glicyryzyna
Glicyryzyna (kwas glicyryzynowy) to triterpenoid będący naturalnym składnikiem korzenia lukrecji (Glycyrrhiza glabra). Związek ten wykazuje szereg właściwości farmakologicznych, w tym działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i immunomodulujące. Strukturalnie składa się z kwasu glicyretynowego połączonego z dwiema cząsteczkami kwasu glukuronowego.
W medycynie glicyryzyna znalazła zastosowanie w leczeniu chorób wątroby, szczególnie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Badania wykazują, że związek ten może hamować replikację wirusów oraz modulować odpowiedź immunologiczną organizmu. W Japonii i niektórych krajach azjatyckich glicyryzyna jest stosowana w terapii przewlekłych zapaleń wątroby.
Należy pamiętać, że długotrwałe stosowanie glicyryzyny w wysokich dawkach może prowadzić do działań niepożądanych, w tym pseudoaldosteronizmu – zespołu charakteryzującego się nadciśnieniem, hipokaliemią i retencją sodu. Wynika to z hamowania przez glicyryzynę enzymu 11-beta-hydroksysteroidowej dehydrogenazy, co prowadzi do zwiększonej aktywności kortyzolu w nerkach. Z tego powodu preparaty zawierające glicyryzynę powinny być stosowane pod kontrolą lekarską, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem lub chorobami nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść Senesu (Sennae foliolum), zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych na gram (w przeliczeniu na sennozyd B), może indukować hipokaliemię, która stanowi główny mechanizm interakcji farmakologicznych z wieloma grupami leków. Długotrwałe lub nadużywanie preparatów senesu jako środka przeczyszczającego prowadzi do obniżenia stężenia potasu w surowicy, co zwiększa ryzyko toksyczności glikozydów nasercowych (digoksyna, digitoksyna) oraz zaburzeń rytmu serca przy stosowaniu leków przeciwarytmicznych (amiodaron, sotalol, propafenon). Ponadto, współstosowanie senesu z diuretykami pętlowymi i tiazydowymi (furosemid, hydrochlorotiazyd), adrenokortykosteroidami (prednizon, deksametazon) oraz preparatami zawierającymi korzeń lukrecji nasila utratę potasu, co może prowadzić do poważnych zaburzeń elektrolitowych i zwiększonego ryzyka arytmii, w tym torsade de pointes.
adrenokortykosteroid, amiodaron, digoksyna, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie przeczyszczające, furosemid, glicyryzyna, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, liść senesu, obniżone stężenie potasu, perystaltyka jelit, prednizon, sennozyd B, środek przeczyszczający, suplementacja potasu, toksyczność leku, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Senefol 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu w przeliczeniu na sennozyd B/tabletkę
Produkt leczniczy Senefol, zawierający 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu (w przeliczeniu na sennozyd B), może indukować hipokaliemię przy przewlekłym stosowaniu, co stanowi główny mechanizm interakcji z innymi lekami. Hipokaliemia wywołana przez Senefol nasila działanie glikozydów nasercowych (np. digoksyny), leków przeciwarytmicznych oraz leków wydłużających odstęp QT, zwiększając ryzyko zaburzeń rytmu serca, w tym groźnych arytmii komorowych. Dodatkowo, preparat może potęgować utratę potasu w połączeniu z lekami moczopędnymi, steroidami kory nadnerczy oraz preparatami zawierającymi korzeń lukrecji, co może prowadzić do głębokiej hipokaliemii i powikłań elektrolitowych. Alkohol, choć nie wykazuje bezpośrednich interakcji, może nasilać działanie przeczyszczające Senefolu oraz zaburzać gospodarkę wodno-elektrolitową, zwiększając ryzyko odwodnienia i utraty potasu.
