Corynebacterium diphteriae

Corynebacterium diphtheriae to Gram-dodatnia, nieporuszająca się, nieprzetrwalnikująca pałeczka, będąca czynnikiem etiologicznym błonicy (dyfteryt). Bakteria ta może być obecna w jamie ustnej, nosie, gardle lub na skórze zakażonych osób i przenosić się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt.

Patogenność C. diphtheriae wynika głównie z produkcji toksyny błoniczej – silnej egzotoksyny kodowanej przez gen tox, który jest przenoszony przez bakteriofaga β. Toksyna ta hamuje syntezę białek w komórkach gospodarza, powodując martwicę tkanek i tworzenie charakterystycznych szarobiałych błon rzekomych w gardle, krtani lub nosogardzieli. W ciężkich przypadkach toksyna może prowadzić do uszkodzenia mięśnia sercowego i nerwów obwodowych.

Diagnostyka laboratoryjna C. diphtheriae obejmuje hodowlę na podłożu selektywnym (np. Löfflera, Clauberga), testy biochemiczne oraz badania molekularne PCR do wykrywania genu toksyny. Leczenie błonicy opiera się na szybkim podaniu antytoksyny błoniczej oraz zastosowaniu antybiotykoterapii (penicylina lub erytromycyna).

Szczepienia przeciw błonicy, stanowiące część schematu szczepień obowiązkowych, doprowadziły do znacznego ograniczenia występowania tej choroby w krajach rozwiniętych. Szczepionka zawiera toksoid błoniczy (inaktywowaną toksynę), który indukuje produkcję przeciwciał neutralizujących.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polcylin 100 mg/ml

Fenoksymetylopenicylina potasowa, substancja czynna leku Polcylin, jest antybiotykiem beta-laktamowym z grupy penicylin (kod ATC: J01CE02), dostępnym w formie granulatu do roztworu lub zawiesiny doustnej o stężeniach 50 mg/mL, 100 mg/mL oraz 250 mg/mL. Mechanizm działania polega na bakteriobójczym hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii, a skuteczność terapii zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC). Fenoksymetylopenicylina wykazuje wysoką aktywność wobec paciorkowców, pneumokoków, Corynebacterium diphteriae oraz Borrelia burgdorferi, natomiast bakterie takie jak gronkowce, enterokoki, Haemophilus influenzae (średniowrażliwe), czy bakterie Gram-ujemne są oporne lub wykazują zmniejszoną wrażliwość, co ma kluczowe znaczenie przy doborze terapii empirycznej.
antybiogram, antybiotyk beta-laktamowy, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, Borrelia burgdorferi, Corynebacterium diphteriae, działanie bakteriobójcze, fenoksymetylopenicylina potasowa, granulat do sporządzania roztworu, Haemophilus influenzae, hydroliza pierścienia beta-laktamowego, inhibitor beta-laktamazy, minimalne stężenie hamujące, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, paciorkowiec, Pasteurella multocida, penicylina, spektrum przeciwbakteryjne, stężenie antybiotyku w surowicy, synteza ściany komórkowej, szczep bakteryjny, terapia empiryczna, wrażliwość drobnoustrojów, zakażenie
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rolicyn 50 mg

