choroba Hashimoto
Choroba Hashimoto (autoimmunologiczne zapalenie tarczycy) to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy w krajach rozwiniętych. W tej chorobie układ immunologiczny wytwarza przeciwciała przeciwko własnej tarczycy, prowadząc do przewlekłego stanu zapalnego i stopniowego niszczenia gruczołu.
W patogenezie choroby Hashimoto kluczową rolę odgrywają przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) i tyreoglobulinie (anty-TG), które można wykryć w badaniach laboratoryjnych. W obrazie histopatologicznym obserwuje się naciek limfocytarny, włóknienie i atrofię tkanki gruczołowej.
Objawy kliniczne rozwijają się stopniowo i obejmują zmęczenie, wrażliwość na zimno, przyrost masy ciała, zaparcia, suchość skóry, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania u kobiet oraz obniżenie nastroju. W badaniu fizykalnym można stwierdzić wole tarczycowe o spoistej konsystencji.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu TSH, wolnych hormonów tarczycy (fT3, fT4) oraz przeciwciał anty-TPO i anty-TG. W leczeniu stosuje się substytucję lewotyroksyny, której dawkę dostosowuje się indywidualnie na podstawie stężenia TSH. Terapia zwykle trwa do końca życia i wymaga regularnej kontroli endokrynologicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba gravesa-basedowa – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba Gravesa-Basedowa (GB) jest autoimmunologiczną nadczynnością tarczycy wywołaną przez autoprzeciwciała stymulujące receptor TSH. Pomimo braku skutecznych metod pierwotnej profilaktyki, modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak zaprzestanie palenia tytoniu, mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania oraz rozwój oftalmopatii tarczycowej. Dieta bogata w wapń, selen, witaminę D i magnez oraz kontrola spożycia jodu są istotne w wspieraniu funkcji tarczycy i zapobieganiu powikłaniom. Suplementacja probiotykami, witaminą D i selenem, a także regularna aktywność fizyczna i ograniczenie cukru oraz przetworzonych pokarmów, mogą korzystnie wpływać na przebieg choroby, zwłaszcza u osób genetycznie predysponowanych. W przypadku współistnienia celiakii zaleca się unikanie glutenu. Regularne badania kontrolne są kluczowe, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.
ablacja radiojodem, ablacja tarczycy, celiakia, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, choroba trzewna, dieta śródziemnomorska, dysfagia, etiopatogeneza, leczenie radiojodem, nadczynność tarczycy, oftalmopatia tarczycowa, orbitopatia tarczycowa, pierwotna profilaktyka, przepuszczalność jelit, suplementacja probiotykami, terapia radioaktywnym jodem, terapia radiojodem, zapalenie tarczycy typu Hashimoto - Leksykon chorób i schorzeń
Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy – Etiologia i przyczyny
Pokrzywka (urticaria) i obrzęk naczynioruchowy (angioedema) to schorzenia dermatologiczne wynikające z degranulacji mastocytów i bazofilów, prowadzącej do uwalniania mediatorów zapalnych, przede wszystkim histaminy, co skutkuje rozszerzeniem naczyń i zwiększoną przepuszczalnością naczyń krwionośnych. Ostra pokrzywka (<6 tygodni) najczęściej jest wywołana reakcjami alergicznymi na pokarmy (np. owoce morza, orzeszki ziemne), leki (penicyliny, NLPZ), infekcjami wirusowymi oraz czynnikami fizycznymi i stresem. Przewlekła pokrzywka (>6 tygodni) w większości przypadków ma charakter idiopatyczny, z udziałem mechanizmów autoimmunologicznych (przeciwciała IgG przeciw receptorowi IgE u 30-50% pacjentów) oraz współistniejących chorób autoimmunologicznych i infekcji przewlekłych. Diagnostyka powinna być ukierunkowana na wywiad, badania alergologiczne, immunologiczne oraz oceny funkcji tarczycy i infekcji, z uwzględnieniem ograniczonego zakresu badań u większości pacjentów.
bąbel pokrzywkowy, bazofil, bielactwo, bradykinina, chłoniak, choroba Hashimoto, choroba wątroby, cytokina, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, Helicobacter pylori, histamina, inhibitor C1-esterazy, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórka tuczna, leukotrien, mechanizm autoimmunologiczny, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, nabyty obrzęk naczynioruchowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, pokrzywka fizykalna, pokrzywka idiopatyczna, pokrzywka przewlekła spontaniczna, prostaglandyna, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, układ dopełniacza, układowe zapalenie naczyń, włośnica, zaburzenie limfoproliferacyjne, zakażenie pasożytnicze, zapalenie wielomięśniowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Eltroxin 50 mcg
Eltroxin, zawierający lewotyroksynę sodową, jest wskazany wyłącznie do leczenia niedoczynności tarczycy, obejmującej m.in. chorobę Hashimoto, niedoczynność po leczeniu nadczynności tarczycy, wrodzoną niedoczynność oraz niedoczynność wtórną i trzeciorzędową. Preparat dostępny jest w tabletkach o dawkach 50 µg i 100 µg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Diagnoza niedoczynności powinna opierać się na oznaczeniu stężenia TSH oraz wolnych hormonów tarczycy (fT3, fT4) w surowicy, co umożliwia monitorowanie skuteczności leczenia.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, choroba Hashimoto, fT3, fT4, hormon T4, hormon tyreotropowy, leczenie radiojodem, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niedoczynność trzeciorzędowa, niedoczynność wtórna, terapia zastępcza, TSH, tyreoidektomia, tyroksyna, wolne hormony tarczycy, wrodzona niedoczynność tarczycy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Braunol 7,5%, roztwór na skórę 75 mg/ml
Preparat Braunol 7,5% w postaci roztworu na skórę zawiera powidon jodowany z 10% zawartością jodu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na jod, nadczynnością tarczycy, zespołem opryszczkowego zapalenia skóry oraz u osób poddawanych terapii radioaktywnym izotopem jodu. Stosowanie u tych grup może prowadzić do reakcji alergicznych, nasilenia objawów chorób tarczycy, pogorszenia stanu zapalnego skóry oraz obniżenia skuteczności terapii radiojodem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z subkliniczną nadczynnością tarczycy, chorobami autoimmunologicznymi tarczycy (np. choroba Hashimoto), zaburzeniami czynności nerek, rozległymi uszkodzeniami skóry oraz u noworodków, niemowląt, kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na ryzyko wchłaniania jodu i wpływ na funkcję tarczycy.
badanie scyntygraficzne tarczycy, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, choroba tarczycy, gruczoł tarczowy, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na jod, niewydolność nerek, powidon jodowany, rak tarczycy, reakcja alergiczna, stan zapalny, subkliniczna nadczynność tarczycy, terapia radiojodem, uszkodzenie skóry, zaburzenie czynności nerek, zespół opryszczkowego zapalenia skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy – Epidemiologia
Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy to powszechne schorzenia alergologiczno-dermatologiczne o istotnym obciążeniu społeczno-ekonomicznym. Globalne rozpowszechnienie pokrzywki w 2017 roku wynosiło około 86 milionów przypadków, z częstością epizodów u 15-25% populacji. Przewlekła pokrzywka (trwająca >6 tygodni) dotyka 0,5-5% populacji, z około 1% przypadków przewlekłej pokrzywki samoistnej. Choroba częściej dotyka kobiety (dwukrotnie częściej niż mężczyzn) oraz dzieci i młodzież (2-7% zachorowań), ze szczytem zachorowań między 20 a 40 rokiem życia. Obrzęk naczynioruchowy współwystępuje u 40-50% pacjentów z pokrzywką, a izolowany obrzęk naczynioruchowy stanowi około 10% przypadków. Dziedziczny obrzęk naczynioruchowy (HAE) jest rzadkim schorzeniem (1:10 000 do 1:50 000), odpowiadającym za około 2% przypadków obrzęku naczynioruchowego, z objawami pojawiającymi się zwykle w pierwszych dwóch dekadach życia. Występuje bez różnic rasowych, choć kobiety doświadczają cięższych ataków.
