drżenie kończyn
Drżenie kończyn to mimowolne, rytmiczne oscylacje części ciała wokół ustalonego punktu, które występują na skutek naprzemiennych skurczów mięśni antagonistycznych. Jest to jeden z najczęstszych objawów neurologicznych, który może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Wyróżnia się kilka typów drżenia: spoczynkowe (charakterystyczne dla choroby Parkinsona, występujące w spoczynku, zmniejszające się podczas ruchu), posturalne (pojawiające się podczas utrzymywania pozycji przeciwko grawitacji) oraz kinetyczne (występujące podczas wykonywania ruchów dowolnych). Drżenie może być także fizjologiczne (np. związane ze stresem, zmęczeniem czy hipoglikemią) lub patologiczne (wynikające z chorób neurologicznych).
W diagnostyce drżenia kluczowe jest określenie jego charakterystyki: częstotliwości, amplitudy, symetrii oraz czynników nasilających i łagodzących. Drżenie o niskiej częstotliwości (3-5 Hz) sugeruje chorobę Parkinsona, podczas gdy drżenie o wyższej częstotliwości (8-12 Hz) jest typowe dla drżenia samoistnego. Diagnostyka obejmuje badanie neurologiczne, elektrofizjologiczne oraz obrazowanie mózgu.
Leczenie drżenia kończyn zależy od jego etiologii. W przypadku drżenia samoistnego stosuje się beta-blokery (propranolol), leki przeciwdrgawkowe (prymidon, topiramat, gabapentyna) oraz benzodiazepiny. W chorobie Parkinsona skuteczne są leki dopaminergiczne. W przypadkach opornych na farmakoterapię rozważa się leczenie chirurgiczne, w tym głęboką stymulację mózgu (DBS) lub zabiegi ablacyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Flumazenil – Działania niepożądane
Flumazenil, jako specyficzny antagonista receptorów benzodiazepinowych, jest skutecznym lekiem w odwracaniu działania benzodiazepin, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczne jest wywołanie zespołu odstawiennego u pacjentów długotrwale leczonych benzodiazepinami, zwłaszcza po szybkim podaniu dawek ≥1 mg, co może skutkować objawami takimi jak pobudzenie, lęk, dezorientacja, drżenie kończyn czy napady drgawkowe. Ryzyko drgawek jest podwyższone u pacjentów z padaczką oraz ciężką niewydolnością wątroby, a także u osób po przedawkowaniu leków. Flumazenil może również indukować reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie reakcje anafilaktyczne, oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak niedociśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia, bradykardia i skurcze dodatkowe, które wymagają monitorowania podczas terapii.
antagonista receptorów benzodiazepinowych, benzodiazepina, bezsenność, ból głowy, bradykardia, chwiejność emocjonalna, czkawka, dezorientacja, drgawki, drżenie kończyn, duszność, flumazenil, hiperwentylacja, kołatanie serca, lek opioidowy, napad drgawkowy, napad lęku panicznego, napad płaczu, nasilone pocenie, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedrożność nosa, niepokój i lęk, niewydolność wątroby, nudności, omamy, padaczka, parestezje, pobudzenie, podwójne widzenie, reakcja anafilaktyczna, reakcja naczynioruchowa, reakcja nadwrażliwości, sedacja, skurcz dodatkowy, tachykardia, uderzenia gorąca, wymioty, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia czucia, zaburzenia lękowe, zaburzenia mowy, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia słuchu, zachowanie agresywne, zawroty głowy, zespół odstawienny, zez - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Cidimus 1 mg
Podczas terapii takrolimusem (Cidimus) w dawkach 0,5 mg, 1 mg lub 5 mg, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne zaburzenia widzenia (nieostre widzenie, zmieniona percepcja kolorów, pogorszenie widzenia w zmiennym oświetleniu) oraz objawy neurologiczne (drżenie kończyn, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy), które mogą znacząco obniżać zdolność pacjenta do bezpiecznego prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Ryzyko to jest szczególnie nasilone przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, które potęguje działania niepożądane. Lekarz powinien poinformować pacjenta o tych zagrożeniach podczas pierwszej wizyty oraz przy każdej zmianie dawkowania, zalecając ostrożność, obserwację objawów i ewentualne czasowe powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów w przypadku wystąpienia niekorzystnych efektów.
drżenie kończyn, działanie niepożądane, funkcja narządu wzroku, kapsułka twarda, modyfikacja dawkowania, nieostre widzenie, obsługa urządzeń mechanicznych, stan neurologiczny, takrolimus, takrolimus jednowodny, terapia takrolimusem, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie percepcji kolorów, zaburzenie widzenia, zawroty głowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Clopizam 50 mg
Stosowanie klozapiny (Clopizam) u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz planujących ciążę wymaga szczególnej ostrożności. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania u ciężarnych są ograniczone, jednak badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogennego wpływu. Należy jednak monitorować noworodki matek stosujących klozapinę w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych i odstawiennych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, zmiany napięcia mięśniowego, drżenia, nadmierna senność, niewydolność oddechowa oraz zaburzenia odżywiania. Klozapina przenika do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas terapii. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję, a lekarz powinien omówić z pacjentką dostępne metody oraz indywidualnie ocenić ryzyko i korzyści terapii.
