induktor glikoproteiny P

Induktor glikoproteiny P (P-gp) to substancja, która zwiększa ekspresję lub aktywność glikoproteiny P – kluczowego białka transportowego należącego do rodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette). Glikoproteina P, kodowana przez gen MDR1 (ABCB1), pełni rolę pompy usuwającej różne związki z komórek, w tym leki, toksyny i produkty metabolizmu.

Induktory P-gp mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę wielu leków. Poprzez zwiększenie ekspresji tego transportera w jelitach, wątrobie, nerkach czy barierze krew-mózg, induktory P-gp mogą zmniejszać biodostępność doustnych leków, przyspieszać ich eliminację i redukować stężenia w tkankach docelowych, prowadząc do potencjalnego niepowodzenia terapeutycznego.

Do znanych induktorów glikoproteiny P należą m.in. rifampicyna, karbamazepina, fenytoina, dziurawiec zwyczajny oraz niektóre leki przeciwwirusowe. Monitorowanie potencjalnych interakcji lekowych związanych z indukcją P-gp jest szczególnie istotne u pacjentów przyjmujących leki o wąskim indeksie terapeutycznym, leki immunosupresyjne, przeciwnowotworowe czy przeciwzakrzepowe, których efektywność może być znacząco zmniejszona przy jednoczesnym stosowaniu induktorów tego transportera.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Liglinra 5 mg

Linagliptyna, substancja czynna leku Liglinra, charakteryzuje się niskim potencjałem do wywoływania klinicznie istotnych interakcji lekowych. W badaniach in vitro wykazuje słabe do umiarkowanego hamowanie CYP3A4, brak wpływu na inne izoenzymy CYP oraz nie indukuje ich. Jest substratem glikoproteiny P (P-gp) i wykazuje niewielkie hamowanie transportu digoksyny. Kliniczne dane potwierdzają niskie ryzyko interakcji, z wyjątkiem silnych induktorów P-gp i CYP3A4, takich jak ryfampicyna, która zmniejsza AUC i Cmax linagliptyny o około 40%, redukując hamowanie DPP-4 o 30%, co może obniżać skuteczność terapeutyczną. Rytonawir, silny inhibitor P-gp i CYP3A4, zwiększa AUC i Cmax linagliptyny 2-3-krotnie oraz stężenie niezwiązanej linagliptyny 4-5-krotnie, jednak bez klinicznie istotnej kumulacji. Inne leki, takie jak metformina (850 mg TID) i pochodne sulfonylomocznika (np. glibenklamid 1,75 mg), nie wpływają istotnie na farmakokinetykę linagliptyny.
CYP2E1, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, fenobarbital, fenytoina, glibenklamid, glikoproteina p, glipizyd, hamowanie DPP-4, hipoglikemia, induktor glikoproteiny P, inhibitor glikoproteiny p, karbamazepina, kontrola glikemii, lewonorgestrel, Liglinra, linagliptyna, metformina, pochodne sulfonylomocznika, ryfampicyna, rytonawir, symwastatyna, transporter kationów organicznych, warfaryna
Leksykon substancji czynnych
Linagliptyna – Interakcje

Linagliptyna wykazuje niski potencjał do wywoływania klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych, będąc słabym inhibitorem kompetycyjnym CYP3A4 oraz słabym do umiarkowanego inhibitorem mechanizmu działania tego izoenzymu, bez wpływu na inne CYP i bez indukcji enzymów. Jest substratem glikoproteiny P (P-gp) z minimalnym hamowaniem transportu digoksyny. Najważniejszą klinicznie interakcją jest znaczące zmniejszenie ekspozycji linagliptyny (AUC o 39,6% i Cmax o 43,8%) oraz redukcja hamowania DPP-4 o około 30% podczas jednoczesnego stosowania z ryfampicyną – silnym induktorem P-gp i CYP3A4, co może obniżyć skuteczność terapeutyczną. W przypadku rytonawiru – inhibitora P-gp i CYP3A4 – obserwowano dwukrotne zwiększenie AUC i trzykrotne Cmax linagliptyny oraz 4-5-krotne zwiększenie stężenia frakcji niezwiązanej, jednak bez klinicznie istotnej kumulacji, co nie wymaga modyfikacji dawki. Brak istotnych interakcji stwierdzono także z metforminą (850 mg TID), glibenklamidem (1,75 mg), digoksyną, warfaryną, symwastatyną (40 mg) oraz doustnymi środkami antykoncepcyjnymi (lewonorgestrel, etynyloestradiol).
digoksyna, farmakodynamika linagliptyny, glibenklamid, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hamowanie DPP-4, hipoglikemia, induktor glikoproteiny P, induktor P-gp, inhibitor CYP2C9, inhibitor glikoproteiny p, izoenzym CYP3A4, metabolizm warfaryny, monitorowanie glikemii, niedocukrzenie, parametr farmakokinetyczny, pochodna sulfonylomocznika, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, substrat glikoproteiny P, symwastatyna, transporter kationów organicznych, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Telfexo 120 mg 120 mg