alergiczny nieżyt nosa, alergologia, astma, autoimmunologiczna choroba tarczycy, bąbel pokrzywkowy, choroba atopowa, choroba Hashimoto, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, egzema, Helicobacter pylori, inhibitor C1, lata życia z niepełnosprawnością, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka przewlekła, pokrzywka samoistna, przewlekła pokrzywka samoistna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pollinex Tree -dawki do leczenia podstawowego: 600 SU/ml, 1600 SU/ml, 4000 SU/ml; – dawki do leczenia podtrzymującego: 4000 SU/ml
Preparat Pollinex Tree, zawierający alergoidy pyłku olchy, brzozy i leszczyny adsorbowane na L-tyrozynie, jest stosowany w immunoterapii alergenowej, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancje pomocnicze, aktywne i przewlekłe infekcje, stany zapalne, wtórne zmiany strukturalne układu oddechowego (np. rozedma, rozstrzenie oskrzeli), astmę oskrzelową z FEV1 <70% wartości należnej, choroby autoimmunologiczne (np. autoimmunologiczne zapalenie wątroby, nefropatia IgA, stwardnienie rozsiane, choroby tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), niedobory odporności, aktywne procesy nowotworowe, stosowanie beta-adrenolityków oraz przeciwwskazania do stosowania adrenaliny. Dodatkowo, preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 roku życia oraz u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu tyrozyny, takimi jak tyrozynemia i alkaptonuria, ze względu na adsorpcję alergenów na L-tyrozynie i potencjalne ryzyko zaostrzenia tych schorzeń.
aldehyd glutarowy, alkaptonuria, anafilaksja, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, diagnostyka alergologiczna, immunoterapia alergenowa, L-tyrozyna, lek beta-adrenolityczny, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, nefropatia IgA, niedobór odporności, obturacja dróg oddechowych, proces nowotworowy, pyłek drzew, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, tyrozynemia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Jodek potasu G.L. Pharma 65 mg
Stosowanie jodku potasu wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które mogą dotyczyć wielu układów i narządów. Reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk ślinianek, ból głowy, skurcz oskrzeli oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, występują z częstością nieznaną i mogą mieć przebieg od łagodnego do ostrego, zależny od dawki. Ekspozycja na jod może indukować lub nasilać choroby autoimmunologiczne tarczycy, w tym chorobę Gravesa i Hashimoto, a także prowadzić do toksycznego wola guzkowego oraz przejściowej nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Dodatkowo, obserwuje się przypadki nadczynności tarczycy i zapalenia tarczycy z lub bez obrzęku śluzowatego. Zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, nerwowość, impotencja i bezsenność, mogą pojawić się przy długotrwałej terapii. W układzie pokarmowym notuje się zapalenie ślinianek oraz różnorodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, natomiast rzadko występuje przemijająca wysypka skórna.
bezsenność, ból głowy, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, depresja, funkcja tarczycy, impotencja, jodek potasu, nadczynność tarczycy, nerwowość, niedoczynność tarczycy, obrzęk ślinianek, obrzęk śluzowaty, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, toksyczne wole guzkowe, wysypka skórna, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie ślinianek, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Leczenie
Choroba Hashimoto, będąca przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy i wymaga dożywotniej terapii zastępczej lewotyroksyną (LT4), syntetycznym hormonem T4. Dawkowanie LT4 jest indywidualizowane, uwzględniając wiek, masę ciała, stopień niedoczynności oraz współistniejące schorzenia, z początkowymi dawkami 12,5-25 mcg/dzień u osób starszych lub z chorobami serca. Monitorowanie poziomów TSH i wolnej T4 odbywa się po 6-8 tygodniach od rozpoczęcia terapii, a następnie co 6-12 miesięcy, z celem utrzymania TSH w zakresie normy (w ciąży odpowiednio <2,5 mIU/l w I trymestrze, <3,0 mIU/l w II i <3,5 mIU/l w III trymestrze). W przypadku braku poprawy klinicznej mimo prawidłowych wartości TSH rozważa się terapię łączoną LT4 z liotyroniną (T3) lub stosowanie naturalnych ekstraktów tarczycy, choć ich stosowanie nie jest standardem ze względu na brak jednoznacznych dowodów skuteczności i bezpieczeństwa. W szczególnych sytuacjach klinicznych, takich jak ciąża, choroby serca, zaburzenia wchłaniania czy podeszły wiek, konieczne są modyfikacje dawkowania i formy podawania leku.
autoimmunizacja, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, biopsja cienkoigłowa, chłoniak, choroba Hashimoto, dysfagia, etanercept, goitrogeny, guzek tarczycy, hormon tyreotropowy, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor pompy protonowej, konwersja T4 do T3, lewotyroksyna, marker zapalny, mezenchymalne komórki macierzyste, mutacja genetyczna, niedoczynność tarczycy, odpowiedź immunologiczna, poziom TSH, protokół autoimmunologiczny, przeciwciało tarczycowe, receptor opioidowy, rytuksymab, śpiączka obrzękowa, stres oksydacyjny, stridor, terapia poznawczo-behawioralna, terapia zastępcza hormonami tarczycy, tocilizumab, tyreoidektomia, tyroksyna, wole, wolna T4, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół digeorge’a (delecja 22q11) – Leczenie
Zespół DiGeorge’a, spowodowany mikrodelecją 22q11, jest złożonym zaburzeniem genetycznym o szerokim spektrum klinicznym, wymagającym wielospecjalistycznego podejścia terapeutycznego. Kluczowe elementy leczenia obejmują korektę wad serca (np. tetralogia Fallota, przerwany łuk aorty), leczenie hipokalcemii z suplementacją wapnia (75-100 mg/kg/dobę elementarnego wapnia) i kalcytriolu, a także zarządzanie zaburzeniami immunologicznymi, w tym stosowanie przeszczepu grasicy (Rethymic) lub przeszczepu szpiku kostnego u pacjentów z całkowitym brakiem grasicy (cDGS). Profilaktyka infekcji, unikanie żywych szczepionek u pacjentów z ciężkim niedoborem odporności oraz regularne monitorowanie parametrów biochemicznych (wapń, magnez, PTH) są niezbędne dla optymalizacji opieki. Wczesna interwencja chirurgiczna i rehabilitacyjna (logopedia, fizjoterapia, terapia zajęciowa) znacząco poprawiają rokowanie i jakość życia.
