nudności i wymioty indukowane chemioterapią

Nudności i wymioty indukowane chemioterapią (CINV – Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting) to jedne z najczęstszych i najbardziej uciążliwych działań niepożądanych towarzyszących leczeniu przeciwnowotworowemu. Występują u 70-80% pacjentów poddawanych chemioterapii, istotnie wpływając na jakość życia, stan odżywienia i compliance terapeutyczny.

CINV dzieli się na trzy główne kategorie: ostre (występujące w ciągu pierwszych 24 godzin po chemioterapii), opóźnione (pojawiające się 24-120 godzin po leczeniu) oraz wyprzedzające (występujące przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii jako reakcja warunkowa). Potencjał emetogenny poszczególnych cytostatyków klasyfikuje się w czterostopniowej skali ryzyka: wysokie (>90%), umiarkowane (30-90%), niskie (10-30%) i minimalne (<10%).

Patoﬁzjologia CINV obejmuje złożone mechanizmy obwodowe i ośrodkowe. Kluczową rolę odgrywają receptory serotoninowe 5-HT3 w przewodzie pokarmowym oraz receptory neurokininowe NK1 w ośrodkowym układzie nerwowym. Standardem postępowania profilaktycznego jest terapia skojarzona antagonistami receptorów 5-HT3 (ondansetron, palonosetron), antagonistami receptorów NK1 (aprepitant, netupitant), kortykosteroidami oraz w wybranych przypadkach lekami przeciwpsychotycznymi (olanzapina) i przeciwlękowymi (benzodiazepiny).

Wybór schematu profilaktyki przeciwwymiotnej powinien być dostosowany do potencjału emetogennego stosowanej chemioterapii, indywidualnych czynników ryzyka pacjenta (płeć żeńska, młodszy wiek, historia choroby lokomocyjnej i wymiotów ciążowych zwiększają ryzyko CINV) oraz poprzednich doświadczeń z leczeniem. Odpowiednie zapobieganie i leczenie CINV jest kluczowym elementem opieki onkologicznej, umożliwiającym kontynuację zaplanowanego leczenia przeciwnowotworowego.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ondansetron B. Braun 0,08 mg/ml

Ondansetron wykazuje stabilne właściwości farmakokinetyczne przy podawaniu wielokrotnym, bez istotnych zmian w zachowaniu leku w organizmie. Po podaniu doustnym biodostępność wynosi około 60%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) 30 ng/ml osiąganym po 1,5 godziny od dawki 8 mg. Przy dawkach powyżej 8 mg obserwuje się nieliniowy wzrost stężenia, co sugeruje zmniejszenie efektu pierwszego przejścia. Po podaniu dożylnym 4 mg Cmax wynosi około 65 ng/ml, a po domięśniowym 25 ng/ml (po 10 minutach). Objętość dystrybucji wynosi około 140 l, a wiązanie z białkami osocza to 70-76%. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy, z okresem półtrwania około 3 godzin i mniej niż 5% dawki wydalanej w postaci niezmienionej z moczem. Polimorfizm CYP2D6 nie wpływa na farmakokinetykę ondansetronu.
biodostępność, CINV, działanie niepożądane leku, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka ondansetronu, farmakokinetyka populacyjna, klirens leku, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, objętość dystrybucji, odstęp QTcF, okres półtrwania leku, ondansetron, podanie domięśniowe, podanie doustne, podanie dożylne, polimorfizm debryzochinowy, polimorfizm genetyczny CYP2D6, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ondansetron Bluefish 8 mg

