delecja 17p
Delecja 17p to aberracja chromosomowa polegająca na utracie fragmentu długiego ramienia chromosomu 17. Szczególne znaczenie kliniczne ma delecja obejmująca region 17p13, w którym znajduje się gen supresorowy TP53 – kluczowy regulator cyklu komórkowego i apoptozy, nazywany „strażnikiem genomu”.
W hematoonkologii delecja 17p stanowi istotny marker prognostyczny, zwłaszcza w przewlekłej białaczce limfocytowej (PBL), gdzie wiąże się z agresywnym przebiegiem choroby, opornością na standardową chemioterapię i krótszym czasem przeżycia. Występuje u około 5-10% pacjentów z nowo zdiagnozowaną PBL, a jej częstość wzrasta do 30-50% w przypadkach opornych na leczenie.
Diagnostyka delecji 17p opiera się głównie na metodzie fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH), która pozwala na bezpośrednią wizualizację tej aberracji. Współczesne schematy terapeutyczne dla pacjentów z delecją 17p obejmują często inhibitory szlaku receptora komórek B (ibrutynib, akalabrutynib), inhibitory BCL-2 (wenetoklaks) oraz immunoterapię, które wykazują skuteczność niezależną od statusu TP53.
Delecja 17p występuje również w innych nowotworach, m.in. w szpiczaku mnogim, zespołach mielodysplastycznych oraz niektórych guzach litych, gdzie również wiąże się z niekorzystnym rokowaniem i wyższą opornością na standardowe leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szpiczak mnogi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognostyka w szpiczaku mnogim (multiple myeloma) opiera się na ocenie czynników klinicznych, laboratoryjnych i genetycznych, które wpływają na przebieg choroby i odpowiedź na leczenie. Kluczowe znaczenie mają wiek pacjenta, stan ogólny, współchorobowość oraz parametry biochemiczne, takie jak beta-2-mikroglobulina, albumina, LDH, kreatynina, wolne łańcuchy lekkie (FLC) i białko C-reaktywne. Profil cytogenetyczny, zwłaszcza obecność delecji 17p, translokacji t(4;14), t(14;16), t(14;20) oraz amplifikacji 1q21, jest istotnym predyktorem rokowania, a współwystępowanie co najmniej dwóch niekorzystnych zmian genetycznych („double-hit”) wiąże się z istotnie gorszym przeżyciem (HR dla OS 2,67–3,19). Wskaźniki przeżycia uległy poprawie, z 5-letnim względnym wskaźnikiem przeżycia na poziomie 57-62,4%, jednak około 25% pacjentów doświadcza agresywnego przebiegu z przeżyciem poniżej 3 lat. Nowoczesne metody obrazowania PET/CT oraz ocena minimalnej choroby resztkowej (MRD) stanowią ważne narzędzia prognostyczne, pozwalając na lepszą stratifikację ryzyka i monitorowanie odpowiedzi na leczenie.
beta-2 mikroglobulina, białko C-reaktywne, dehydrogenaza mleczanowa, delecja 17p, delecja chromosomu, immunoterapia, komórki CAR-T, koniugat przeciwciało-lek, medycyna precyzyjna, minimalna choroba resztkowa, nawrót choroby, PET-CT, przeżycie względne, stratyfikacja ryzyka, szpiczak mnogi, sztuczna inteligencja, tlący się szpiczak mnogi, translokacja chromosomowa, trisomia chromosomów, wolne łańcuchy lekkie, wskaźnik przeżycia, współchorobowość - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka limfocytowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekła białaczka limfocytowa (CLL) charakteryzuje się znaczną heterogennością kliniczną i biologiczną, co wymaga precyzyjnej oceny prognostycznej na etapie diagnozy i w trakcie choroby. Kluczowe znaczenie mają aberracje chromosomowe wykrywane metodą FISH, takie jak delecja 13q (z medianą przeżycia całkowitego około 17 lat), trisomia 12 (9-11 lat), delecja 11q (9-11 lat) oraz delecja 17p (około 7 lat), a także status mutacji genu IGHV (zmutowany IGHV wiąże się z medianą przeżycia przekraczającą 20-25 lat, a niezmutowany z 8-10 lat). Mutacje TP53, często współistniejące z del(17p), są związane z niekorzystnym rokowaniem i niską odpowiedzią na klasyczną chemio-immunoterapię. Stratyfikacja ryzyka według CLL-IPI pozwala na klasyfikację pacjentów do grup o 5-letnim przeżyciu całkowitym od ponad 90% (niska grupa ryzyka) do około 25% (bardzo wysoka grupa ryzyka), co ma istotne implikacje terapeutyczne.