ADHD, brak grasicy, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, delecja 22q11, diagnostyka preimplantacyjna, gospodarka wapniowa, hipokalcemia, hipoparatyroidyzm, hormon wzrostu, immunoglobuliny, kalcytriol, kamień nerkowy, klozapina, lek przeciwdrgawkowy, małopłytkowość immunologiczna, niedoczynność przytarczyc, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, niewydolność podniebienno-gardłowa, parathormon, poradnictwo genetyczne, problemy z karmieniem, produkty krwiopochodne, profilaktyka antybiotykowa, przerwany łuk aorty, przeszczep grasicy, przeszczep szpiku kostnego, reumatoidalne zapalenie stawów, rozszczep podniebienia, schizofrenia, suplementacja wapnia, terapia logopedyczna, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, wada serca, wczesne rozpoznanie, zaburzenia odporności, zaburzenia rozwojowe, zaburzenia spektrum autyzmu, zespół DiGeorge’a, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Przytarczyca (niedoczynność tarczycy) – Leczenie
Niedoczynność tarczycy wymaga terapii zastępczej lewotyroksyną, której dawka dobierana jest indywidualnie na podstawie masy ciała, wieku, współistniejących chorób i stopnia niedoczynności. U młodszych pacjentów dawka początkowa wynosi zwykle 1,5-1,8 mcg/kg masy ciała (50-200 mcg/dobę), natomiast u osób starszych lub z chorobami serca rozpoczyna się od 12,5-50 mcg/dobę z powolnym zwiększaniem. Monitorowanie poziomu TSH odbywa się po 6-8 tygodniach od rozpoczęcia leczenia i następnie co 6-12 miesięcy po ustabilizowaniu dawki. Lewotyroksynę należy przyjmować na czczo, 30-60 minut przed posiłkiem, z zachowaniem 4-godzinnego odstępu od leków i suplementów mogących zaburzać wchłanianie (np. żelazo, wapń, inhibitory pompy protonowej). W ciąży dawkę leku zwiększa się o około 30%, a poziom TSH monitoruje co miesiąc, dostosowując terapię do trymestru.
choroba Hashimoto, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, endokrynolog, hormon tarczycy, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor pompy protonowej, lek wiążący kwasy żółciowe, lewotyroksyna, liotyronina, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, nieleczona niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, osteoporoza, poziom TSH, przeciwciało przeciwko peroksydazie tarczycowej, śpiączka obrzękowa, subkliniczna niedoczynność tarczycy, terapia kombinowana, trójjodotyronina, utrata masy kostnej - Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Zapobieganie i profilaktyka
Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) jest schorzeniem o podłożu głównie genetycznym i autoimmunologicznym, co utrudnia jej profilaktykę. Modyfikowalnym czynnikiem ryzyka pozostaje podaż jodu – zarówno jego nadmiar, jak i niedobór mogą zaburzać funkcję tarczycy. Zaleca się ograniczenie spożycia produktów bogatych w jod, takich jak wodorosty morskie, jodowana sól czy niektóre preparaty farmaceutyczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa. W przypadku terapii radioaktywnym jodem (I-131) wskazana jest dieta niskojodowa, z jednoczesnym monitorowaniem i ewentualną suplementacją witaminy D oraz wapnia, aby zapobiec niedoborom i powikłaniom kostnym. Regularne badania kontrolne, szczególnie u osób z grup ryzyka (np. z rodzinnym występowaniem chorób tarczycy, kobiet w ciąży, pacjentów z cukrzycą czy anemią złośliwą), są kluczowe dla wczesnego wykrycia i zapobiegania powikłaniom hipertyreozy.
anemia złośliwa, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, dieta przeciwzapalna, dieta roślinna, gruczoł tarczowy, hipertyreoza, hormony tarczycowe, nadczynność tarczycy, nawrót choroby, niedobór witaminy B12, niedoczynność tarczycy, olejek eteryczny, orbitopatia tarczycowa, osteoporoza, probiotyki, radioaktywny jod, selen, suplement ziołowy, terapia poznawczo-behawioralna, wapń, witamina D, zaburzenia czynności tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Celiakia – Etiologia i przyczyny
Celiakia jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną wywołaną nieprawidłową reakcją immunologiczną na gluten, białko obecne w pszenicy, jęczmieniu i życie. Patogeneza choroby opiera się na predyspozycji genetycznej związanej z antygenami HLA-DQ2 (90-95% pacjentów) i HLA-DQ8 (5-10% pacjentów), które wiążą zmodyfikowane peptydy gliadyny po deamidacji przez transglutaminazę tkankową typu 2 (tTG2). Proces ten prowadzi do aktywacji limfocytów T CD4+ i przewlekłego stanu zapalnego w błonie śluzowej jelita cienkiego, skutkującego zanikiem kosmków jelitowych, hiperplazją krypt oraz zwiększoną infiltracją limfocytów śródnabłonkowych. W efekcie dochodzi do upośledzenia wchłaniania składników odżywczych, w tym witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12, co manifestuje się objawami niedożywienia i szerokim spektrum powikłań ogólnoustrojowych. Czynniki środowiskowe, takie jak infekcje wirusowe, zaburzenia mikrobiomu jelitowego, sposób wprowadzania glutenu do diety niemowląt oraz stres, odgrywają istotną rolę w ujawnieniu choroby u osób genetycznie predysponowanych.
antygen zgodności tkankowej, blaszka właściwa, celiakia oporna, chłoniak jelita cienkiego, chłoniak związany z enteropatią, choroba Hashimoto, choroba trzewna, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, gliadyna, gluten, gruczolakorak jelita cienkiego, hiperplazja krypt, HLA-DQ2, HLA-DQ8, limfocyt śródnabłonkowy, mikrobiom jelitowy, nadwrażliwość typu IV, niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteopenia, transglutaminaza tkankowa, zanik kosmków jelitowych, zespół Downa, zespół Turnera, zonulina - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Eferox 25 mcg
Eferox to preparat zawierający lewotyroksynę sodową w dawkach od 25 do 200 µg, stosowany głównie w terapii substytucyjnej niedoczynności tarczycy, profilaktyce nawrotów wola po resekcji oraz w leczeniu łagodnego wola u pacjentów eutyreotycznych. Lek znajduje również zastosowanie w terapii supresyjnej po tyreoidektomii z powodu raka tarczycy, gdzie wyższe dawki (100-200 µg) służą do obniżenia poziomu TSH i ograniczenia wzrostu pozostałych komórek nowotworowych. Dodatkowo, dawki 25-100 µg stosuje się w terapii skojarzonej z lekami przeciwtarczycowymi w nadczynności tarczycy (metoda „block and replace”), natomiast dawki 100-200 µg wykorzystywane są diagnostycznie w teście hamowania czynności tarczycy. Preparat dostępny jest w formie białych, niepowlekanych tabletek o średnicy około 7 mm i wysokości 3 mm, z oznaczeniem cyfrowym odpowiadającym mocy leku, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, choroba Hashimoto, eutyreoza, fT3, fT4, hormon tarczycy T4, jod radioaktywny, łagodne wole, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, pierwotna niedoczynność tarczycy, przeciwciała przeciwtarczycowe, rak tarczycy, resekcja wola, terapia block and replace, terapia skojarzona, terapia substytucyjna, test hamowania tarczycy, TSH, tyreoidektomia, tyreostatyk, USG tarczycy, wole, wtórna niedoczynność tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba trzewna – Etiologia i przyczyny
Choroba trzewna (celiakia) jest autoimmunologiczną enteropatią wywołaną spożyciem glutenu u osób z predyspozycją genetyczną, głównie nosicieli alleli HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8, które występują u ponad 99% chorych. Ryzyko rozwoju choroby u krewnych pierwszego stopnia wynosi około 10%, a u bliźniąt jednojajowych sięga 70%. Patogeneza opiera się na niepełnym trawieniu gliadyny, jej modyfikacji przez transglutaminazę tkankową 2 (tTG2) oraz prezentacji zmodyfikowanych peptydów limfocytom T, co prowadzi do zapalenia i atrofii kosmków jelitowych. Czynniki środowiskowe, takie jak infekcje wirusowe (rotawirusy, adenowirusy), zaburzenia mikrobioty jelitowej, moment wprowadzenia glutenu do diety oraz stres fizjologiczny i emocjonalny, mogą modulować ryzyko ujawnienia się choroby. Celiakia często współwystępuje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. cukrzycą typu 1, chorobami tarczycy, zespołem Downa czy reumatoidalnym zapaleniem stawów, a późna diagnoza zwiększa ryzyko rozwoju tych schorzeń.