drżenie kończyn, hipotonia mięśniowa, karmienie piersią, klozapina, modyfikacja dawkowania, niewydolność oddechowa, objawy niepożądane, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, objawy psychiatryczne, pobudzenie psychoruchowe, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia odżywiania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Eltroxin 50 mcg
Eltroxin (lewotyroksyna sodowa) w dawce 50 µg, stosowany w terapii niedoczynności tarczycy, może wywoływać działania niepożądane głównie związane z przedawkowaniem i indukcją jatrogennej nadczynności tarczycy. Objawy te obejmują zaburzenia endokrynologiczne, takie jak nadczynność tarczycy, metaboliczne (zwiększone łaknienie przy jednoczesnym spadku masy ciała), psychiczne (niepokój, labilność emocjonalna, bezsenność), neurologiczne (bóle głowy, drżenia, drgawki), a także poważne powikłania kardiologiczne, w tym dławicę piersiową, zaburzenia rytmu serca, tachykardię, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca i zawał mięśnia sercowego. Dodatkowo mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości skórne, duszność, dolegliwości gastryczne, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia płodności oraz zmiany w gęstości kości prowadzące do osteoporozy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko kraniosynostozy u niemowląt w przypadku stosowania leku u kobiet w ciąży.
dławica piersiowa, drżenie kończyn, Eltroxin, hipertyreoza, jatrogenna nadczynność tarczycy, kołatanie serca, kraniosynostoza, labilność emocjonalna, lewotyroksyna sodowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niepokój psychoruchowy, nieregularne miesiączkowanie, nietolerancja ciepła, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśniowe, osteoporoza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, tachykardia, uderzenie gorąca, wzmożona potliwość, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, złamanie patologiczne, zmniejszona gęstość kości, zwiększenie łaknienia - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Clozapine Hasco 100 mg
Klozapina, stosowana w postaci produktu leczniczego Clozapine Hasco, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży ze względu na ograniczone dane kliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa. Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogennego wpływu, jednak u noworodków matek przyjmujących klozapinę w III trymestrze obserwuje się ryzyko objawów pozapiramidowych (wzmożone napięcie mięśniowe, drżenia) oraz zespołu odstawienia (pobudzenie, senność), które mogą wymagać intensywnej opieki medycznej. Ponadto, klozapina przenika do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas terapii. Warto podkreślić, że nasilenie objawów u noworodków może być zmienne, od łagodnych po ciężkie, włączając niewydolność oddechową i zaburzenia odżywiania.
drżenie kończyn, klozapina, lek przeciwpsychotyczny, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, obniżone napięcie mięśniowe, opieka neonatologiczna, pobudzenie psychoruchowe, przeciwwskazanie do karmienia piersią, senność patologiczna, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia odżywiania, zespół odstawienia - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Kwetina 300 mg
Kwetiapina, stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza w okresie ciąży i laktacji. Dostępne dane obejmujące około 300-1000 zakończonych ciąż nie wskazują jednoznacznie na zwiększone ryzyko wad rozwojowych płodu, jednak brak jest ostatecznych wniosków. Badania na modelach zwierzęcych wykazały toksyczne działanie na rozród, co podkreśla konieczność rozważenia stosowania leku jedynie wtedy, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. W trzecim trymestrze ciąży istnieje ryzyko wystąpienia u noworodków objawów pozapiramidowych, odstawienia, zaburzeń napięcia mięśniowego, drżeń, senności, niewydolności oddechowej oraz trudności w ssaniu i połykaniu, co wymaga ścisłego monitorowania noworodka po porodzie.
drżenie kończyn, dysfagia, fumaran kwetiapiny, hiperprolaktynemia, hipertonia, hipotonia, lek przeciwpsychotyczny, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, przenikanie leków do mleka, senność patologiczna, toksyczność reprodukcyjna, wady rozwojowe, wydzielanie leków do mleka, zaburzenia cyklu miesiączkowego, zaburzenia owulacji, zaburzenia pobierania pokarmu, zespół odstawienny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Krople żołądkowe Amara –
Przedawkowanie Kropli żołądkowych Amara, zawierających korzeń waleriany, ziele dziurawca oraz etanol (65-72% V/V), może prowadzić do różnorodnych objawów klinicznych. Przyjęcie około 20 g korzenia waleriany (około 400 g produktu) wywołuje objawy takie jak zmęczenie, skurczowy ból brzucha, uczucie ucisku w klatce piersiowej, drżenie rąk, zawroty głowy, nudności, biegunka oraz rozszerzenie źrenic, które ustępują zwykle po 24 godzinach. Długotrwałe stosowanie 4,5 g suchego wyciągu z dziurawca dziennie przez 2 tygodnie z jednorazową dawką 15 g może skutkować poważnymi konsekwencjami neurologicznymi, w tym drgawkami, dezorientacją oraz fotosensytyzacją utrzymującą się do 1-2 tygodni. Etanol zawarty w preparacie może nasilać i modyfikować objawy przedawkowania, a także wywoływać typowe symptomy intoksykacji alkoholowej, zależne od ilości spożytego produktu.