Feksofenadyna chlorowodorek, substancja czynna leku Telfexo 120 mg, charakteryzuje się brakiem metabolizmu wątrobowego, co eliminuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez enzymy wątrobowe. Jest substratem glikoproteiny P (P-gp) oraz polipeptydu transportującego aniony organiczne (OATP), co ma kluczowe znaczenie dla jej farmakokinetyki i potencjalnych interakcji lekowych. Inhibitory P-gp, takie jak erytromycyna i ketokonazol, powodują 2-3-krotne zwiększenie stężenia feksofenadyny w osoczu, jednak bez wpływu na odstęp QT i częstość działań niepożądanych. Z kolei induktor P-gp apalutamid zmniejsza AUC feksofenadyny o około 30%, co może wymagać monitorowania skuteczności terapii. Nie stwierdzono interakcji z omeprazolem, natomiast leki zobojętniające kwas solny zawierające wodorotlenek glinu i magnezu znacząco obniżają biodostępność feksofenadyny, dlatego zaleca się zachowanie 2-godzinnego odstępu czasowego między ich podaniem.
apalutamid, bariera krew-mózg, biodostępność feksofenadyny, choroba wątroby, działanie depresyjne alkoholu, erytromycyna, feksofenadyna chlorowodorek, glikoproteina p, induktor glikoproteiny P, inhibitor glikoproteiny p, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy, lek zobojętniający kwas solny, metabolizm wątrobowy, odstęp czasowy, odstęp QT, omeprazol, ośrodkowy układ nerwowy, polipeptyd transportujący aniony organiczne, wodorotlenek glinu i magnezu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Danengo 150 mg

Profil bezpieczeństwa dabigatranu eteksylatu (Danengo) został oceniony na podstawie danych z badań klinicznych obejmujących około 64 000 pacjentów, z czego 35 000 otrzymywało ten lek. Działania niepożądane występowały u 22% pacjentów z migotaniem przedsionków (do 3 lat terapii), 14% leczonych z powodu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ZŻG/ZP) oraz 15% w prewencji ZŻG/ZP. Najczęstszym działaniem niepożądanym były krwawienia, których częstość wynosiła od 10,5% do 19,4% w zależności od wskazania i badania. Poważne krwawienia, choć rzadkie, mogą stanowić zagrożenie życia, prowadzić do niepełnosprawności lub zgonu, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Inne często obserwowane działania to niedokrwistość, spadek hemoglobiny, małopłytkowość, reakcje nadwrażliwości (wysypka, świąd, anafilaksja), zaburzenia czynności wątroby oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, biegunka, dyspepsja).
choroba von Willebranda, dabigatran eteksylat, duże krwawienie, dyspepsja, epistaxis, hematemeza, idarucyzumab, incydent zatorowy, induktor glikoproteiny P, inhibitor trombiny, interakcja lekowa, krwawienie, krwawienie do stawów, krwawienie skórne, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwawienie z układu moczowo-płciowego, krwiomocz, krwioplucie, małopłytkowość, melena, migotanie przedsionków, niedokrwistość, nieprawidłowa czynność wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, prewencja udaru, reakcja anafilaktyczna, spadek hemoglobiny, wybroczyny, zatorowość systemowa, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Interakcje leku – Allegra Telfast 180 180 mg

