciwpsychotyczne, przeciwpadaczkowe oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Diagnostyka neutropenii polekowej obejmuje wykluczenie innych przyczyn neutropenii, analizę morfologii krwi z rozmazem, badanie szpiku kostnego oraz testy immunologiczne. Podstawowym postępowaniem jest odstawienie podejrzewanego leku, monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz profilaktyka i leczenie infekcji. W ciężkich przypadkach można zastosować czynniki wzrostu granulocytów (G-CSF), które przyspieszają regenerację neutrofili.
Neutropenia polekowa zwykle ustępuje w ciągu kilku dni do tygodni po odstawieniu leku wywołującego. Rokowanie jest zazwyczaj dobre, jednak w przypadku ciężkiej i przedłużającej się neutropenii istnieje ryzyko rozwoju zagrażających życiu zakażeń. Dlatego kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie neutropenii i właściwe postępowanie terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zavedos 1 mg/ml
Lek Zavedos (chlorowodorek idarubicyny) w stężeniu 1 mg/ml jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne antracykliny/antracenodiony, a także u osób z ciężką niewydolnością wątroby i nerek ze względu na ryzyko kumulacji i nasilenia toksyczności. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także obecność ciężkiej kardiomiopatii, niewydolności mięśnia sercowego, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego oraz ciężkie zaburzenia rytmu serca, z uwagi na potencjalną kardiotoksyczność idarubicyny. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z utrzymującą się supresją szpiku kostnego oraz u tych, którzy osiągnęli maksymalną skumulowaną dawkę antracyklin, co zwiększa ryzyko nieodwracalnej kardiomiopatii zastoinowej. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii ze względu na przenikanie leku do mleka i ryzyko działań niepożądanych u dziecka.
chlorowodorek idarubicyny, ciężka kardiomiopatia, ciężka niewydolność mięśnia sercowego, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cytopenia, cytostatyk z grupy antracyklin, działanie mielosupresyjne, działanie teratogenne, kardiomiopatia zastoinowa, kardiotoksyczność idarubicyny, morfologia krwi, neutropenia polekowa, reakcja krzyżowa, supresja szpiku kostnego, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Właściwości farmakodynamiczne
Filgrastym, rekombinowany ludzki czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), jest kluczowym lekiem w terapii neutropenii, produkowanym metodą rekombinowanego DNA w szczepie E. coli K12. Preparat Neupogen dostępny jest w stężeniach 300 µg/ml (30 mln j.m./ml), 600 µg/ml (30 mln j.m./0,5 ml) oraz 960 µg/ml (48 mln j.m./0,5 ml). Podanie filgrastymu powoduje szybkie, znaczące zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych w ciągu 24 godzin, z zachowaniem ich prawidłowej lub zwiększonej aktywności funkcjonalnej. Po zakończeniu terapii obserwuje się spadek liczby granulocytów o 50% w ciągu 1-2 dni, z powrotem do wartości normy w ciągu 1-7 dni, co umożliwia precyzyjne planowanie leczenia. Wskazania kliniczne obejmują m.in. redukcję częstości, nasilenia i czasu trwania neutropenii oraz gorączki neutropenicznej u pacjentów po chemioterapii cytotoksycznej, a także mobilizację hematopoetycznych komórek progenitorowych (PBPC) do krwi obwodowej w celu ich późniejszego przeszczepienia.
bazofilia, białaczka szpikowa, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mieloablacyjna, chemotaksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii, eozynofilia, fagocytoza, filgrastym, gorączka neutropeniczna, granulocyt kwasochłonny, granulocyt obojętnochłonny, granulocyt zasadochłonny, hematopoetyczna komórka progenitorowa, hematopoetyczny czynnik wzrostu, hematopoeza, komórka CD34+, komórka endotelialna, leczenie mielosupresyjne, leczenie przeciwwirusowe, neutropenia, neutropenia idiopatyczna, neutropenia polekowa, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie szpiku kostnego, regeneracja hematologiczna, szpik kostny