aberracja chromosomowa, beta-2 mikroglobulina, chłoniak rozlany z dużych komórek B, czas podwojenia limfocytów, delecja 11q, delecja 17p, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, ibrutynib, immunologiczna małopłytkowość, indeks prognostyczny, inhibitor BCL-2, inhibitor kinazy tyrozynowej Brutona, mutacja TP53, niedokrwistość autoimmunohemolityczna, profil ekspresji genów, przewlekła białaczka limfocytowa, przeżycie warunkowe, rytuksymab, sekwencjonowanie nowej generacji, stratyfikacja pacjentów, transformacja Richtera, trisomia chromosomu 12, wenetoklaks - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka limfocytowa – Leczenie
Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) to nowotwór hematologiczny charakteryzujący się nadprodukcją limfocytów B w szpiku kostnym. Leczenie PBL jest wysoce zindywidualizowane i zależy od stadium choroby, obecności objawów, wieku pacjenta oraz profilu genetycznego, w tym mutacji TP53 i delecji 17p, które wiążą się z gorszym rokowaniem i opornością na standardową chemioterapię. Wczesne stadia bezobjawowe (Rai 0, Binet A) zwykle podlegają strategii aktywnego monitorowania („watch and wait”), natomiast leczenie jest wskazane przy objawowej progresji, niewydolności szpiku, masywnej limfadenopatii lub splenomegalii, czy też obecności objawów ogólnych (np. utrata masy ciała ≥10% w ciągu 6 miesięcy, gorączka >38°C przez ≥2 tygodnie). Terapie pierwszej linii opierają się głównie na inhibitorach kinazy BTK (ibrutynib 420 mg/d, akalabrutynib 100 mg co 12h, zanubrutynib) oraz inhibitorze BCL-2 – wenetoklaksie, stosowanym zazwyczaj przez 12 miesięcy w połączeniu z przeciwciałami monoklonalnymi (obinutuzumab, rytuksymab). Chemioterapia (FCR, BR) jest obecnie rzadziej stosowana, głównie u młodszych pacjentów z korzystnym profilem molekularnym (zmutowany IGHV, brak delecji 17p/TP53).
akalabrutynib, alemtuzumab, allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, bendamustyna, beta-2 mikroglobulina, białe krwinki, całkowita odpowiedź, charakterystyka genetyczna, chemioimmunoterapia, chlorambucyl, cyklofosfamid, częściowa odpowiedź, delecja 17p, fludarabina, hipersplenizm, ibrutynib, immunoglobuliny dożylne, inhibitory PI3K, komórki białaczkowe, kortykosteroidy, lenalidomid, limfadenopatia, limfocyt, małopłytkowość, małopłytkowość immunologiczna, migotanie przedsionków, mutacja TP53, nadciśnienie, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór krwi, obinutuzumab, ofatumumab, pancytopenia, pirtobrutynib, powiększenie węzłów chłonnych, powikłania autoimmunologiczne, progresja choroby, przeciwciało monoklonalne, przewlekła białaczka limfocytowa, radioterapia, remisja długotrwała, rytuksymab, splenektomia, splenomegalia, stabilna choroba, stadium zaawansowania choroby, szpik kostny, terapia CAR-T, terapia celowana, terapia skojarzona, transfuzja krwi, wenetoklaks, zanubrutynib, zespół rozpadu guza