atrofia kosmków, atrofia kosmków jelitowych, białko pszenicy, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba autoimmunologiczna tarczycy, choroba Hashimoto, choroba trzewna, cukrzyca typu 1, czynnik epigenetyczny, czynnik środowiskowy, dieta bezglutenowa, dziedziczność, geny HLA, gliadyna, gluten, hiperplazja krypt, HLA-DQ2, infekcja enterowirusowa, infekcja przewodu pokarmowego, infekcja rotawirusowa, komórka prezentująca antygen, laktacja, limfocyty T pomocnicze, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita, nadczynność tarczycy, odpowiedź immunologiczna, peptyd gliadyny, pierwotna marskość żółciowa, połączenia ścisłe, predyspozycja genetyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, transglutaminaza tkankowa, trwałe zanieczyszczenia organiczne, układ HLA, wirus Coxsackie, zanieczyszczenie środowiskowe, zespół Downa, zespół Sjögrena, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba Hashimoto, będąca najczęstszym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego i niedoczynności gruczołu. Mimo genetycznego podłoża, modyfikacja czynników żywieniowych, środowiskowych i stylu życia może spowolnić progresję choroby. Zalecana jest dieta przeciwzapalna, np. śródziemnomorska, bogata w warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty, która obniża markery stresu oksydacyjnego. Dieta bezglutenowa w badaniu 6-miesięcznym u 34 kobiet obniżyła poziom przeciwciał tarczycowych i poprawiła funkcję tarczycy oraz poziom witaminy D. Dieta AIP, eliminująca potencjalnie immunogenne pokarmy, w 10-tygodniowym badaniu u 16 kobiet obniżyła poziom CRP i poprawiła jakość życia, jednak wymaga nadzoru specjalisty. Kontrola spożycia jodu jest istotna – suplementacja jodem u chorych na Hashimoto może pogorszyć stan, a zalecane jest spożycie 0,5-0,75 łyżeczki jodowanej soli dziennie. Suplementacja selenu, witamin A, C, D, E oraz z grupy B może wspierać funkcję tarczycy i redukować stan zapalny, choć skuteczność selenoterapii w obniżaniu przeciwciał pozostaje dyskusyjna.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, białko C-reaktywne, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, cytokiny zapalne, dieta bezglutenowa, dieta śródziemnomorska, eutyreoza, funkcja tarczycy, gruczoł tarczowy, hormony tarczycy, kwasy omega-3, lewotyroksyna, niedoczynność tarczycy, probiotyk, protokół autoimmunologiczny, przeciwciała przeciwtarczycowe, przeciwciała tarczycowe, równowaga hormonalna, stan zapalny, stres oksydacyjny, suplementacja jodu, suplementacja selenu, suplementacja witaminy D, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wole tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Przytarczyca (niedoczynność tarczycy) – Etiologia i przyczyny
Niedoczynność tarczycy to stan charakteryzujący się niedostateczną produkcją hormonów tarczycowych, prowadzący do spowolnienia funkcji metabolicznych organizmu. Stan ten dotyka około 3-4% populacji, z przewagą u kobiet i wzrostem ryzyka wraz z wiekiem. Pierwotna niedoczynność tarczycy stanowi około 95% przypadków i najczęściej wynika z choroby Hashimoto (autoimmunologiczne limfocytowe zapalenie tarczycy) lub niedoboru jodu. Inne przyczyny to nadmiar jodu, różne formy zapalenia tarczycy (np. poporodowe, podostre ziarniniakowe), interwencje medyczne takie jak terapia radioaktywnym jodem (80-90% pacjentów rozwija niedoczynność w ciągu 8-20 tygodni), tyreoidektomia oraz radioterapia okolic głowy i szyi. Leki takie jak lit, amiodaron, interferon alfa, inhibitory kinazy tyrozynowej i immunoterapeutyki również mogą indukować niedoczynność. Wrodzona niedoczynność tarczycy dotyczy 1 na 2000-4000 noworodków i wynika z agenezji, ektopii lub defektów enzymatycznych gruczołu. Centralna niedoczynność (wtórna i trzeciorzędowa) stanowi około 5% przypadków i jest związana z dysfunkcją przysadki lub podwzgórza.
choroba autoimmunologiczna, choroba de Quervaina, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, ciche zapalenie tarczycy, hormon tarczycy, hormon tyreotropowy, hormon uwalniający tyreotropinę, limfocytowe zapalenie przysadki, nadmiar jodu, niedobór jodu, niedoczynność tarczycy, obrzęk śluzowaty, operacja tarczycy, podostre ziarniniakowe zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy, radioterapia, terapia radioaktywnym jodem, TSH, tyreoidektomia, wole, wrodzona niedoczynność tarczycy, wtórna niedoczynność tarczycy, zaburzenie endokrynologiczne, zapalenie tarczycy, zespół Sheehana - Leksykon chorób i schorzeń
Wole – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wole to powiększenie gruczołu tarczowego, które może mieć charakter rozlany lub guzkowy i wiązać się z eutyroidyzmem, niedoczynnością lub nadczynnością tarczycy. Etiologia wola obejmuje niedobór jodu, choroby autoimmunologiczne (np. choroba Hashimoto, Gravesa-Basedowa), guzki tarczycy, zapalenia oraz nowotwory. Objawy kliniczne zależą od rozmiaru i przyczyny wola i mogą obejmować widoczne zgrubienie szyi, dysfagię, duszność, chrypkę oraz objawy zaburzeń hormonalnych, takie jak tachykardia, utrata masy ciała w nadczynności lub zmęczenie i przyrost masy ciała w niedoczynności. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, oznaczeniu hormonów tarczycy i przeciwciał, ultrasonografii, biopsji cienkoigłowej oraz scyntygrafii z radioaktywnym jodem.