Ondansetron Bluefish w dawce 8 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej jest wskazany do leczenia i profilaktyki nudności oraz wymiotów u dorosłych i dzieci. U dorosłych stosuje się go w terapii nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią cytotoksyczną (szczególnie przy schematach z cisplatyną, cyklofosfamidem w wysokich dawkach, dakarbazyną, antracyklinami), radioterapią (zwłaszcza napromienianie jamy brzusznej) oraz w okresie pooperacyjnym u pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia tych objawów. U dzieci lek jest stosowany od 6. miesiąca życia w chemioterapii oraz od 1. miesiąca życia w profilaktyce i leczeniu nudności pooperacyjnych. Postać leku ulegająca rozpadowi w jamie ustnej jest szczególnie przydatna u pacjentów z trudnościami w połykaniu, ograniczonym przyjmowaniem płynów lub nasilonymi nudnościami, umożliwiając szybkie i wygodne podanie bez konieczności popijania.
antracykliny, aspartam, chemioterapia przeciwnowotworowa, cisplatyna, cyklofosfamid, dakarbazyna, dwutlenek siarki, dysfagia, leczenie przeciwnowotworowe, napromienianie całego ciała, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty wywołane radioterapią, ondansetron, pacjent onkologiczny, potencjał emetogenny, promieniowanie jonizujące, sorbitol, substancje pomocnicze, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, wymioty pooperacyjne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 0,08 mg/ml

Ondansetron, będący selektywnym antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3 (kod ATC A04 AA01), wykazuje skuteczne działanie przeciwwymiotne poprzez blokadę receptorów 5-HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm ten jest szczególnie istotny w zapobieganiu i leczeniu nudności oraz wymiotów indukowanych chemioterapią (CINV), radioterapią (RINV) oraz pooperacyjnych (PONV). W badaniu klinicznym z udziałem 58 zdrowych dorosłych, podanie ondansetronu w dawkach 8 mg i 32 mg dożylnie wykazało istotne, dawkozależne wydłużenie odstępu QTcF (odpowiednio 5,8 ms i 19,6 ms), jednak bez przekroczenia krytycznych wartości (QTc >480 ms lub wzrost >60 ms). Nie zaobserwowano istotnych zmian w odstępie PR ani zespole QRS, co wskazuje na względne bezpieczeństwo kardiologiczne leku w stosowanych dawkach.
antagonista receptora 5-HT3, antagonista receptora serotoninowego, area postrema, chemioterapia przeciwnowotworowa, deksametazon, działanie przeciwwymiotne, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, odruch wymiotny, odstęp PR, odstęp QTc, ondansetron, podwójnie ślepa próba, prolaktyna, randomizacja, status ASA, wiek postkoncepcyjny, wymioty indukowane radioterapią, zespół QRS, znieczulenie, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml

Ondansetron, będący antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3, wykazuje skuteczność w zapobieganiu i leczeniu nudności oraz wymiotów indukowanych chemioterapią, radioterapią oraz pooperacyjnych. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów 5-HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym, co hamuje odruch wymiotny wywołany uwalnianiem serotoniny. W badaniu kardiologicznym u 58 zdrowych dorosłych, podanie ondansetronu w dawkach 8 mg i 32 mg dożylnie nie powodowało klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QTcF (maksymalna średnia różnica wyniosła odpowiednio 5,8 ms i 19,6 ms, bez przekroczenia 480 ms lub wzrostu powyżej 60 ms). Nie stwierdzono również istotnych zmian w odstępach PR i zespole QRS.
antagonista receptora serotoninowego 5-HT3, area postrema, badanie elektrokardiograficzne, badanie randomizowane podwójnie zaślepione, chemioterapia przeciwnowotworowa, deksametazon, indukcja znieczulenia, infuzja dożylna, komora czwarta mózgu, leczenie przeciwwymiotne, mechanizm działania, nerw błędny, nudności i wymioty, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, odstęp QTc, opiaty, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, przedział ufności, serotonina, status ASA, terapia cytotoksyczna, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron B. Braun 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml

Ondansetron B. Braun 2 mg/ml jest silnym, wybiórczym antagonistą receptorów serotoninowych 5HT3, stosowanym w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów indukowanych chemioterapią, radioterapią oraz w okresie pooperacyjnym. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów 5HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym, co hamuje inicjację odruchu wymiotnego wywołanego uwalnianiem serotoniny. W badaniu elektrokardiograficznym wykazano, że dawka 32 mg dożylna podawana przez 15 minut powoduje wydłużenie odstępu QTcF o średnio 19,6 ms (górny limit 90% CI: 21,5 ms), natomiast dawka 8 mg – o 5,8 ms (górny limit 90% CI: 7,8 ms), bez przekroczenia wartości krytycznych QTcF >480 ms czy wydłużenia powyżej 60 ms. Nie stwierdzono istotnych zmian w odstępach PR i QRS.
analiza ITT, antagonista receptora 5HT3, area postrema, badanie randomizowane, całkowita odpowiedź, deksametazon, działanie niepożądane, działanie przeciwwymiotne, elektrokardiografia, klasyfikacja ASA, kontrola placebo, leczenie przeciwnowotworowe, leczenie ratunkowe, nerw błędny, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, nudności i wymioty pooperacyjne, podwójnie ślepa próba, serotonina, wiek postkoncepcyjny, wydłużenie QT, wydłużenie QTcF, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ondansetron Kabi

Podczas terapii Ondansetronem Kabi należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów z historią nadwrażliwości na antagonistów receptora 5-HT3, z monitorowaniem objawów ze strony układu oddechowego. Lek powoduje dawkozależne wydłużenie odstępu QT, co może prowadzić do torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego QT, zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), zastoinową niewydolnością serca, bradyarytmią lub stosujących inne leki wydłużające QT. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wyrównanie zaburzeń elektrolitowych. Ponadto, odnotowano przypadki niedokrwienia mięśnia sercowego, zwłaszcza po dożylnym podaniu, co wymaga edukacji pacjentów w zakresie rozpoznawania objawów.
antagonista receptora 5-HT3, bradyarytmia, CINV, hepatotoksyczna chemioterapia, hipokaliemia i hipomagnezemia, krwawienie utajone, niedokrwienie mięśnia sercowego, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, podostra niedrożność jelit, SNRI, SSRI, tonsilektomia, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zastoinowa niewydolność serca, zespół serotoninowy, zespół wydłużonego odstępu QT
Leksykon substancji czynnych
Palonosetron – Dawkowanie i sposób podawania

Palonosetron jest antagonistą receptorów 5-HT3 stosowanym w profilaktyce nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią. U dorosłych standardowa dawka wynosi 250 mikrogramów podawanych dożylnie w bolusie na 30 minut przed chemioterapią, z czasem wstrzyknięcia przekraczającym 30 sekund. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki. W populacji pediatrycznej (1 miesiąc – 17 lat) dawka wynosi 20 mikrogramów/kg mc., maksymalnie do 1500 mikrogramów, podawana w 15-minutowej infuzji dożylnej, również na 30 minut przed chemioterapią. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci poniżej 1 miesiąca życia oraz ograniczone dane dla dzieci poniżej 2 lat. U pacjentów hemodializowanych w krańcowym stadium niewydolności nerek brak jest dostępnych danych klinicznych.
bolus, chemioterapia, chemioterapia o silnym działaniu wymiotnym, hemodializa, infuzja dożylna, kortykosteroid, nadzór kliniczny, niewydolność nerek, nudności i wymioty indukowane chemioterapią, pacjent pediatryczny, palonosetron, roztwór do wstrzykiwań, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby

nudności i wymioty indukowane chemioterapią

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Ondansetron B. Braun 0,08 mg/ml

Wskazania do stosowania – Ondansetron Bluefish 8 mg

Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 0,08 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron Kabi 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne – Ondansetron B. Braun 2 mg/ml roztwór do wstrzykiwań 2 mg/ml

Specjalne ostrzeżenia – Ondansetron Kabi

Palonosetron – Dawkowanie i sposób podawania