biegunka, ból brzucha, dezorientacja, drgawki, drżenie kończyn, ekspozycja na promieniowanie UV, fotosensytyzacja, Hyperici intractum, korzeń waleriany, leczenie objawowe, mydriaza, nalewka z waleriany, nudności, promieniowanie ultrafioletowe, przedawkowanie leku, ucisk w klatce piersiowej, zatrucie alkoholem, zawroty głowy, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Męczennica cielista – Przedawkowanie
Męczennica cielista (Passiflora incarnata) wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w preparatach leczniczych takich jak Valused i Sedalia, stosowanych jako środki uspokajające. W preparacie Sedalia, zawierającym 1,5 g/100 g syropu Passiflora incarnata w rozcieńczeniu 3 DH, nie odnotowano działań niepożądanych związanych z przedawkowaniem. Valused zawiera 40 mg wyciągu suchego z męczennicy o DER 2-3:1 lub 4-6:1 (ekstrahent: etanol 90% V/V) i jest uznawany za bezpieczny przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Warto podkreślić, że męczennica cielista często występuje w preparatach złożonych z innymi substancjami, takimi jak korzeń kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) i szyszki chmielu (Humulus lupulus), co może modyfikować profil bezpieczeństwa i objawy przedawkowania.
arytmia serca, chmiel zwyczajny, dawka terapeutyczna, drżenie kończyn, duszność, działanie niepożądane, ekstrahent etanolowy, funkcje życiowe, kozłek lekarski, leczenie objawowe, męczennica cielista, mydriaza, nadwrażliwość, objaw niepożądany, postępowanie kliniczne, preparat złożony, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie, skurcz podbrzusza, środek uspokajający, toksyczność, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zawrót głowy - Leksykon substancji czynnych
Teofilina – Działania niepożądane
Teofilina, stosowana w leczeniu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, charakteryzuje się wąskim indeksem terapeutycznym, co wymaga ścisłego monitorowania stężenia leku w surowicy, optymalnie w zakresie 10-20 mg/l. Działania niepożądane nasilają się przy stężeniach powyżej 20 mg/l, a toksyczność jest szczególnie wyraźna przy stężeniach >25 mg/l. Najczęstsze objawy obejmują zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, niepokój, drżenia, bezsenność), kardiologiczne (tachykardia, arytmie, kołatanie serca), pokarmowe (nudności, wymioty, biegunka, refluks żołądkowo-przełykowy) oraz naczyniowe (hipotonia, ryzyko wstrząsu). Szczególnie niebezpieczne są drgawki kloniczno-toniczne, arytmie komorowe oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą wystąpić przy przedawkowaniu. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia metaboliczne (hipokaliemia, hiperglikemia, hiperurykemia) oraz reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy).
arytmia komorowa, bezsenność, białkomocz, biegunka, ból głowy, choroba obturacyjna dróg oddechowych, drgawki kloniczno-toniczne, drżenie kończyn, dusznica bolesna, działanie bronchodylatacyjne, hematuria, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, indeks terapeutyczny, kołatanie serca, komorowe zaburzenie rytmu, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na teofilinę, niedociśnienie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, SIADH, skurcz dodatkowy, spadek ciśnienia tętniczego, stan zamroczenia, stężenie teofiliny w surowicy, stężenie terapeutyczne leku, tachykardia, terapia teofiliną, toksyczność teofiliny, wymioty, zaburzenie rytmu serca, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zwiększone wydalanie moczu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Valused 60 mg + 40 mg + 40 mg
Valused to preparat ziołowy zawierający 60 mg wyciągu suchego z korzenia kozłka lekarskiego, 40 mg wyciągu z szyszki chmielu oraz 40 mg wyciągu z ziela męczennicy, stosowany w łagodnych stanach napięcia nerwowego oraz jako środek wspomagający zasypianie. Przestrzeganie zalecanych dawek zapewnia bezpieczeństwo stosowania, jednak przedawkowanie, szczególnie przy długotrwałym przyjmowaniu dawek około 20 g surowca dziennie (ekwiwalent około 97 kapsułek Valused), może prowadzić do objawów niepożądanych. Objawy te obejmują zmęczenie, skurcze w podbrzuszu, trudności w oddychaniu, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy, drżenie rąk oraz rozszerzenie źrenic (mydriasis).
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Euphyllin long 300 mg
Preparat Euphyllin long, zawierający 300 mg teofiliny w kapsułkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Najczęściej obserwowane są zaburzenia serca, takie jak tachykardia i arytmie, oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, biegunka i zmniejszenie napięcia dolnego zwieracza przełyku. Reakcje nadwrażliwości występują niezbyt często, natomiast zaburzenia metaboliczne, neurologiczne, nerkowe, psychiczne i naczyniowe mają częstość nieznaną. Szczególnie niebezpieczne są objawy toksyczności teofiliny przy stężeniach w osoczu przekraczających 25 mg/l, które mogą manifestować się drgawkami, ciężkimi zaburzeniami rytmu serca, nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego oraz krwawieniami z przewodu pokarmowego.