biopsja cienkoigłowa, chłoniak, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, dysfagia, eutyreoza, goitrogen, guzek tarczycy, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedoczynność tarczycy, porażenie strun głosowych, powiększenie tarczycy, poziom TSH, przełom tarczycowy, radiojod, scyntygrafia tarczycy, terapia zastępcza hormonami tarczycy, tyreoidektomia, wole, wole endemiczne, wole toksyczne, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Hashimoto, będąca przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy w krajach o wystarczającej podaży jodu. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych oraz obrazowych. Typowe objawy niedoczynności tarczycy obejmują m.in. zmęczenie, przyrost masy ciała, nietolerancję zimna, wypadanie włosów, nieregularne miesiączki i depresję. Kluczowe badania laboratoryjne to oznaczenie TSH, którego podwyższony poziom (≥4,0 mU/ml) wskazuje na niedoczynność, oraz oznaczenie wolnej tyroksyny (FT4) i trijodotyroniny (T3). Obecność przeciwciał anty-TPO (u ponad 90% pacjentów) i anty-Tg (u 50-80%) potwierdza autoimmunologiczne podłoże choroby. Ultrasonografia tarczycy wykazuje charakterystyczne cechy, takie jak hipoechogeniczność, niejednorodna struktura i zwiększone unaczynienie, co jest szczególnie pomocne w diagnostyce seronegatywnej postaci choroby.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, biopsja cienkoigłowa, bradykardia, choroba Hashimoto, hormon tyreotropowy, migotanie przedsionków, naciek limfocytarny, nadciśnienie rozkurczowe, niedoczynność tarczycy, nieregularne miesiączki, obrzęk śluzowaty, obrzęk twarzy, powiększenie tarczycy, przeciwciała anty-Tg, przeciwciała anty-TPO, przeciwciała przeciwtarczycowe, przyrost masy ciała, subkliniczna niedoczynność tarczycy, trijodotyronina, TSH, tyroksyna, ultrasonografia tarczycy, wole, wolna tyroksyna, wypadanie włosów - Leksykon chorób i schorzeń
Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy – Objawy
Pokrzywka (urticaria) i obrzęk naczynioruchowy (angioedema) to schorzenia dermatologiczne, które mogą występować niezależnie lub współistnieć. Pokrzywka manifestuje się jako uniesione, swędzące bąble o średnicy od kilku milimetrów do kilku centymetrów, które ustępują zwykle w ciągu 24 godzin, natomiast obrzęk naczynioruchowy dotyczy głębszych warstw skóry i tkanki podskórnej, utrzymując się od 1 do 3 dni, najczęściej lokalizując się wokół twarzy, warg, oczu oraz na dłoniach i stopach. Klasyfikacja pokrzywki dzieli ją na ostrą (<6 tygodni) i przewlekłą (>6 tygodni), z przewlekłą formą często o podłożu autoimmunologicznym, współistniejącą z chorobami takimi jak autoimmunologiczna choroba tarczycy czy reumatoidalne zapalenie stawów. Obrzęk naczynioruchowy może mieć etiologię alergiczną, idiopatyczną, lekową (np. inhibitory ACE, NLPZ) lub dziedziczną (HAE) z niedoborem inhibitora C1, co wymaga odrębnego podejścia terapeutycznego.
anafilaksja, anafilaksja wysiłkowa, bąble skórne, choroba Hashimoto, choroba tarczycy, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, inhibitor C1, inhibitory ACE, komórki tuczne, kortykosteroidy, leki przeciwhistaminowe, montelukast, NLPZ, obrzęk alergiczny, obrzęk idiopatyczny, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanek, omalizumab, pieczenie skóry, pokrzywka, pokrzywka autoimmunologiczna, pokrzywka cieplna, pokrzywka dermograficzna, pokrzywka naczyniowa, pokrzywka ostra, pokrzywka przewlekła, pokrzywka z ucisku, pokrzywka z zimna, reumatoidalne zapalenie stawów, świąd skóry, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenia snu, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej (pots) – Patofizjologia i mechanizm
Zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS) to heterogenne zaburzenie autonomicznego układu nerwowego, charakteryzujące się wzrostem częstości akcji serca o ≥30 uderzeń/min lub do ≥120 uderzeń/min w ciągu 10 minut od pionizacji, bez towarzyszącej hipotensji ortostatycznej. Patofizjologia POTS obejmuje dysfunkcję autonomiczną, hipowolemię (deficyt objętości krwi około 13%), neuropatię obwodową, stan hiperadrenergiczny z podwyższonym stężeniem noradrenaliny ≥600 pg/ml w pozycji stojącej, dekondycjonowanie sercowo-naczyniowe oraz mechanizmy autoimmunologiczne, w tym obecność autoprzeciwciał przeciw receptorom α1- i β1-adrenergicznym, muskarynowym M4 oraz receptorom angiotensyny II typu 1. Podtypy POTS (neuropatyczny, hiperadrenergiczny, hipowolemiczny) często współistnieją, co komplikuje obraz kliniczny i wymaga wielowymiarowego podejścia diagnostycznego, w tym testów pochyleniowych, oceny objętości krwi, oznaczenia noradrenaliny i autoprzeciwciał oraz badań neuropatii autonomicznej.
atrofia mięśnia sercowego, autonomiczny układ nerwowy, autoprzeciwciało, choroba Hashimoto, choroba trzewna, denerwacja współczulna, długi COVID, dysfunkcja autonomiczna, encefalopatia mialgiczna, fludrokortyzon, hipotensja ortostatyczna, koronawirus SARS-CoV-2, mechanizm autoimmunologiczny, neuropatia autonomiczna, objawy autonomiczne, objętość wyrzutowa serca, podtyp hipowolemiczny, receptor muskarynowy acetylocholiny, receptor α1-adrenergiczny, receptor β1-adrenergiczny, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia immunomodulująca, test pochyleniowy, toczeń rumieniowaty układowy, transporter noradrenaliny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wydalanie sodu z moczem, zespół aktywacji komórek tucznych, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Przytarczyca (niedoczynność tarczycy) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niedoczynność tarczycy to stan charakteryzujący się niedostateczną produkcją hormonów T3 i T4 przez tarczycę, prowadzący do spowolnienia metabolizmu i objawów takich jak zmęczenie, przyrost masy ciała, nietolerancja zimna, suchość skóry czy zaburzenia poznawcze. Najczęstszą przyczyną jest autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto). Diagnostyka opiera się na podwyższonym poziomie TSH oraz obniżonych stężeniach wolnej T4. Leczenie polega na dożywotniej terapii substytucyjnej lewotyroksyną, podawanej zwykle w dawkach od 12,5 do 50 mcg/dzień u osób starszych, z koniecznością regularnego monitorowania poziomów TSH i T4 co 6-8 tygodni po rozpoczęciu lub zmianie dawki, a następnie co roku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki w ciąży, u których dawka lewotyroksyny powinna być zwiększona o 25-30%, oraz na ryzyko obrzęku śluzowatego – stanu zagrożenia życia wymagającego natychmiastowej interwencji.
ablacja, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, bradykardia, choroba endokrynologiczna, choroba Hashimoto, diagnoza pielęgniarska, gruczoł tarczycowy, hipoksja, hipotensja, hipotermia, hormon tarczycy, hormon tyreotropowy, hormony T3 i T4, lewotyroksyna, myxedema, nadciśnienie ciążowe, niedoczynność tarczycy, nietolerancja aktywności, obrzęk, obrzęk śluzowaty, śpiączka, sprzężenie zwrotne, stan przedrzucawkowy, suchość skóry, tachykardia, terapia substytucyjna, trójjodotyronina, TSH, tyroksyna, ujemne sprzężenie zwrotne, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie odżywiania - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Turnera (ZT) jest zaburzeniem chromosomalnym charakteryzującym się całkowitym lub częściowym brakiem drugiego chromosomu X u kobiet, z częstością około 1:2500 żywo urodzonych dziewczynek. Najczęstsze warianty kariotypu to monosomia X (45,X) u 45-50% pacjentek, mozaicyzm (np. 45,X/46,XX) u około 30% oraz aberracje strukturalne chromosomu X. Patogeneza opiera się głównie na haploinsuficjencji genów unikających inaktywacji, zwłaszcza genu SHOX (Xp22.3), odpowiedzialnego za niski wzrost i nieprawidłowości szkieletowe. Inne regiony chromosomu X (Xp11.4, Xp11.2-p22, Xq13-q21, Xq23-q28) korelują z fenotypem, w tym obrzękiem limfatycznym, funkcją jajników i przedwczesną niewydolnością gonad. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak globalna hipometylacja genomu, wpływają na ekspresję genów autosomalnych, co może tłumaczyć zróżnicowanie fenotypowe nawet u pacjentek z tym samym kariotypem.