arytmia komorowa, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie mineralokortykoidowe, działanie proarytmiczne, działanie przeczyszczające, glicyryzyna, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hipokaliemia, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, niedobór potasu, osłabienie mięśniowe, pochodna hydroksyantracenu, rytm zatokowy, sennozyd B, steroid kory nadnerczy, suplementacja potasu, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Furosemidum Polfarmex 40 mg
Furosemid wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi, takimi jak inhibitory ACE i antagoniści receptora angiotensyny II (np. perindopril, ramipril, losartan), które mogą powodować znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, wymagając redukcji dawki furosemidu. Połączenie z lekami przeciwarytmicznymi (amiodaron, sotalol) i glikozydami nasercowymi (digoksyna) zwiększa ryzyko toksyczności sercowej, głównie z powodu hipokaliemii indukowanej przez furosemid. Należy również zwrócić uwagę na interakcje z NLPZ (ibuprofen, diklofenak), które mogą osłabiać działanie moczopędne i zwiększać ryzyko nefrotoksyczności, zwłaszcza u pacjentów z hipowolemią. Wysokie ryzyko toksyczności występuje także przy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydów (gentamycyna) i leków cytotoksycznych (cisplatyna), co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i słuchu.
ADHD, amfoterycyna, aminoglikozyd, antagonista receptora angiotensyny II, cefalosporyna, cisplatyna, cyklosporyna, diuretyk oszczędzający potas, diuretyk tiazydowy, dnawe zapalenie stawów, działanie hipoglikemizujące, estrogen, fenytoina, glicyryzyna, glikozyd nasercowy, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemnia, inhibitor ACE, inhibitor MAO, karbamazepina, karbenoksolon, kardiotoksyczność, komorowe zaburzenia rytmu serca, kortykosteroid, lek dopaminergiczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwlękowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek znieczulający, lek zwiotczający mięśnie, lewodopa, metotreksat, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, ototoksyczność, probenecyd, prostaglandyna, salicylan, spironolakton, sukralfat, sympatykomimetyk, takrolimus, teofilina, wankomycyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Korzeń lukrecji – Przeciwwskazania stosowania
Korzeń lukrecji (Glycyrrhiza spp.) jest składnikiem preparatu Iberogast Balance, występującym w stężeniu 0,10 mL wyciągu płynnego na 1 mL produktu (1:2,5-3,5). Glicyryzyna zawarta w lukrecji może powodować zatrzymanie sodu i wody oraz zwiększać wydalanie potasu, co niesie ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem, niewydolnością serca, nerek lub wątroby. Preparat zawiera również około 31% (V/V) etanolu, co stanowi istotne przeciwwskazanie u osób z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, uszkodzeniem mózgu, kobiet w ciąży i karmiących oraz dzieci. Ponadto, lukrecja może wchodzić w interakcje farmakologiczne z lekami przeciwnadciśnieniowymi, diuretykami oszczędzającymi potas, glikokortykosteroidami oraz lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu.
choroba alkoholowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wątroby, cytochrom P450, diuretyk oszczędzający potas, działanie mineralokortykoidowe, glicyryzyna, glikokortykosteroid, Glycyrrhiza glabra, Glycyrrhiza inflata, Glycyrrhiza uralensis, hipoglikemia, hipokaliemia, korzeń lukrecji, kwas glicyryzynowy, kwiat rumianku, lek przeciwnadciśnieniowy, liść melisy, liść mięty pieprzowej, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, owoc kminku, padaczka, reakcja krzyżowa, rodzina Apiaceae, rodzina Asteraceae, rodzina bobowatych, zaburzenie elektrolitowe, ziele ubiorka gorzkiego - Leksykon substancji czynnych
Lukrecja – Przedawkowanie
Lukrecja (Glycyrrhiza glabra) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, których nieprawidłowe stosowanie, zwłaszcza przez okres dłuższy niż 4 tygodnie lub w nadmiernych dawkach, może prowadzić do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i układu sercowo-naczyniowego. Glicyryzyna zawarta w lukrecji hamuje enzym 11-β-hydroksysteroidową dehydrogenazę typu 2, co skutkuje zatrzymaniem sodu i wody oraz eliminacją potasu, prowadząc do hipokaliemii, nadciśnienia tętniczego, obrzęków, zaburzeń rytmu serca i encefalopatii nadciśnieniowej. Przykładowo, preparat Tussipect zawiera 60 mg wyciągu suchego i 72 mg sproszkowanego korzenia lukrecji, a jego przedawkowanie manifestuje się objawami neurologicznymi i sercowymi, takimi jak pobudzenie psychoruchowe, bezsenność, ból głowy, kołatanie serca i drżenie, przy czym efedryna obecna w leku może nasilać te symptomy. Preparaty takie jak Iberogast (ekstrakt z korzenia lukrecji) i Padma 28 Formuła (15 mg korzenia lukrecji na kapsułkę) nie wykazują doniesień o przedawkowaniu, natomiast Pectobonisol, zawierający nalewkę z korzenia lukrecji z 40-50% (V/V) etanolu, może powodować objawy nadużycia alkoholu oraz podrażnienie przewodu pokarmowego.