bezsenność, ból głowy, diureza, drgawka, drżenie kończyn, działanie niepożądane, euphyllin long, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kołatanie serca, komorowe zaburzenie rytmu, kreatynina w surowicy, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na teofilinę, niedociśnienie, niepokój ruchowy, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, stężenie teofiliny, tachykardia, teofilina, zaburzenia żołądka i jelit, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zwieracz przełyku - Leksykon substancji czynnych
Liście bobrka – Przedawkowanie
Liście bobrka (Menyathes trifoliata L.) są składnikiem nalewki gorzkiej w produkcie leczniczym Krople żołądkowe Amara, który zawiera również korzeń goryczki, owocnię pomarańczy gorzkiej, korzeń waleriany oraz ziele dziurawca. W literaturze medycznej brak jest szczegółowych danych dotyczących specyficznych objawów przedawkowania liści bobrka. Jednakże, przedawkowanie preparatu może wywołać objawy związane z innymi składnikami, takimi jak korzeń waleriany (uczucie zmęczenia, ból brzucha, drżenie rąk, nudności, rozszerzenie źrenic przy dawce 20 g korzenia, odpowiadającej około 400 g produktu) oraz ziele dziurawca (drgawki, dezorientacja, fotosensytyzacja przy dawce 4,5 g suchego wyciągu dziennie przez 2 tygodnie lub 15 g jednorazowo). Produkt zawiera 65-72% (V/V) etanolu, co może nasilać objawy przedawkowania i intoksykacji alkoholowej.
astenia, biegunka, ból brzucha skurczowy, dezorientacja, diagnostyka różnicowa, drgawki, drżenie kończyn, etanol, fotosensytyzacja, Hypericum perforatum, intoksykacja alkoholowa, korzeń goryczki, korzeń waleriany, liść bobrka, Menyathes trifoliata, mydriaza, nalewka gorzka, nudności, owocnia pomarańczy gorzkiej, promieniowanie ultrafioletowe, ucisk w klatce piersiowej, zawroty głowy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Depralin 10 mg
Przedawkowanie escytalopramu, choć rzadko prowadzi do ciężkich objawów, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza przy dawkach powyżej 400-800 mg, które mogą wywołać drgawki, śpiączkę oraz zespół serotoninowy. Objawy dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, drżenie, pobudzenie, zespół serotoninowy), układu pokarmowego (nudności, wymioty) oraz układu sercowo-naczyniowego (niedociśnienie tętnicze, tachykardia, wydłużenie odstępu QT i arytmie). Dodatkowo obserwuje się zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, takie jak hipokaliemia i hiponatremia, które mogą nasilać ryzyko arytmii i objawów neurologicznych. Dawka terapeutyczna escytalopramu wynosi 10 mg, co oznacza, że przedawkowanie 40-80-krotne może nie powodować ciężkich objawów, jednak wymaga ścisłej obserwacji klinicznej.
arytmia, bradyarytmia, drżenie kończyn, działanie proarytmiczne, hipertermia, hipokaliemia, hiponatremia, lek psychotropowy, monitorowanie EKG, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie, przedawkowanie escytalopramu, toksyczność escytalopramu, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Efrinol 2% 20 mg/g
Stosowanie efedryny chlorowodorku w postaci kropli do nosa (Efrinol 2%) wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które dotyczą głównie układu sercowo-naczyniowego, nerwowego, pokarmowego, moczowego oraz skóry. Do najczęstszych objawów należą tachykardia (>100 uderzeń/min), przyspieszone tętno, kołatania serca, podwyższone ciśnienie tętnicze, a także wzrost pobudliwości, lęk, drżenia kończyn, bóle głowy i zaburzenia snu, w tym trudności z zasypianiem. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności i wymioty, natomiast miejscowo obserwuje się suchość błony śluzowej nosa i gardła. U pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego mogą wystąpić trudności w oddawaniu moczu, co jest związane z wpływem efedryny na receptory alfa-adrenergiczne układu moczowego. Rzadko notuje się reakcje alergiczne w postaci wysypki oraz rozwój uzależnienia z agresywnością o charakterze psychozy przy długotrwałym stosowaniu.
akcja serca, alergia skórna, arytmia, bezsenność, ból głowy, drżenie kończyn, dysuria, działanie sympatykomimetyczne, efedryna chlorowodorek, kołatanie serca, lęk, napięcie psychiczne, niepokój, nudność, ośrodkowy układ nerwowy, przyspieszone tętno, psychoza, reakcja alergiczna, receptor alfa-adrenergiczny, rozrost gruczołu krokowego, suchość błony śluzowej, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, uzależnienie, wymioty, wzrost pobudliwości, zaburzenie rytmu serca, zwiększenie ciśnienia tętniczego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zoloft 50 mg
Przedawkowanie sertraliny, substancji czynnej leku Zoloft, stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia pacjenta, manifestując się nasilonymi objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego (senność, pobudzenie, drżenia, śpiączka), układu pokarmowego (nudności, wymioty) oraz sercowo-naczyniowego (tachykardia >100 uderzeń/min, wydłużenie odstępu QTc, torsade de pointes). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko groźnych arytmii komorowych, co wymaga stałego monitorowania EKG. Przypadki zgonów po przedawkowaniu sertraliny, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi lekami lub alkoholem, podkreślają konieczność intensywnego postępowania medycznego.