aberracja chromosomalna, apoptoza komórek rozrodczych, celiakia, choroba Hashimoto, chromosom pierścieniowy, chromosom X, czynnik transkrypcyjny, deformacja Madelunga, dwupłatkowa zastawka aortalna, gen SHOX, gonadoblastoma, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, izochromosom X, koarktacja aorty, lyonizacja, metylacja DNA, mikrognathia, monosomia X, mozaicyzm, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jajników, nondysjunkcja, płytka wzrostowa, rozwarstwienie aorty, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie chromosomalne, zespół Turnera - Leksykon substancji czynnych
Powidon jodowany – Przeciwwskazania stosowania
Powidon jodowany wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, przeciwgrzybiczego i przeciwwirusowego, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Podstawowym jest nadwrażliwość na powidon jodowany lub substancje pomocnicze. Ze względu na zawartość jodu, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami czynności tarczycy (w tym nadczynnością, niedoczynnością, chorobami autoimmunologicznymi) oraz u osób przed, w trakcie i po terapii radiojodem, gdyż mogą one zmniejszać skuteczność leczenia. Szczególną grupą ryzyka są pacjenci z opryszczkowym zapaleniem skóry Duhringa, u których stosowanie powidonu jodowanego może nasilać objawy choroby. Ponadto, preparaty mają ograniczenia wiekowe: np. Betadine jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia, Betadine VAG u dziewcząt przed pokwitaniem, Braunovidon u niemowląt do 6. miesiąca życia, Oftasteril u wcześniaków, a PV Jod 10% u dzieci do 2 lat. W ciąży i okresie laktacji przeciwwskazane są globulki dopochwowe Betadine VAG ze względu na ryzyko przenikania jodu do płodu i mleka matki.
choroba autoimmunologiczna tarczycy, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, dermatitis herpetiformis, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, farmakoterapia, globulki dopochwowe, jod radioaktywny, krople do oczu, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, opryszczkowe zapalenie skóry Duhringa, powidon jodowany, reakcja anafilaktyczna, roztwór na skórę, terapia radiojodem, wole guzkowe, zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenia funkcji tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, będące najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy w krajach rozwiniętych, z przewagą występowania u kobiet (7:1). Charakterystyczne jest wytwarzanie przeciwciał anty-TPO i/lub anty-Tg, które prowadzą do stopniowego uszkodzenia gruczołu i zmniejszenia produkcji hormonów tarczycy. Klinicznie choroba może manifestować się od eutyreozy, przez subkliniczną, aż do jawnej niedoczynności tarczycy, a także przejściową nadczynność. Leczenie opiera się na substytucji lewotyroksyną, której dawkowanie jest indywidualizowane, z uwzględnieniem wieku, masy ciała, funkcji tarczycy i chorób współistniejących. Lewotyroksynę należy podawać na czczo, co najmniej 30-60 minut przed posiłkiem, monitorując poziomy TSH i wolnej T4 co 6-8 tygodni po rozpoczęciu lub zmianie dawki, a następnie co 6-12 miesięcy. W trakcie terapii należy zwracać uwagę na objawy zarówno niedoboru, jak i nadmiaru hormonu, takie jak zmęczenie, wrażliwość na zimno, przyrost masy ciała, czy tachykardia, drżenia i nerwowość.
aktywność fizyczna, cholesterol, choroba Hashimoto, choroba serca, depresja, diagnoza pielęgniarska, dietetyk, edukacja pacjenta, encefalopatia Hashimoto, endokrynolog, eutyroza, hipotermia, integralność skóry, jawna niedoczynność tarczycy, lewotyroksyna, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, oddział intensywnej terapii, osteoporoza, peroksydaza tarczycowa, poradnictwo żywieniowe, przeciwciała tarczycowe, śpiączka myksedematyczna, stan przedrzucawkowy, stan zapalny, subkliniczna niedoczynność tarczycy, suchość skóry, techniki redukcji stresu, tyreoglobulina, układ odpornościowy, wole tarczycy, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia odżywiania, zaburzenia rytmu serca, zapalenie tarczycy, zapalenie tarczycy autoimmunologiczne, zespół interdyscyplinarny, zespół zmęczenia - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja blastocystis hominis, inaczej blastocystoza – Objawy
Infekcja Blastocystis hominis, zwana blastocystozą, jest wywoływana przez jednokomórkowego pasożyta bytującego w przewodzie pokarmowym. Objawy kliniczne występują u 50-80% pacjentów z mono-infekcją i obejmują ból brzucha (27,3%), biegunkę (19,6%), wzdęcia, nudności, zaparcia, utratę apetytu, świąd okolicy odbytu oraz utratę masy ciała. Częstość wypróżnień może sięgać od 1 do 25 razy na dobę. Objawy pozajelitowe, takie jak zmęczenie, pokrzywka, bóle stawowe, gorączka, niedokrwistość z niedoboru żelaza, występują u około 40% pacjentów. Blastocystis hominis jest powiązany z zespołem jelita drażliwego (IBS) oraz chorobami zapalnymi jelit (IBD), zwłaszcza wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, z częstością infekcji odpowiednio 8,35% i 8,7% w porównaniu do 3,12% w grupach kontrolnych (p<0,05). U dzieci infekcja wiąże się z niedowagą i zahamowaniem wzrostu w wielu regionach geograficznych. Wysokie ryzyko ciężkiego przebiegu dotyczy osób z obniżoną odpornością, osób powyżej 35 roku życia oraz dzieci i osób starszych. Podtypy ST1-ST4 oraz forma ameboidalna Blastocystis są najczęściej związane z objawami klinicznymi.
anoreksja, bezobjawowe nosicielstwo, biegunka wodnista, blastocystoza, ból brzucha, choroba Hashimoto, choroba zapalna jelit, doustny roztwór nawadniający, elektrolity, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedokrwistość z niedoboru żelaza, objawy pozajelitowe, objawy żołądkowo-jelitowe, odwodnienie, pasożyt jednokomórkowy, pokrzywka, przewlekła choroba nerek, przewód pokarmowy, reaktywne zapalenie stawów, skurcze brzucha, świąd mocznicowy, świąd odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wzdęcia brzucha, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Hashimoto, będąca autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy (AZT), jest jedną z głównych przyczyn niedoczynności tarczycy. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie, najczęściej terapią zastępczą syntetycznym hormonem T4, znacząco poprawiają rokowanie i jakość życia pacjentów. Nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak hiperlipidemia, choroby serca, nadciśnienie tętnicze, depresja, a w skrajnych przypadkach śpiączka obrzękowa. Szczególnie istotne jest monitorowanie i kontrola niedoczynności tarczycy u kobiet w ciąży, aby zapobiec powikłaniom takim jak poronienie, przedwczesny poród czy stan przedrzucawkowy. Choroba Hashimoto ma charakter postępujący, ale przy regularnych kontrolach i leczeniu pacjenci mogą prowadzić długie i zdrowe życie.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, chłoniak tarczycy, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, gruczoł tarczowy, leczenie radioaktywnym jodem, nadciśnienie tętnicze, niedobór hormonu tarczycy, niedoczynność tarczycy, nieleczona niedoczynność tarczycy, przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej, przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, przerzuty do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od nawrotu, przeżycie wolne od progresji, rak brodawkowaty tarczycy, śpiączka obrzękowa, stan przedrzucawkowy, stosunek neutrofili do limfocytów, terapia hormonalna, uczenie maszynowe, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon substancji czynnych
Echinacea purpurea – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające Echinacea purpurea, takie jak Esberitox N (zawierający 7,5 mg alkoholowo-wodnego wyciągu z korzenia jeżówki purpurowej), mają szereg istotnych przeciwwskazań klinicznych. Podstawowym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny Compositae/Asteraceae, co może skutkować reakcjami alergicznymi. Ponadto, stosowanie Echinacea purpurea jest bezwzględnie przeciwwskazane w aktywnej gruźlicy, białaczce, zakażeniu HIV/AIDS, kolagenozach, stwardnieniu rozsianym oraz innych chorobach autoimmunologicznych, ze względu na potencjalny wpływ immunomodulujący tej substancji, który może zaburzać przebieg tych schorzeń.