arytmia, bezsenność, bloker receptora angiotensyny, ból głowy, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze, diureza, encefalopatia nadciśnieniowa, glicyryzyna, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, inhibitor ACE, kołatanie serca, korzeń lukrecji, lek hipotensyjny, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lukrecja, nadciśnienie, nalewka z korzenia lukrecji, niewydolność nerek, obrzęk, pobudzenie psychoruchowe, przewód pokarmowy, receptor mineralokortykoidowy, równowaga elektrolitowa, suplementacja potasu, układ sercowo-naczyniowy, wyciąg z korzenia lukrecji, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie wody, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Korzeń Lukrecji –
Korzeń lukrecji (Glycyrrhiza spp.) wykazuje istotne klinicznie interakcje farmakologiczne, głównie poprzez zawartość glicyryzyny, która działa podobnie do mineralokortykosteroidów, powodując zatrzymanie sodu i wody oraz zwiększone wydalanie potasu, co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego i hipokaliemii. Interakcje te są szczególnie niebezpieczne w połączeniu z lekami przeciwnadciśnieniowymi (osłabienie ich działania), lekami moczopędnymi (nasilenie hipokaliemii), glikozydami nasercowymi (zwiększone ryzyko toksyczności i arytmii), kortykosteroidami (nasilenie zaburzeń elektrolitowych) oraz lekami przeczyszczającymi (zwiększone ryzyko ciężkiej hipokaliemii). Poziom istotności tych interakcji jest wysoki, dlatego jednoczesne stosowanie korzenia lukrecji z wymienionymi grupami leków jest przeciwwskazane.
antagonizm farmakodynamiczny, arytmia, ciśnienie tętnicze, dysfagia, działanie moczopędne, farmakodynamika leku, farmakokinetyka, glicyryzyna, glikozyd nasercowy, Glycyrrhiza glabra, gospodarka sodowo-potasowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, kortykosteroid, korzeń lukrecji, kwas glicyryzynowy, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeczyszczający, mineralokortykosteroid, poziom elektrolitów, utrata potasu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zatrucie glikozydami, zatrzymanie sodu - Leksykon substancji czynnych
Korzeń lukrecji – Przedawkowanie
Korzeń lukrecji (Glycyrrhiza glabra L. i/lub G. inflata Bat. i/lub G. uralensis Fisch, radix) jest składnikiem preparatu Iberogast Balance, występującym w postaci wyciągu płynnego (1:2,5-3,5) w stężeniu 0,10 mL na 1 mL kropli doustnych, uzyskanego przy użyciu 30% etanolu jako rozpuszczalnika. W dokumentacji produktu nie odnotowano przypadków przedawkowania, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Niemniej jednak, korzeń lukrecji zawiera glicyryzynę (kwas glicyryzynowy), która przy nadmiernym spożyciu może wywołać działania niepożądane, dlatego mimo braku udokumentowanych incydentów, potencjalne ryzyko nie może być całkowicie wykluczone.
choroba układu krążenia, działanie niepożądane, etanol rozpuszczalnik, glicyryzyna, Glycyrrhiza glabra, korzeń lukrecji, krople doustne, kwas glicyryzynowy, leczenie objawowe, nadciśnienie, niewydolność nerek, objaw przedawkowania, profil bezpieczeństwa, właściwość farmakologiczna, wyciąg płynny, zaburzenie elektrolitowe