Roksytromycyna, aktywny składnik preparatu Rolicyn, jest półsyntetycznym antybiotykiem makrolidowym, pochodną erytromycyny, działającym poprzez hamowanie biosyntezy białek na poziomie podjednostki 50S rybosomu. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwbakteryjnej, szczególnie wobec drobnoustrojów o minimalnym stężeniu hamującym (MIC) poniżej 1 mg/l, takich jak Bordetella pertussis, Borrelia burgdorferi, Chlamydia spp., Streptococcus pneumoniae czy Legionella pneumophila. Drobnoustroje o umiarkowanej wrażliwości mają MIC w zakresie 1-4 mg/l i obejmują Haemophilus influenzae, Ureaplasma urealyticum oraz Vibrio cholerae. Warto podkreślić, że skuteczność roksytromycyny może być zmienna w zależności od geograficznego rozmieszczenia i lokalnego poziomu oporności, zwłaszcza w przypadku niektórych szczepów oznaczonych gwiazdką, np. Campylobacter spp. czy Peptostreptococcus spp.
antybiotyk makrolidowy, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, biosynteza białek, Bordetella pertussis, borelioza, Borrelia burgdorferi, Chlamydia trachomatis, Clostridium perfringens, Corynebacterium diphteriae, dwoinka zapalenia opon mózgowych, działanie przeciwbakteryjne, gronkowiec metycylinooporny, gronkowiec wrażliwy na metycylinę, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, krztusiec, Legionella pneumophila, Listeria monocytogenes, minimalne stężenie hamujące, Mycoplasma hominis, mycoplasma pneumoniae, Neisseria meningitidis, pałeczka hemofilna, pałeczka jelitowa, podjednostka 50S rybosomu, Pseudomonas, roksytromycyna, spektrum przeciwbakteryjne, Streptococcus pneumoniae, substancja czynna, Ureaplasma urealyticum, Vibrio cholerae
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lekoklar 125 mg/5 ml

Klarytromycyna, będąca półsyntetyczną pochodną erytromycyny i składnikiem preparatu Lekoklar (125 mg/5 ml lub 250 mg/5 ml), jest makrolidowym antybiotykiem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Mechanizm jej działania polega na specyficznym wiązaniu z podjednostką 50S rybosomu, co hamuje syntezę białek bakteryjnych. Charakteryzuje się silnym działaniem bakteriobójczym wobec bakterii tlenowych i beztlenowych, Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, z MIC zazwyczaj dwukrotnie niższymi niż erytromycyna. Istotny jest również aktywny metabolit 14-hydroksy, wykazujący szczególnie silne działanie wobec Haemophilus influenzae. Klarytromycyna wykazuje rozległą dystrybucję do tkanek, z wyższym stężeniem wewnątrzkomórkowym niż w surowicy, co zwiększa jej skuteczność w zakażeniach wewnątrzkomórkowych. Parametrem farmakodynamicznym najlepiej korelującym z efektywnością jest czas utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC), choć stężenia w tkankach dróg oddechowych są znacznie wyższe niż w osoczu.
Acinetobacter, amoksycylina, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk makrolidowy, Bacteroides, Bordetella pertussis, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia trachomatis, choroba wrzodowa żołądka, Clostridium, Corynebacterium diphteriae, dystrybucja do tkanek, działanie bakteriobójcze, Enterobacteriaceae, Enterococcus, eradykacja Helicobacter pylori, Fusobacterium, gronkowiec oporny na metycylinę, Haemophilus influenzae, klarytromycyna, legionella, lek hamujący wydzielanie kwasu solnego, mechanizm oporności, metabolit 14-hydroksy, metronidazol, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Mycobacterium, Mycobacterium tuberculosis, mycoplasma pneumoniae, omeprazol, oporność indukowalna, Pasteurella multocida, peptydylotransferaza, pochodna erytromycyny, podjednostka 50S rybosomu, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus viridans, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lekoklar forte 500 mg

Klarytromycyna, będąca półsyntetyczną pochodną erytromycyny z grupy makrolidów (kod ATC: J01FA09), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego wobec bakterii tlenowych i beztlenowych, Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Mechanizm jej działania polega na wiązaniu z podjednostką 50S rybosomu, co hamuje syntezę białek bakteryjnych. Minimalne stężenia hamujące (MIC) klarytromycyny są zazwyczaj dwukrotnie niższe niż erytromycyny, co wskazuje na jej wyższą skuteczność. Metabolit 14-hydroksy również wykazuje aktywność przeciwbakteryjną, szczególnie wobec Haemophilus influenzae, gdzie jest dwukrotnie bardziej aktywny niż substancja macierzysta. Klarytromycyna charakteryzuje się rozległą dystrybucją w tkankach, osiągając wyższe stężenia w komórkach i tkankach układu oddechowego niż w osoczu, co jest kluczowe dla jej skuteczności terapeutycznej. Parametr farmakodynamiczny najlepiej korelujący z efektywnością to czas utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC).
amoksycylina, antybiotyk, antybiotyk makrolidowy, Bordetella pertussis, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia trachomatis, choroba wrzodowa żołądka, ciężkie zakażenie, Corynebacterium diphteriae, drobnoustrój wrażliwy, dystrybucja w tkankach, działanie bakteriobójcze, działanie przeciwbakteryjne, eradykacja H. pylori, gronkowiec oporny na metycylinę, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, inhibitor pompy protonowej, klarytromycyna, legionella, linkozamid, makrolid, metabolit 14-hydroksy, metronidazol, metylacja rybosomu, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Mycobacterium, mycoplasma pneumoniae, omeprazol, oporność bakterii, oporność krzyżowa, Pasteurella multocida, peptydylotransferaza, podjednostka 50S rybosomu, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, stężenie graniczne, Streptococcus pneumoniae, zakażenie układu oddechowego, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polcylin 250 mg/ml