AIDS, białaczka, chemioterapia, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, choroba ogólnoustrojowa, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, glikokortykosteroid, gruźlica, immunosupresja, immunosupresja farmakologiczna, jeżówka purpurowa, kolagenoza, korzeń jeżówki purpurowej, lek immunosupresyjny, lek onkologiczny, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, transplantacja organów, transplantacja szpiku kostnego, właściwość immunomodulująca, wyciąg alkoholowo-wodny, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Skłonność do zakrzepicy – Objawy
Trombofilia to stan charakteryzujący się zwiększoną skłonnością do zakrzepicy, mogący mieć podłoże wrodzone lub nabyte. Najczęstszą manifestacją kliniczną jest zakrzepica żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowość płucna (ZP), z objawami takimi jak obrzęk, ból, zaczerwienienie kończyn dolnych oraz nagła duszność i ból w klatce piersiowej w przypadku ZP. Zakrzepy mogą również lokalizować się w nietypowych miejscach, np. żyłach mózgu, wątroby czy nerek, szczególnie u pacjentów z niedoborem antytrombiny. Trombofilia zwiększa ryzyko powikłań ciążowych, takich jak nawracające poronienia, stan przedrzucawkowy, ograniczenie wzrastania płodu oraz przedwczesne oddzielenie łożyska. Ryzyko zakrzepicy jest szczególnie wysokie u osób z mutacją czynnika V Leiden, zwłaszcza w ciąży, gdzie wzrasta około 7-krotnie.
choroba Hashimoto, hiperhomocysteinemia, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór antytrombiny, niedobór białka S, niedokrwistość złośliwa, objawy depresyjne, powikłania ciążowe, przedwczesne oddzielenie łożyska, stan przedrzucawkowy, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, trombofilia nabyta, trombofilia wrodzona, udar mózgu, zakrzep krwi, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół antyfosfolipidowy, zespół Budda-Chiariego, zespół pozakrzepowy, żyła mózgowa, żylaki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg alergenowy pyłku trawy z tymotki łąkowej – Przeciwwskazania stosowania
Standaryzowany wyciąg alergenowy pyłku trawy z tymotki łąkowej (Phleum pratense), stosowany w immunoterapii alergenowej (produkt Grazax, 75 000 SQ-T), posiada istotne przeciwwskazania kliniczne. Nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje pomocnicze, chorobami nowotworowymi (niezależnie od lokalizacji i stadium), chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy, RZS, choroba Hashimoto), chorobami kompleksów immunologicznych (np. zapalenie naczyń, krioglobulinemia) oraz niedoborami odporności (wrodzonymi, nabytymi, HIV). Immunoterapia może modyfikować odpowiedź immunologiczną, co w tych stanach może nasilać objawy choroby podstawowej lub wpływać niekorzystnie na przebieg nowotworu.
astma ciężka, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, choroba kompleksów immunologicznych, choroba nowotworowa, choroba układu immunologicznego, FEV1, grzybica jamy ustnej, immunoterapia alergenowa, krioglobulinemia, liofilizat doustny, liszaj płaski, nadwrażliwość, niedobór odporności, reumatoidalne zapalenie stawów, spirometria, stan astmatyczny, toczeń rumieniowaty układowy, wyciąg alergenowy pyłku trawy, zakażenie HIV, zapalenie jamy ustnej, zapalenie naczyń - Leksykon substancji czynnych
Aloes drzewiasty – Przeciwwskazania stosowania
Wyciąg z liści aloesu drzewiastego (Aloe arborescens folii recentis extractum), stosowany m.in. w preparacie Biostymina, posiada liczne właściwości lecznicze, jednak jego użycie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję. Reakcje alergiczne mogą obejmować zarówno łagodne objawy skórne, jak i poważne reakcje ogólnoustrojowe, co wymaga bezwzględnego unikania preparatów zawierających aloes drzewiasty u osób uczulonych. Ponadto, preparaty te nie powinny być stosowane u pacjentów z postępującymi chorobami układowymi, w tym białaczką, kolagenozami (np. toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, zapalenie wielomięśniowe), aktywną gruźlicą, chorobami rozrostowymi oraz autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto, stwardnienie rozsiane czy nieswoiste zapalenia jelit.
aloes drzewiasty, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba Hashimoto, choroba rozrostowa, choroba rozrostowa układu krwiotwórczego, choroba tkanki łącznej, choroba układowa, choroba z autoagresji, gruźlica, immunomodulacja, kolagenozy, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwgruźlicze, nadwrażliwość, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór złośliwy, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wyciąg z aloesu drzewiastego, zapalenie wielomięśniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub przedwczesna menopauza – Etiologia i przyczyny
Wczesna menopauza (przed 45. r.ż.) i przedwczesna menopauza (przed 40. r.ż.) dotyczą odpowiednio około 5% i 1% populacji kobiet, z 50-90% przypadków o nieznanej etiologii (idiopatycznych). Przedwczesna niewydolność jajników (POI) charakteryzuje się trwałym brakiem miesiączki i obniżeniem estrogenów. Kluczowe czynniki ryzyka to predyspozycje genetyczne (30-40% przypadków POI), w tym zespoły chromosomalne (Turnera, łamliwego chromosomu X), oraz choroby autoimmunologiczne (30-60% przypadków), takie jak choroby tarczycy, toczeń czy cukrzyca typu 1. Interwencje medyczne, w tym obustronna owariektomia, histerektomia, chemioterapia (leki alkilujące) i radioterapia, mogą indukować przedwczesną menopauzę, przy czym ryzyko zależy od wieku i rodzaju terapii. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko przedwczesnej menopauzy o 40-60%, przyspieszając jej wystąpienie o 1-2 lata. Inne czynniki to niedożywienie, toksyny środowiskowe, infekcje (świnka, HIV), oraz choroby współistniejące (epilepsja, cukrzyca, ME/CFS).
