rak płaskonabłonkowy sromu
Rak płaskonabłonkowy sromu (carcinoma planoepitheliale vulvae) to najczęstszy nowotwór złośliwy sromu, stanowiący około 90% wszystkich nowotworów złośliwych tej lokalizacji. Występuje głównie u kobiet po 60. roku życia, choć w ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań również u młodszych pacjentek.
Patogeneza raka płaskonabłonkowego sromu obejmuje dwa główne szlaki: związany z infekcją HPV (głównie typy 16 i 18), częstszy u młodszych kobiet, oraz niezależny od HPV, związany z przewlekłymi stanami zapalnymi i dystroficznymi, dominujący u starszych pacjentek. Czynnikami ryzyka są również palenie tytoniu, immunosupresja oraz występowanie innych chorób predysponujących jak liszaj twardzinowy (lichen sclerosus).
Klinicznie rak płaskonabłonkowy sromu manifestuje się najczęściej jako guzek, owrzodzenie lub zmiany egzofityczne, zlokalizowane głównie w obrębie warg sromowych większych. Pacjentki zgłaszają świąd, ból, pieczenie, krwawienie lub obecność wyczuwalnej masy. Diagnostyka obejmuje badanie ginekologiczne, wulwoskopię oraz biopsję zmiany, która jest podstawą rozpoznania.
Leczenie raka płaskonabłonkowego sromu opiera się głównie na chirurgicznym wycięciu zmiany z marginesem tkanek zdrowych oraz, w zależności od zaawansowania, limfadenektomii pachwinowej. W przypadkach zaawansowanych stosuje się terapię skojarzoną z udziałem radioterapii i chemioterapii. Rokowanie zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania w momencie rozpoznania oraz obecności przerzutów do węzłów chłonnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak sromu – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak sromu, będący rzadkim nowotworem złośliwym zewnętrznych narządów płciowych kobiet, charakteryzuje się złożonym rokowaniem zależnym od wielu czynników klinicznych i patologicznych. Najistotniejszym prognostycznie parametrem jest status węzłów chłonnych pachwinowych – pacjentki bez zajęcia węzłów osiągają 5-letnie przeżycie całkowite (OS) na poziomie 90%, podczas gdy obecność przerzutów w węzłach obniża OS do 25-41%. Zaawansowanie choroby według klasyfikacji FIGO koreluje z przeżyciem: stadium 1 cechuje 5-letnie przeżycie 91,2%, stadium 2 – 82,5%, stadium 3 – 41,0%, a stadium 4 – 10,9%. Dodatkowo, wielkość guza (>2 cm) oraz głębokość inwazji (>1 mm) są istotnymi czynnikami prognostycznymi. Różnice w rokowaniu obserwuje się także pomiędzy podtypami histologicznymi – np. rak brodawkowaty ma lepsze rokowanie niż czerniak sromu. W badaniach immunologicznych podwyższona gęstość limfocytów T CD3+ na granicy inwazji nowotworu wiąże się z lepszym przeżyciem (OS p=0,0027, PFS p=0,024), natomiast fenotyp immunologiczny pustynny koreluje z gorszym rokowaniem (OS p=0,0071, PFS p=0,0027).
biopsja węzła wartowniczego, całkowite przeżycie, chemioterapia, czerniak sromu, krążące komórki nowotworowe, krzywa przeżycia Kaplana-Meiera, limfadenektomia pachwinowa, liszaj twardzinowy, negatywna wartość predykcyjna, przeżycie wolne od progresji, rak brodawkowaty, rak płaskonabłonkowy sromu, rak sromu, układ limfatyczny, węzły chłonne miednicy, węzły chłonne pachwinowe, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca biała – Epidemiologia
Łuszczyca biała (lichen sclerosus, LS) to przewlekłe, zapalne schorzenie dermatologiczne o częstości występowania szacowanej na 1:1000 do 1:300 osób, z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek 3:1 do 10:1). Choroba charakteryzuje się bimodalnym rozkładem wiekowym u kobiet – szczyty zachorowań przypadają na wiek przedpokwitaniowy (4-13 lat) oraz okres okołomenopauzalny (52-60 lat). Najwyższa roczna zapadalność w badaniu szwedzkim wyniosła 224,8/100 000 u kobiet w wieku 70-79 lat. LS lokalizuje się głównie w okolicach narządów płciowych i okołoodbytniczych (85-98%), a zmiany pozagenitalne są rzadkie (15-20%). U około 15,4% pacjentów stwierdza się współistnienie chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza u kobiet (18,9%), z dominacją chorób tarczycy (15,2%). Występuje zwiększone ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego w obszarach objętych LS – u kobiet ryzyko raka sromu wynosi 2-6%, a u mężczyzn raka prącia około 1%. Regularne stosowanie miejscowych kortykosteroidów może redukować to ryzyko.