Fenoksymetylopenicylina potasowa, substancja czynna preparatu Polcylin, jest naturalną penicyliną beta-laktamową o mechanizmie bakteriobójczym polegającym na hamowaniu syntezy peptydoglikanu ściany komórkowej bakterii poprzez wiązanie z białkami wiążącymi penicylinę (PBP). Kluczowym parametrem farmakodynamicznym warunkującym skuteczność terapii jest czas utrzymywania stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC). Fenoksymetylopenicylina wykazuje wysoką skuteczność wobec paciorkowców, pneumokoków, Corynebacterium diphteriae, Pasteurella multocida, beztlenowych ziarenkowców (Peptococci, Peptostreptococci), Actinomyces, wrzecionowców (Fusobacterium), Capnocytophaga canimorsus oraz Borrelia burgdorferi i Borrelia Vincenti, co czyni ją lekiem z wyboru w zakażeniach wywołanych przez te patogeny. W przypadku Haemophilus influenzae, szczególnie szczepów niewytwarzających beta-laktamaz, konieczne jest stosowanie wyższych dawek leku dla osiągnięcia efektu terapeutycznego.
antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, beztlenowy paciorkowiec, beztlenowy ziarenkowiec, białko wiążące penicylinę, borelioza, cefalosporyna, chlamydia, Clostridium difficile, Corynebacterium diphteriae, działanie bakteriobójcze, enterokok, fenoksymetylopenicylina potasowa, gronkowiec, Haemophilus influenzae, inhibitor beta-laktamaz, legionella, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, mykoplazma, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, paciorkowiec, Pasteurella multocida, penicylina naturalna, peptydoglikan, pierścień beta-laktamowy, Polcylin, promienica, Pseudomonas, spektrum przeciwbakteryjne, synteza ściany komórkowej bakterii, terapia empiryczna, wrzecionowiec
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polcylin 50 mg/ml

Polcylin, zawierający fenoksymetylopenicylinę potasową, jest antybiotykiem beta-laktamowym z grupy penicylin (kod ATC J01CE02), dostępnym w stężeniach 50 mg/ml, 100 mg/ml oraz 250 mg/ml w formie granulatu do roztworu lub zawiesiny doustnej. Mechanizm działania polega na bakteriobójczym hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii, a skuteczność terapii zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC). Spektrum działania obejmuje głównie paciorkowce, pneumokoki, Corynebacterium diphteriae, beztlenowe bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, a także patogeny związane z infekcjami po ukąszeniach zwierząt (Pasteurella multocida, Capnocytophaga canimorsus) oraz Borrelia burgdorferi. Wysokie dawki są wymagane przy infekcjach Haemophilus influenzae niewytwarzających beta-laktamaz, natomiast fenoksymetylopenicylina jest nieskuteczna wobec szczepów produkujących beta-laktamazy, enterokoków, większości gronkowców, bakterii jelitowych Gram-ujemnych, Pseudomonas, Legionella, Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Mykoplazmy i Chlamydii.
antybiotyk beta-laktamowy, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, borelioza, Borrelia burgdorferi, cefalosporyny, Corynebacterium diphteriae, działanie bakteriobójcze, fenoksymetylopenicylina potasowa, granulat do sporządzania roztworu, Haemophilus influenzae, inhibitor beta-laktamaz, kwas klawulanowy, minimalne stężenie hamujące, oporność krzyżowa, pierścień beta-laktamowy, plazmid, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, ściana komórkowa bakterii, spektrum przeciwbakteryjne, szczep bakteryjny
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rolicyn 150 mg