chemioterapia, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, cukrzyca typu 1, cytomegalowirus, demencja, epilepsja, galaktozemia, gruźlica, histerektomia, HIV/AIDS, lek alkilujący, malaria, nagminne zapalenie przyusznic, nieswoiste zapalenie jelit, obustronna owariektomia, osteoporoza, przedwczesna menopauza, przedwczesna niewydolność jajników, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, świnka, toczeń rumieniowaty układowy, wczesna menopauza, zespół łamliwego chromosomu X, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Wole – Objawy
Wole (goiter) to powiększenie gruczołu tarczowego, które może występować przy eutyreozie, hipotyreozie lub hipertyreozie. Może mieć charakter rozlany lub guzkowy (wieloguzkowy), a jego wielkość waha się od niewielkiego do mas widocznych na szyi. Objawy kliniczne obejmują widoczne lub wyczuwalne powiększenie tarczycy, często bezobjawowe, ale przy dużych rozmiarach mogą pojawić się objawy uciskowe takie jak dysfagia, duszność, chrypka, świszczący oddech czy obrzęk żył szyjnych. Wole może być związane z chorobami autoimmunologicznymi (Hashimoto, Gravesa-Basedowa), niedoborem jodu, ekspozycją na promieniowanie lub przyjmowaniem leków (lit, amiodaron). W przypadku wola toksycznego obserwuje się objawy nadczynności tarczycy, takie jak tachykardia, utrata masy ciała, drżenie rąk i nietolerancja ciepła, natomiast w hipotyreozie dominują objawy zmęczenia, zaparć, suchości skóry i bradykardii.
autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, badanie ultrasonograficzne, biopsja cienkoigłowa, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, choroba Plummera, chrypka, duszność, dysfagia, eutyreoza, lewotyroksyna, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedoczynność tarczycy, nieregularne miesiączkowanie, obrzęk żył szyjnych, powiększenie tarczycy, tachykardia, tyreotoksykoza, ucisk dróg oddechowych, utrata masy ciała, wole, wole guzkowe, wole proste nietoksyczne, wole rozlane, wole toksyczne wieloguzkowe, wole wrodzone, wole zamostkowe, wrodzona niedoczynność tarczycy, zaburzenia czynności tarczycy, zapalenie tarczycy, zespół Hornera, zespół żyły głównej górnej - Leksykon chorób i schorzeń
Wole – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognoza wola tarczycy jest zróżnicowana i zależy od typu oraz etiologii schorzenia. Wole proste (nietoksyczne) cechuje się zazwyczaj dobrą prognozą, choć może prowadzić do powiększenia i ucisku na struktury szyi, co wymaga czasem interwencji chirurgicznej. Wole wieloguzkowe (MNG) może ulegać stabilizacji lub regresji pod leczeniem zachowawczym, jednak istnieje ryzyko przejścia w toksyczne wole guzkowe z nadczynnością tarczycy, które leczy się m.in. jodem radioaktywnym. Monitorowanie woli obejmuje badania obrazowe i biopsje w celu wykluczenia transformacji nowotworowej, której ryzyko jest niskie, ale wzrasta u pacjentów z ekspozycją na promieniowanie. W przypadku chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Gravesa-Basedowa czy Hashimoto, rokowanie zależy od podstawowej patologii, a narzędzie prognostyczne GREAT umożliwia ocenę ryzyka nawrotu po terapii tyreostatykami.
choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, dysfagia, hipertyreoza, hipokalcemia, hipotyroza, krwawienie pooperacyjne, lek przeciwtarczycowy, limfocytarne zapalenie tarczycy, OS, PFS, przerzut odległy, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, terapia jodem radioaktywnym, toksyczne wole guzkowe, trudność w oddychaniu, tyreoidektomia, wole guzkowe, wole proste, wole wieloguzkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub przedwczesna menopauza – Leczenie
Wczesna menopauza (40-45 lat) oraz przedwczesna niewydolność jajników (POI, <40 lat) dotyczą odpowiednio około 5% i 1% populacji kobiet. POI może mieć etiologię wieloczynnikową, w tym chirurgiczną, onkologiczną, autoimmunologiczną i genetyczną. Kobiety z wczesną lub przedwczesną menopauzą doświadczają nasilonych objawów menopauzalnych oraz dłuższego okresu niedoboru estrogenów, co zwiększa ryzyko osteoporozy, chorób sercowo-naczyniowych, depresji i zaburzeń neurologicznych. Standardem leczenia jest terapia hormonalna (HT), zalecana do osiągnięcia naturalnego wieku menopauzy (~50-51 lat), z zastosowaniem estrogenów (po histerektomii) lub estrogenów z progestagenem (przy zachowanej macicy). Dostępne formy podania to tabletki, plastry, żele, kremy i pierścienie dopochwowe. HT łagodzi objawy naczynioruchowe, zapobiega utracie masy kostnej i zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz potencjalnie demencji. Przeciwwskazania do HT obejmują nowotwory hormonozależne, historię zakrzepów, choroby sercowo-naczyniowe i wątrobowe.
atrofia pochwy, choroba Addisona, choroba Hashimoto, choroba Parkinsona, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tarczycy, cukrzyca typu 1, dehydroepiandrosteron, demencja, densytometria, fitoestrogen, gabapentyna, gęstość kości, hormonalny środek antykoncepcyjny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klonidyna, komórka macierzysta, miejscowy preparat estrogenowy, nietrzymanie moczu, obustronna ooforektomia, osocze bogatopłytkowe, ospemifen, osteoporoza, prasterone, przedwczesna menopauza, przedwczesna niewydolność jajników, rak macicy, rozrost endometrium, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, selektywny modulator receptorów estrogenowych, suchość pochwy, terapia estrogenem, terapia hormonalna, terapia laserowa pochwy, terapia poznawczo-behawioralna, uderzenie gorąca, wczesna menopauza, zaburzenie poznawcze, zapłodnienie in vitro - Leksykon chorób i schorzeń
Cukrzyca typu 1 u dzieci – Objawy
Cukrzyca typu 1 u dzieci to przewlekła choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się destrukcją komórek beta trzustki, prowadzącą do całkowitego lub znacznego braku produkcji insuliny. Kluczowe objawy kliniczne to tzw. „4T”: poliuria (występująca u >80% pacjentów), polidypsja (u ~98%), zmęczenie (u ~76%) oraz niezamierzona utrata masy ciała (u ~64%), mimo zwiększonego apetytu. Choroba rozwija się etapowo: stadium 1 i 2 cechuje obecność przeciwciał przeciwko komórkom beta przy prawidłowej lub nieprawidłowej glikemii, natomiast stadium 3 to faza kliniczna z typowymi objawami. Diagnostyka opiera się na pomiarach glikemii (glukoza na czczo ≥126 mg/dl, przygodna ≥200 mg/dl), HbA1c ≥6,5%, obecności przeciwciał (przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego, komórkom wysp trzustkowych, insulinie) oraz niskim poziomie peptydu C. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla zapobiegania cukrzycowej kwasicy ketonowej (DKA), która występuje u 15-80% dzieci w chwili diagnozy i wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
aceton w oddechu, bielactwo, celiakia, choroba Addisona, choroba Hashimoto, ciągłe monitorowanie glikemii, cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, endokrynolog, glukometr, hemoglobina glikowana, hiperglikemia, hipoglikemia, infekcja grzybicza, insulina, komórka beta trzustki, moczenie nocne, nefropatia cukrzycowa, neuropatia cukrzycowa, nudności i wymioty, oddech Kussmaula, peptyd C, polidypsja, poliuria, pompa insulinowa, poziom cukru we krwi, remisja cukrzycy, retinopatia cukrzycowa, układ odpornościowy, utrata masy ciała, zaburzenie widzenia