Feksofenadyna, aktywny składnik preparatu Allegra Telfast 180, nie jest metabolizowana w wątrobie, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych związanych z enzymami wątrobowymi. Substancja jest substratem dla transporterów błonowych P-gp oraz OATP, co ma kluczowe znaczenie dla jej interakcji lekowych. Inhibitory P-gp, takie jak erytromycyna i ketokonazol, powodują 2-3-krotne zwiększenie stężenia feksofenadyny w osoczu, jednak bez wpływu na odstęp QT i częstość działań niepożądanych. Induktor P-gp apalutamid zmniejsza AUC feksofenadyny o 30%, co może wymagać dostosowania dawki. Nie stwierdzono istotnych interakcji z omeprazolem, natomiast leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające wodorotlenek glinu i magnezu obniżają biodostępność feksofenadyny, dlatego zaleca się zachowanie co najmniej 2-godzinnego odstępu między ich podaniem.
apalutamid, AUC, biodostępność feksofenadyny, cyklosporyna, cytochrom P450, działanie sedatywne, erytromycyna, feksofenadyna, glikoproteina p, induktor glikoproteiny P, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor OATP, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, lek zobojętniający sok żołądkowy, metabolizm hepatyczny, odstęp QT, omeprazol, ośrodkowy układ nerwowy, polipeptyd transportujący aniony organiczne, ryfampicyna, transporter błonowy, werapamil, wodorotlenek glinu i magnezu
Leksykon leków
Interakcje leku – Linatra 5 mg

Linagliptyna, aktywny składnik leku Linatra, wykazuje ograniczoną skłonność do klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych. Jest słabym inhibitorem kompetycyjnym CYP3A4 i substratem glikoproteiny P, jednak nie indukuje izoenzymów CYP ani nie hamuje innych transporterów. W badaniach klinicznych wykazano, że ryfampicyna, silny induktor glikoproteiny P i CYP3A4, zmniejsza AUC linagliptyny o 39,6% i Cmax o 43,8%, co obniża hamowanie DPP-4 o około 30%, potencjalnie ograniczając skuteczność terapii. Rytonawir, inhibitor tych samych szlaków, zwiększa AUC i Cmax linagliptyny odpowiednio dwukrotnie i trzykrotnie, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne. Inne leki, takie jak metformina (850 mg TID), pochodne sulfonylomocznika (np. glibenklamid 1,75 mg), digoksyna (0,25 mg), warfaryna oraz doustne środki antykoncepcyjne, nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę linagliptyny ani odwrotnie.
digoksyna, etynyloestradiol, fenobarbital, fenytoina, glibenklamid, gliburyd, glikoproteina p, glimepiryd, glipizyd, hamowanie DPP-4, hipoglikemia, induktor glikoproteiny P, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor kompetycyjny, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, kontrola glikemii, lek przeciwcukrzycowy, lewonorgestrel, linagliptyna, metformina, pochodna sulfonylomocznika, poziom glukozy we krwi, ryfampicyna, rytonawir, substrat CYP3A4, symwastatyna, tolbutamid, transport digoksyny, transporter kationów organicznych, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Carvedilol-ratiopharm 25 mg

Karwedylol, będący substratem i inhibitorem glikoproteiny P oraz metabolizowany stereoselektywnie przez enzymy CYP2D6 i CYP2C9, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Induktory enzymów cytochromu P450 (np. ryfampicyna, karbamazepina) mogą obniżać stężenia karwedylolu nawet o 60%, natomiast inhibitory (np. amiodaron, fluoksetyna) zwiększają jego stężenia, szczególnie S-karwedylolu, co może nasilać β-blokadę. Współistniejące stosowanie karwedylolu z glikozydami nasercowymi podnosi stężenia digoksyny o około 20% i digitoksyny o 13%, wydłużając czas przewodzenia przedsionkowo-komorowego. U pacjentów po przeszczepach konieczna jest ścisła kontrola stężeń cyklosporyny, której dawka może wymagać redukcji średnio o 20%. Spożycie soku grejpfrutowego zwiększa AUC karwedylolu 1,2-krotnie, co wymaga ostrożności w diecie pacjentów.
amiodaron, antagonista kanału wapniowego, azotan, beta-adrenomimetyk, blok nerwowo-mięśniowy, bradykardia, cyklosporyna, CYP2E1, digitoksyna, digoksyna, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie przeciwnadciśnieniowe, ergotamina, fluoksetyna, glikoproteina p, glikozyd nasercowy, hipoglikemia, induktor cytochromu P450, induktor glikoproteiny P, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP2D6, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karwedylol, klonidyna, kortykosteroid, lek przeciwarytmiczny, migotanie komór, nadciśnienie, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, sympatykomimetyk, takrolimus, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zatrzymanie czynności serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Digoxin WZF 0,25 mg/ml

Interakcje lekowe digoksyny są determinowane przez jej farmakokinetykę, w tym wydalanie nerkowe, wiązanie z białkami osocza oraz dystrybucję tkankową. Digoksyna jest substratem glikoproteiny P, a inhibitory tego transportera mogą zwiększać jej stężenie w osoczu poprzez nasilenie wchłaniania i zmniejszenie klirensu nerkowego, natomiast induktory glikoproteiny P obniżają stężenie leku. Szczególnie istotne są interakcje z lekami beta-adrenolitycznymi (wydłużenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego), lekami wywołującymi hipokaliemię (np. diuretyki pętlowe, hydrochlorotiazyd, kortykosteroidy) oraz preparatami wapnia podawanymi dożylnie, które mogą wywołać ciężkie zaburzenia rytmu serca. Leki sympatykomimetyczne zwiększają ryzyko arytmii poprzez działanie chronotropowe dodatnie i indukcję hipokaliemii. W trakcie terapii złożonej konieczne jest monitorowanie stężenia digoksyny oraz elektrolitów, zwłaszcza potasu, a także funkcji nerek.
antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora angiotensyny, działanie kardiodepresyjne, działanie niepożądane, filtracja kłębuszkowa, glikoproteina p, hipokaliemia, induktor glikoproteiny P, inhibitor enzymu cyklooksygenazy-2, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, klirens nerkowy, lek beta-adrenolityczny, lek inotropowy dodatni, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek sympatykomimetyczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, przewlekłe spożywanie alkoholu, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, stężenie digoksyny, substancja pomocnicza, substrat glikoproteiny P, terapia złożona, toksyczność, układ przewodzący serca, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tigecycline Viatris 50 mg

Tygecyklina podawana jest wyłącznie dożylnie, co zapewnia 100% dostępność biologiczną i eliminuje zmienność wchłaniania. Wiązanie z białkami osocza wynosi 71-89% przy stężeniach 0,1-1,0 µg/ml. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 500-700 l (7-9 l/kg), wskazując na wysokie powinowactwo do tkanek, zwłaszcza szpiku kostnego, ślinianki, tarczycy, śledziony i nerek. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) po dawce nasycającej 100 mg i dawkach podtrzymujących 50 mg co 12 godzin wynosi odpowiednio 866±233 ng/ml (30-min infuzja) i 634±97 ng/ml (60-min infuzja), a AUC0-12 h to 2349±850 ng•h/ml. Tygecyklina jest metabolizowana w ograniczonym stopniu (<20%), głównie wydalana z żółcią (59%) i moczem (33%) w postaci niezmienionej. Klirens całkowity wynosi 24 l/h, z klirensem nerkowym około 3,1 l/h. Okres półtrwania wynosi średnio 42 godziny, z dużą zmiennością indywidualną. Lek nie wpływa na enzymy cytochromu P-450 i nie jest inhibitorem glikoproteiny P, choć jest jej substratem, co może mieć znaczenie przy współpodawaniu inhibitorów lub induktorów P-gp.
bariera krew-mózg, cytochrom P-450, dawka nasycająca, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, dystrybucja tkankowa, działanie niepożądane, glukuronid, induktor glikoproteiny P, inhibitor glikoproteiny p, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, maksymalne stężenie w surowicy, metabolit N-acetylowy, metabolit tygecykliny, mikrosomy wątroby, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, skala Child-Pugh, substrat glikoproteiny P, szpik kostny, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie z żółcią, zaburzenia czynności wątroby