Roksytromycyna, substancja czynna leku Rolicyn, jest półsyntetycznym antybiotykiem makrolidowym (ATC J01FA06) pochodzącym od erytromycyny, działającym poprzez hamowanie biosyntezy białek na poziomie podjednostki 50S rybosomu. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące bakterie Gram-dodatnie (np. Streptococcus spp., Staphylococcus spp. metycylino-wrażliwe, Enterococcus spp., Listeria monocytogenes), Gram-ujemne (np. Bordetella pertussis, Legionella pneumophila, Helicobacter pylori) oraz atypowe patogeny (Chlamydia spp., Mycoplasma pneumoniae, Borrelia burgdorferi). Wrażliwość drobnoustrojów oceniana jest na podstawie minimalnego stężenia hamującego (MIC), gdzie szczepy wrażliwe mają MIC <1 mg/l, średnio wrażliwe 1-4 mg/l, a oporne >4 mg/l. Roksytromycyna wykazuje umiarkowaną aktywność wobec Haemophilus influenzae, Ureaplasma urealyticum i Vibrio cholerae, natomiast naturalnie oporne są m.in. Enterobacteriaceae, Pseudomonas spp., MRSA oraz Bacteroides fragilis.
antybiotyk makrolidowy, Bacteroides fragilis, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, bakteryjna waginoza, biosynteza białka, Bordetella pertussis, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, Chlamydia trachomatis, cholera, choroba legionistów, choroba wrzodowa żołądka, Clostridium perfringens, Corynebacterium diphteriae, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Enterobacteriaceae, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, krztusiec, Legionella pneumophila, Listeria monocytogenes, mechanizm działania przeciwbakteryjnego, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, MRSA, mycoplasma pneumoniae, Neisseria meningitidis, Pasteurella multocida, patogen dróg oddechowych, patogen szpitalny, patogen układu moczowego, podjednostka 50S rybosomu, Propionibacterium acnes, Pseudomonas, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus wrażliwy na metycylinę, Streptococcus pneumoniae, Ureaplasma urealyticum, Vibrio cholerae, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie przewodu pokarmowego, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Penicryl 5000 000 j.m.

Benzylopenicylina potasowa, należąca do penicylin wrażliwych na beta-laktamazy (ATC: J01CE01), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 12.0, od 01.01.2022), kliniczne wartości graniczne MIC dla benzylopenicyliny różnią się w zależności od gatunku drobnoustroju, np. Staphylococcus aureus i Staphylococcus lugdunensis wykazują wrażliwość przy MIC ≤0,125 mg/L, Streptococcus pneumoniae przy MIC ≤0,06 mg/L, a Neisseria gonorrhoeae przy MIC ≤0,06 mg/L. Wartości graniczne PK-PD ustalono na ≤0,25 mg/L dla wrażliwości i >2 mg/L dla oporności. Większość gronkowców produkuje penicylinazy, co skutkuje opornością na benzylopenicylinę, a obecne metody diagnostyczne nie pozwalają na wiarygodne wykrycie penicylinazy u wszystkich gatunków gronkowców.
antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, benzylopenicylina potasowa, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, błonica, borelioza, Borrelia, chlamydia, Clostridioides difficile, Clostridium perfringens, Clostridium tetani, Corynebacterium diphteriae, efekt bakteriobójczy, enterokok, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, gonokok, Haemophilus influenzae, kiła, lekowrażliwość, Leptospira interrogans, leptospiroza, Listeria monocytogenes, mechanizm działania, meningokok, Moraxella catarrhalis, mykoplazma, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność na metycylinę, paciorkowiec zieleniejący, Pasteurella multocida, patogen atypowy, penicylinaza, pneumokok oporny na penicylinę, promienica, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzeżączka, spektrum przeciwbakteryjne, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej bakterii, tężec, Treponema pallidum, wartość graniczna MIC, wrzecionowiec, zgorzel gazowa
Leksykon substancji czynnych
Fenoksymetylopenicylina – Właściwości farmakodynamiczne