badanie fizykalne, bielactwo, błona śluzowa jamy ustnej, choroba autoimmunologiczna, choroby tarczycy, cukrzyca typu 1, hiperkeratoza, kortykosteroidy miejscowe, łuszczyca biała, łuszczyca biała sromu, łysienie plackowate, narządy płciowe, niedokrwistość złośliwa, obrzezanie noworodkowe, okolica okołoodbytnicza, okres okołomenopauzalny, rak płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy sromu, rak prącia, schorzenie dermatologiczne, śródnabłonkowa neoplazja sromu, stulejka, transformacja nowotworowa, zapadalność, zmiany pozagenitalne, zwężenie - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowi kluczowy czynnik prognostyczny w nowotworach głowy i szyi, zwłaszcza w raku płaskonabłonkowym gardła środkowego (OPSCC), gdzie pacjenci HPV-pozytywni wykazują istotnie lepsze wyniki leczenia. Wskaźniki przeżycia wolnego od choroby (DFS) po 3 latach wynoszą 85% dla HPV+ vs 49% dla HPV-, a przeżycie całkowite (OS) 90% vs 65%. Zakażenie HPV wysokiego ryzyka jest niezależnym predyktorem lepszego rokowania (p=0,001 dla DFS, p=0,004 dla OS). Wysoki poziom limfocytów naciekających guz (TIL) dodatkowo stratyfikuje pacjentów HPV+ na grupy o różnym ryzyku, z 3-letnim przeżyciem odpowiednio 96% (TIL wysokie), 76% (umiarkowane) i 59% (niskie). Inne istotne biomarkery prognostyczne to niska ekspresja MHC klasy I, CD44, CD98 oraz wysoka liczba limfocytów CD8+ i nadekspresja 16Ink4a. Metody diagnostyczne, takie jak p16-IHC, HPV-DNA-ISH i PCR, mają znaczenie prognostyczne i powinny być stosowane łącznie dla precyzyjnej stratyfikacji pacjentów.
biomarker, brodawki płciowe, CIN2+, CIN3+, cytologia szyjki macicy, dysplazja szyjki macicy, HGSIL, HPV wysokiego ryzyka, immunohistochemia p16, kolposkopia, limfocyty CD8+, limfocyty naciekające guz, metylacja DNA, nawrót choroby, nowotwór HPV-zależny, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, rak gardła dolnego, rak głowy i szyi, rak płaskonabłonkowy gardła środkowego, rak płaskonabłonkowy sromu, rak szyjki macicy, śródnabłonkowa neoplazja sromu, transformacja złośliwa, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany śródnabłonkowe wysokiego stopnia - Leksykon chorób i schorzeń
Rak sromu – Leczenie
Rak sromu, będący rzadkim nowotworem, wymaga leczenia multidyscyplinarnego dostosowanego do stadium zaawansowania, wielkości guza, lokalizacji oraz stanu ogólnego pacjentki. Podstawową metodą jest chirurgia, obejmująca wycięcie miejscowe z marginesem 1-2 cm, częściową lub radykalną wulwektomię oraz ewentualne usunięcie węzłów chłonnych pachwinowych. W wybranych przypadkach stosuje się biopsję węzła wartowniczego, co pozwala ograniczyć zakres zabiegu i zmniejszyć ryzyko powikłań. Radioterapia, najczęściej teleradioterapia, może być stosowana neoadjuwantowo, adjuwantowo lub jako leczenie samodzielne, a brachyterapia stanowi alternatywę w wybranych sytuacjach. Chemioterapia, z lekami takimi jak cisplatyna i fluorouracyl (5-FU), jest wykorzystywana w chemioradioterapii, przedoperacyjnie lub w leczeniu zaawansowanym. Immunoterapia, w tym miejscowe stosowanie imikwimodu oraz inhibitory punktów kontrolnych (np. pembrolizumab), znajduje zastosowanie zwłaszcza w śródnabłonkowej neoplazji sromu (VIN) i zaawansowanych postaciach choroby.
biopsja węzła wartowniczego, brachyterapia, chemioradioterapia, chirurgia laserowa, cisplatyna, ekscyzja, erlotynib, fluorouracyl, imikwimod, inhibitory punktów kontrolnych, inkontynencja, leczenie paliatywne, neoplazja śródnabłonkowa sromu, nietrzymanie moczu, obrzęk limfatyczny, opieka paliatywna, pembrolizumab, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak płaskonabłonkowy sromu, rak sromu, teleradioterapia, VIN, węzły chłonne pachwinowe, wulwektomia - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca biała – Zapobieganie i profilaktyka
Łuszczyca biała (Lichen sclerosus) to przewlekła choroba zapalna skóry, najczęściej lokalizująca się w okolicach narządów płciowych i odbytu, dotykająca około 1% kobiet, głównie w okresie menopauzy. Wczesne rozpoznanie i agresywne leczenie miejscowymi kortykosteroidami, nawet w fazie bezobjawowej, są kluczowe dla zapobiegania progresji choroby, bliznowaceniu oraz zmniejszenia ryzyka rozwoju raka sromu lub prącia. Zalecane jest długoterminowe stosowanie leków podtrzymujących, minimum raz w tygodniu, oraz regularne wizyty kontrolne co 6-12 miesięcy. Profilaktyka obejmuje także odpowiednią higienę (mycie wodą bez mydła, stosowanie emolientów i kremów barierowych), unikanie czynników drażniących (perfumowanych środków, gorących kąpieli, irygacji) oraz noszenie luźnej, bawełnianej bielizny.
blizna, bliznowacenie, choroba zapalna skóry, estrogen dopochwowy, funkcja seksualna, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, kortykosteroid, leczenie podtrzymujące, lubrykant, łuszczyca biała, menopauza, miejscowy kortykosteroid, narządy płciowe, nietrzymanie kału, nietrzymanie moczu, objaw choroby, obrzezanie, pielęgnacja skóry, powikłanie, rak płaskonabłonkowy sromu, rak prącia, rak sromu, remisja choroby, samobadanie skóry, świąd