chlorowodorek, częstoskurcz komorowy, dializa, drżenie kończyn, EKG, elektrokardiografia, eliminacja pozaustrojowa, hemoperfuzja, monoterapia, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, przedawkowanie sertraliny, saturacja krwi, sertralina, śpiączka, środek przeczyszczający, tachykardia, tlenoterapia, torsade de pointes, transfuzja wymienna, węgiel aktywny, wymuszona diureza, zaburzenia rytmu serca, zatrucie lekiem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flumazenil Pharmaselect 0,1 mg/ml 0,1 mg/ml
Flumazenil, antagonista receptorów benzodiazepinowych, stosowany do odwracania sedacji wywołanej benzodiazepinami, może wywoływać liczne działania niepożądane o zróżnicowanej częstości i nasileniu. Do najczęstszych należą nudności (≥1/10), ból głowy, zawroty głowy, suchość w jamie ustnej, kołatanie serca, zmęczenie oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, które wymagają natychmiastowej interwencji. Wśród zaburzeń psychicznych często obserwuje się niepokój, bezsenność, nadmierną senność i chwiejność emocjonalną, a także objawy odstawienne takie jak pobudzenie, lęk, splątanie i zaburzenia czucia, szczególnie u pacjentów długotrwale leczonych benzodiazepinami. Drgawki i napady drgawkowe występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), zwłaszcza u osób z padaczką lub ciężkim uszkodzeniem wątroby. Szybkie wstrzyknięcie dawek >1 mg u takich pacjentów może nasilać ryzyko objawów odstawiennych.
anafilaksja, antagonista receptorów benzodiazepinowych, bezsenność, ból głowy, ból w klatce piersiowej, bradykardia, chwiejność emocjonalna, czkawka, drgawki, drżenie, drżenie kończyn, duszność, flumazenil, hiperwentylacja, hipotensja, hipotensja ortostatyczna, kaszel, kołatanie serca, lęk, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadmierna senność, napad drgawkowy, napad płaczu, niepokój, nudności, objawy odstawienne, omamy, padaczka, parestezja, pobudzenie, podwójne widzenie, reakcja nadwrażliwości, sedacja benzodiazepinowa, skurcz dodatkowy, splątanie, suchość jamy ustnej, tachykardia, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenie czucia, zaburzenie mowy, zaburzenie słuchu, zawroty głowy, zez - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół angelmana – Objawy
Zespół Angelmana (AS) to rzadkie zaburzenie genetyczne spowodowane utratą funkcji genu UBE3A na chromosomie 15 pochodzącym od matki, występujące u około 1 na 15 000 żywych urodzeń. Charakteryzuje się opóźnieniem rozwojowym, ciężkim upośledzeniem mowy (zazwyczaj mniej niż 10 słów), ataksją, napadami padaczkowymi (występującymi u 80-90% pacjentów, rozpoczynającymi się zwykle między 2 a 3 rokiem życia) oraz charakterystycznym wzorcem EEG z wysokoamplitudowymi falami delta i wyładowaniami typu iglica-fala wolna. Objawy motoryczne obejmują opóźnione nabycie umiejętności chodzenia (średnio między 2,5 a 6 rokiem życia), drżenia kończyn, a u około 10% dzieci brak samodzielnego chodzenia. Typowe cechy fizyczne to mikrocefalia, płaska potylica, hipopigmentacja skóry, włosów i oczu, szeroko rozstawione zęby oraz zez. Zaburzenia snu, refluks żołądkowo-przełykowy, skolioza (20% dzieci, 50% dorosłych) i przykurcze stawów są częstymi współistniejącymi problemami.
ataksja, delecja chromosomowa, drżenie kończyn, dysfagia, fotofobia, gen UBE3A, hipotonia, kamienie milowe rozwoju, mikrocefalia, mutacja punktowa, nadmierne ślinienie, napad padaczkowy, napięcie mięśniowe, niepełnosprawność intelektualna, oczopląs, opóźnienie rozwojowe, przykurcz stawu, refluks żołądkowo-przełykowy, skolioza, zaburzenie snu, zaparcie, zapis EEG, zespół Angelmana, zez - Leksykon leków
Przedawkowanie – Mozarin Swift 15 mg
Przedawkowanie escytalopramu, substancji czynnej leku Mozarin Swift, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, choć przypadki ciężkich objawów i zgonów po monoterapii są rzadkie. Objawy przedawkowania dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, drżenia, pobudzenie, rzadko zespół serotoninowy, drgawki i śpiączka), układu pokarmowego (nudności, wymioty) oraz układu sercowo-naczyniowego (niedociśnienie, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, niemiarowość). Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia i hiponatremia. Nawet dawki escytalopramu w zakresie 400-800 mg przyjęte samodzielnie nie wywoływały ciężkich objawów, jednak ryzyko powikłań nie jest wykluczone.
antidotum, bradyarytmia, drgawki, drżenie kończyn, gospodarka elektrolitowa, hiperrefleksja, hipertermia, hipokaliemia, hiponatremia, monitorowanie EKG, niedociśnienie tętnicze, niemiarowość serca, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychomotoryczne, przedawkowanie escytalopramu, śpiączka, substancja czynna, sztywność mięśniowa, tachykardia, torsade de pointes, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – KETREL XR 150 mg
Kwetiapina, stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, wymaga szczególnej ostrożności podczas ciąży i karmienia piersią. Dane kliniczne z zakresu stosowania kwetiapiny w pierwszym trymestrze, obejmujące od 300 do 1000 zakończonych ciąż, nie wykazują jednoznacznego zwiększenia ryzyka wad rozwojowych płodu, jednak brak jest ostatecznych dowodów na całkowite bezpieczeństwo leku w tym okresie. Badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalną toksyczność dla rozrodu. Szczególnie istotne jest ryzyko związane ze stosowaniem kwetiapiny w trzecim trymestrze, gdzie noworodki mogą wykazywać objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego (hipertonia, hipotonia), drżenia, nadmierną senność, niewydolność oddechową oraz trudności w przyjmowaniu pokarmu, co wymaga intensywnej obserwacji po porodzie.
drżenie kończyn, hiperprolaktynemia, hipertonia, hipotonia, kwetiapina w trzecim trymestrze, lek przeciwpsychotyczny, nadmierna senność, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, przenikanie kwetiapiny do mleka, toksyczny wpływ kwetiapiny, wady rozwojowe płodu, zaburzenia przyjmowania pokarmu, zespół odstawienia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Seretide 250 (250 mcg + 25 mcg)/dawkę inh.
Przedawkowanie leku Seretide 250, zawierającego 250 μg salmeterolu i 25 μg flutykazonu propionianu na dawkę inhalacyjną, wymaga natychmiastowego postępowania medycznego. Nadmierne dawki salmeterolu, długo działającego β₂-agonisty, manifestują się objawami ze strony układu sercowo-naczyniowego (np. tachykardia >100 uderzeń/min, wzrost ciśnienia skurczowego powyżej 140 mmHg) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, drżenia, ból głowy). Istotnym powikłaniem jest hipokaliemia (<3,5 mmol/l), wymagająca monitorowania stężenia potasu i ewentualnej suplementacji. W ciężkich przypadkach rozważa się podanie kardioselektywnych β-blokerów, przy jednoczesnym kontynuowaniu terapii kortykosteroidami w celu utrzymania kontroli choroby podstawowej.
beta-2-agonista, beta-2-sympatykomimetyk, długo działający beta-2 agonista, drżenie kończyn, flutykazon propionian, hipokaliemia, kortykosteroid wziewny, kortyzol w osoczu, nadciśnienie skurczowe, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśniowe, potas w surowicy, rezerwa nadnerczowa, salmeterol, suplementacja potasu, systemowa terapia kortykosteroidami, tachykardia, terapia kortykosteroidami, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zawroty głowy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Nervosan fix –
Preparat Nervosan fix, zawierający w każdej 2-gramowej saszetce 0,8 g korzenia kozłka (Valeriana officinalis L.), 0,4 g ziela krwawnika, 0,3 g liścia mięty pieprzowej, 0,3 g liścia melisy oraz 0,2 g kwiatu rumianku, jest bezpieczny w dawkach terapeutycznych. Głównym składnikiem odpowiedzialnym za objawy przedawkowania jest korzeń kozłka. Przyjęcie dawki przekraczającej 20 g korzenia kozłka, co odpowiada spożyciu ponad 25 saszetek preparatu, może wywołać łagodne objawy zatrucia, takie jak zmęczenie, skurcze brzucha, zawroty głowy, ucisk w klatce piersiowej, drżenie rąk oraz rozszerzenie źrenic. Objawy te mają charakter przemijający i zwykle ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin od momentu przedawkowania.
aktywność psychomotoryczna, ból dławicowy, detoksykacja, drżenie kończyn, fotofobia, hipokineza, hospitalizacja, korzeń kozłka, kwiat rumianku, leczenie podtrzymujące, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mydriasis, przedawkowanie leku, skurcze przewodu pokarmowego, zaburzenia akomodacji, zaburzenia równowagi, ziele krwawnika - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Symamis 100 mg
Amisulpryd, stosowany u kobiet w wieku rozrodczym, może wpływać na płodność poprzez podwyższenie stężenia prolaktyny, co należy uwzględnić podczas planowania ciąży. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, poród czy rozwój pourodzeniowy. Jednakże dane kliniczne dotyczące stosowania amisulprydu u kobiet ciężarnych są ograniczone, dlatego lek nie jest zalecany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Szczególną ostrożność należy zachować w trzecim trymestrze ciąży, gdyż u noworodków mogą wystąpić objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego, drżenia, senność patologiczna, zespół zaburzeń oddechowych oraz problemy z pobieraniem pokarmu, co wymaga monitorowania stanu dziecka.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Valused (420 mg + 336 mg + 42 mg)/ml
Przedawkowanie preparatu Valused, zawierającego nalewki z ziela męczennicy (45 g/100 g, etanol 70% v/v), szyszek chmielu (36 g/100 g, etanol 80% v/v) oraz intrakt z korzenia kozłka lekarskiego (4,5 g/100 g, etanol 96% v/v), może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych. Objawy te pojawiają się zwykle po długotrwałym przyjmowaniu wysokich dawek około 20 g surowca dziennie i obejmują zmęczenie, nadmierną senność, apatię, skurcze mięśni gładkich podbrzusza, duszność, zaburzenia rytmu serca (arytmie, bradykardia, tachykardia), zawroty głowy, drżenie rąk oraz mydriazę z zaburzeniami akomodacji. Szczególnie narażone są osoby z nadwrażliwością na walerianę, a obecność wysokiego stężenia etanolu (55-65% v/v) w preparacie może potęgować objawy sedacji i intoksykacji alkoholowej.
arytmia, dawka toksyczna, drżenie kończyn, duszność, intoksykacja alkoholowa, intrakt z korzenia kozłka lekarskiego, leczenie przedawkowania, monitorowanie układu krążenia, mydriaza, nadwrażliwość na lek, nadwrażliwość na walerianę, nalewka z szyszek chmielu, nalewka z ziela męczennicy, objawy przedawkowania, sedacja, zaburzenia świadomości, zawartość etanolu, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Insulina ludzka – Przedawkowanie
Przedawkowanie insuliny ludzkiej, obejmujące wszystkie formy insuliny rozpuszczalnej, izofanowej oraz mieszanek (np. Gensulin R, Humulin N, Polhumin MIX-4), prowadzi do hipoglikemii wynikającej z nadmiernej aktywności insuliny względem dostępności glukozy. Hipoglikemia może mieć przebieg od łagodnego (poty, kołatanie serca, drżenie kończyn) przez umiarkowany (apatia, splątanie, bóle głowy) do ciężkiego, zagrażającego życiu (utrata przytomności, śpiączka, drgawki). Stopień nasilenia objawów zależy od szybkości i czasu trwania spadku glikemii oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. W przypadku łagodnej hipoglikemii zaleca się doustne podanie 15-20 g węglowodanów, natomiast umiarkowana wymaga podania glukagonu 1 mg domięśniowo lub podskórnie, a następnie węglowodanów doustnie. Ciężka hipoglikemia wymaga natychmiastowej interwencji z podaniem glukagonu lub dożylnego roztworu glukozy oraz hospitalizacji.
ciężka hipoglikemia, dożylne podanie glukozy, drgawki, drżenie kończyn, Gensulin N, Gensulin R, hipoglikemia, Humulin N, Humulin R, insulina izofanowa, insulina o przedłużonym działaniu, insulina rozpuszczalna, łagodna hipoglikemia, mieszanka insulinowa, monitorowanie glikemii, nadmierna potliwość, nawrót hipoglikemii, objawy adrenergiczne, podanie glukagonu, Polhumin R, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy we krwi, stężenie insuliny, umiarkowana hipoglikemia, utrata przytomności, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Przedawkowanie – Gliclazide Medreg 60 mg
Przedawkowanie gliclazydów, takich jak preparat Gliclazide Medreg w dawkach 30 mg lub 60 mg o przedłużonym uwalnianiu, prowadzi do nadmiernej stymulacji komórek beta trzustki i gwałtownego wzrostu wydzielania insuliny, co skutkuje hipoglikemią. Hipoglikemia stanowi główne i najpoważniejsze powikłanie kliniczne, zagrażające funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego, dla którego glukoza jest podstawowym substratem energetycznym. Objawy hipoglikemii dzielą się na umiarkowane (drżenie, poty, niepokój, tachykardia, głód) oraz ciężkie (śpiączka hipoglikemiczna, drgawki, zaburzenia neurologiczne i świadomości). W przypadku umiarkowanych objawów zaleca się podanie węglowodanów doustnie, korektę dawki i ścisłą obserwację pacjenta, natomiast ciężkie objawy wymagają natychmiastowej hospitalizacji i intensywnego leczenia.
białka osocza, ciężka hipoglikemia, deficyt neurologiczny, dożylne podanie glukozy, drżenie kończyn, funkcja nerek i wątroby, gliclazyd, hipoglikemia, hipotermia, infuzja glukozy, komórki beta trzustki, nadmierna potliwość, napad drgawkowy, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie neurologiczne, przedawkowanie gliklazydu, śpiączka hipoglikemiczna, stężenie glukozy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, umiarkowana hipoglikemia, wydzielanie insuliny, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bupivacaini Noridem 5 mg/mL
Profil działań niepożądanych bupiwakainy jest zbliżony do innych długo działających środków miejscowo znieczulających, z częstością występowania objawów klasyfikowaną od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych działań należą niedociśnienie tętnicze (bardzo często), bradykardia (często), nudności (bardzo często), wymioty (często) oraz zatrzymanie moczu (często). Objawy toksyczności ośrodkowego układu nerwowego, takie jak drgawki, parestezje wokół ust, drętwienie języka, dyzartria czy utrata świadomości, występują niezbyt często (≥1/1 000, <1/100). Rzadkie, ale poważne powikłania neurologiczne obejmują neuropatię, uszkodzenie nerwu obwodowego, zapalenie pajęczynówki, niedowład i paraplegię, które mogą mieć charakter trwały. Niezamierzone podanie do przestrzeni podpajęczynówkowej może prowadzić do głębokiego znieczulenia rdzeniowego z ryzykiem bezdechu i niedociśnienia.
aktywność AST, ALT, blokada nerwu, blokada regionalna, bradykardia, bupiwakaina, drętwienie języka, drgawka, drżenie kończyn, drżenie mięśni, dyzartria, fosfataza alkaliczna, krwiak podtwardówkowy, nadciśnienie, nerw rdzeniowy, neuropatia, niedociśnienie, niedowład, niewyraźne widzenie, nudności, paraplegia, parestezja, podwójne widzenie, przeczulica słuchowa, przestrzeń podpajęczynówkowa, reakcja alergiczna, spadek ciśnienia tętniczego, stężenie bilirubiny, szum w uszach, toksyczność ośrodkowego układu nerwowego, uszkodzenie nerwu, uszkodzenie nerwu obwodowego, uszkodzenie neurologiczne, uszkodzenie rdzenia kręgowego, utrata czucia, utrata świadomości, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zapalenie pajęczynówki, zapaść oddechowa, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół tętnicy rdzeniowej przedniej, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Theospirex retard 150 mg
Terapia teofiliną w dawce 150 mg (Theospirex retard) wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które należy monitorować ze względu na ich częstość i potencjalną ciężkość. Bardzo często (≥1/10) obserwuje się objawy ze strony układu nerwowego, takie jak bóle głowy, drażliwość, niepokój, bezsenność, zawroty głowy, wzmożenie odruchów, drżenie kończyn oraz napady drgawek, szczególnie przy wysokich stężeniach leku. Układ sercowo-naczyniowy reaguje bardzo często zaburzeniami rytmu serca, napadową tachykardią, skurczami dodatkowymi, arytmią komorową oraz kołataniem serca, a także obniżeniem ciśnienia tętniczego. Dodatkowo, bardzo często występuje przyspieszenie oddechu (tachypnoe) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak podrażnienie błony śluzowej, nudności, wymioty (w tym krwawe), ból w nadbrzuszu, biegunka i brak apetytu. Nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego jest częste, zwłaszcza nocą. W układzie moczowym bardzo często obserwuje się zwiększoną diurezę, białkomocz oraz erytrocyturie. W badaniach laboratoryjnych notuje się bardzo często hiperglikemię, hipokaliemię, wzrost kreatyniny, zaburzenia elektrolitowe oraz hiperurykemię.
arytmia komorowa, białkomocz, depresja ośrodka oddechowego, drżenie kończyn, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hiperkreatynemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hipotensja, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, napad drgawkowy, obrzęk naczynioruchowy, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, podrażnienie błony śluzowej, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, SIADH, skurcz dodatkowy, świąd uogólniony, tabletka powlekana o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia napadowa, tachypnoe, teofilina bezwodna, wzmożenie odruchów, zaburzenie rytmu komorowego, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie układu immunologicznego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Arthrotec Forte 75 mg + 0,2 mg
Produkt leczniczy ARTHROTEC Forte zawiera diklofenak sodowy 75 mg oraz mizoprostol 0,2 mg, a dawka toksyczna nie została dotychczas ustalona. Przedawkowanie objawia się symptomami wynikającymi z działania obu składników, z charakterystycznymi objawami klinicznymi dla mizoprostolu, takimi jak uspokojenie polekowe, drżenie, drgawki, duszność, ból brzucha, biegunka, gorączka, kołatanie serca, niedociśnienie tętnicze oraz bradykardia. Objawy te dotyczą różnych układów: ośrodkowego układu nerwowego, oddechowego, pokarmowego oraz sercowo-naczyniowego, co wymaga kompleksowej oceny klinicznej pacjenta.
biegunka, ból brzucha, bradykardia, dawka toksyczna, dializa, diklofenak sodowy, drżenie kończyn, duszność, działanie nefrotoksyczne, funkcja nerek, kołatanie serca, mizoprostol, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, objaw kliniczny, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie leku, uspokojenie polekowe, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wstrząs, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Symamis 50 mg
Amisulpryd, stosowany w produkcie Symamis, może wpływać na płodność poprzez mechanizm podwyższenia poziomu prolaktyny, co jest charakterystyczne dla leków przeciwpsychotycznych z tej grupy. Bezpieczeństwo stosowania amisulprydu w ciąży nie zostało w pełni ustalone z powodu ograniczonych danych klinicznych, mimo braku działania teratogennego w badaniach na zwierzętach. Lek nie jest zalecany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko działań niepożądanych u noworodków po ekspozycji na lek w trzecim trymestrze, takich jak objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego, drżenia, senność, zespół zaburzeń oddechowych oraz problemy z pobieraniem pokarmu.
amisulpryd, drżenie kończyn, dysfagia, działania niepożądane, działanie farmakologiczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, laktacja, leki przeciwpsychotyczne, neonatolog, objawy odstawienia, objawy pozapiramidowe, obniżone napięcie mięśniowe, opieka interdyscyplinarna, pobudzenie psychomotoryczne, prolaktyna, stan noworodka, Symamis, trzeci trymestr ciąży, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia pobierania pokarmu, zespół zaburzeń oddechowych