Fenoksymetylopenicylina, będąca beta-laktamowym antybiotykiem z grupy penicylin wrażliwych na β-laktamazę (kod ATC: J01CE02), stosowana jest doustnie i wykazuje silne działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Jej efektywność zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC). Spektrum działania obejmuje głównie bakterie Gram-dodatnie, takie jak paciorkowce grup A, C, G, H, L i M, Streptococcus pneumoniae, gronkowce niewytwarzające penicylinazy, a także niektóre bakterie Gram-ujemne i beztlenowe. Fenoksymetylopenicylina jest skuteczna wobec Haemophilus influenzae niewytwarzającego beta-laktamaz, przy czym leczenie wymaga stosowania wysokich dawek. Oporność na lek występuje u gronkowców produkujących penicylinazę, większości enterokoków, Moraxella catarrhalis, bakterii jelitowych Gram-ujemnych, Pseudomonas spp., Legionella spp., Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Mykoplazma spp. oraz Chlamydia spp.
antybiotyk beta-laktamowy, Bacillus anthracis, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, benzylopenicylina, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, Borrelia burgdorferi, cefalosporyna, chlamydia, Clostridium, Clostridium difficile, Corynebacterium diphteriae, działanie przeciwbakteryjne, efekt bakteriobójczy, enterokok, fenoksymetylopenicylina, fenoksymetylopenicylina benzatynowa, gronkowiec, Haemophilus influenzae, kwas klawulanowy, legionella, Leptospira, Listeria, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, mykoplazma, oporność krzyżowa, paciorkowiec, Pasteurella multocida, penicylina G, penicylina wrażliwa na β-laktamazę, penicylinaza, pneumokok, Pseudomonas, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej, Treponema
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rolicyn 100 mg

Rolicyn, zawierający roksytromycynę – półsyntetyczny antybiotyk makrolidowy pochodny erytromycyny (kod ATC J01FA06), działa bakteriostatycznie poprzez hamowanie biosyntezy białek na poziomie podjednostki 50S rybosomu. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny wobec bakterii Gram-dodatnich tlenowych (np. Streptococcus spp., Staphylococcus spp. metycylinowrażliwe, Enterococcus spp.), Gram-ujemnych tlenowych (m.in. Bordetella pertussis, Legionella pneumophila, Neisseria meningitidis) oraz beztlenowych (Clostridium spp., Peptostreptococcus spp.). Roksytromycyna jest również aktywna wobec atypowych patogenów, takich jak Chlamydia spp., Mycoplasma pneumoniae, Helicobacter pylori czy Borrelia burgdorferi. Wrażliwość drobnoustrojów określono na podstawie wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC), gdzie drobnoustroje wrażliwe wykazują MIC <1 mg/l, a średnio wrażliwe MIC w zakresie 1–4 mg/l.
antybiotyk makrolidowy, Bacteroides fragilis, bakteria wielolekooporna, bakteriemia, bakteryjna waginoza, bakteryjne zapalenie pochwy, biosynteza białek, błonica, Bordetella pertussis, borelioza z Lyme, Borrelia burgdorferi, Chlamydia trachomatis, cholera, choroba legionistów, choroba wrzodowa żołądka, Corynebacterium diphteriae, gronkowiec koagulazo-ujemny, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, krztusiec, Legionella pneumophila, Listeria monocytogenes, listerioza, minimalne stężenie hamujące, mycoplasma pneumoniae, Neisseria meningitidis, nokardioza, patogen atypowy, podjednostka 50S rybosomu, Propionibacterium acnes, roksytromycyna, Streptococcus pneumoniae, trądzik, Vibrio cholerae, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie szpitalne, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu moczowo-płciowego, zakażenie układu oddechowego, zakażenie wewnątrzbrzuszne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc