toksyczne działanie paracetamolu
Toksyczne działanie paracetamolu (acetaminofenu) stanowi istotny problem kliniczny i jest jedną z najczęstszych przyczyn ostrego uszkodzenia wątroby w krajach rozwiniętych. Paracetamol w dawkach terapeutycznych jest metabolizowany głównie w wątrobie drogą sprzęgania z kwasem glukuronowym i siarkowym, a w niewielkiej części (około 5-10%) przez cytochrom P450 do toksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI).
Przy przedawkowaniu paracetamolu (dawka toksyczna u dorosłych to >150 mg/kg lub >7,5 g jednorazowo) dochodzi do wysycenia głównych szlaków metabolicznych, co prowadzi do zwiększonej produkcji NAPQI. Ten reaktywny metabolit w warunkach prawidłowych jest neutralizowany przez glutation, jednak przy jego wyczerpaniu NAPQI wiąże się kowalencyjnie z białkami hepatocytów, powodując ich nekrozę. Uszkodzenie wątroby rozwija się fazowo, a objawy kliniczne mogą być opóźnione o 24-48 godzin od momentu spożycia.
Leczenie toksycznego działania paracetamolu opiera się na wczesnym podaniu antidotum – N-acetylocysteiny (NAC), która uzupełnia zapasy glutationu i zwiększa jego syntezę. Skuteczność NAC jest najwyższa w ciągu pierwszych 8-10 godzin od przedawkowania. Ocena ryzyka hepatotoksyczności opiera się na nomogramie Rumacka-Matthew’a, który zestawia stężenie paracetamolu w osoczu z czasem od jego zażycia. Ciężkie zatrucie może prowadzić do niewydolności wątroby, encefalopatii, koagulopatii, a w skrajnych przypadkach do zgonu lub konieczności przeszczepienia wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Gripblocker Zatoki 250 mg + 30 mg
Przedawkowanie leku Gripblocker Zatoki, zawierającego 250 mg paracetamolu i 30 mg pseudoefedryny chlorowodorku na kapsułkę, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Dawka toksyczna paracetamolu to ≥5 g (odpowiadająca 20 kapsułkom), jednak uszkodzenie wątroby może wystąpić przy niższych dawkach u pacjentów z czynnikami ryzyka. Zatrucie paracetamolem przebiega dwufazowo: w pierwszej fazie (kilka-kilkanaście godzin) dominują objawy niespecyficzne (nudności, wymioty, potliwość, senność, osłabienie), a w drugiej (24-48 godzin) rozwija się ostra niewydolność wątroby z żółtaczką i bólem nadbrzusza. Pseudoefedryna wywołuje objawy pobudzenia OUN i układu sercowo-naczyniowego (drażliwość, niepokój, drżenia, drgawki, tachykardia, arytmie, podwyższone ciśnienie w krążeniu płucnym), szczególnie niebezpieczne u chorych z chorobami serca.
acetylocysteina, AlAT, arytmia komorowa, AspAT, bilirubina, ciśnienie w krążeniu płucnym, dawka toksyczna, dializa, diureza forsowana, drgawki, induktor enzymów wątrobowych, INR, leczenie odtrutkami, metionina, oddział intensywnej terapii, odruch wymiotny, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, parametry funkcji wątroby, płukanie żołądka, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, prawa komora serca, pseudoefedryna chlorowodorek, stężenie paracetamolu we krwi, sympatykomimetyk, tachykardia, tętnica płucna, toksyczne działanie paracetamolu, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zakwaszenie moczu, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Panacit Extra 500 mg + 65 mg
Preparat Panacit Extra zawiera 500 mg paracetamolu i 65 mg kofeiny w jednej tabletce, przeznaczony do stosowania doustnego. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 15 lat zależy od masy ciała: pacjenci 34-60 kg powinni przyjmować 1 tabletkę do 4 razy na dobę (maksymalnie 2 g paracetamolu/dobę), natomiast pacjenci powyżej 60 kg – 2 tabletki do 4 razy na dobę (maksymalnie 4 g paracetamolu/dobę). W terapii długoterminowej powyżej 10 dni zaleca się ograniczenie dawki do 2,5 g paracetamolu na dobę. Młodzież w wieku 12-15 lat powinna stosować 1 tabletkę do 3 razy na dobę, z maksymalną dawką 1,5 g paracetamolu na dobę. Produkt jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 lat.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fervex ból i gorączka 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa paracetamolu, substancji czynnej leku Efferalgan, obejmowały ocenę potencjalnego działania rakotwórczego, genotoksycznego oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa. Dwuletnie badania na szczurach i myszach z dawkami 0, 600, 3000 oraz 6000 ppm nie wykazały działania rakotwórczego u samców szczurów i myszy obu płci, jednak u samic szczurów zaobserwowano niejednoznaczne oznaki zwiększonego występowania białaczki z komórek jednojądrzastych. Efekty genotoksyczne pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających zalecane limity terapeutyczne, związane z toksycznością dla wątroby i szpiku kostnego, co podkreśla bezpieczeństwo stosowania paracetamolu w dawkach terapeutycznych. Działanie rakotwórcze obserwowano wyłącznie przy cytotoksycznych dawkach, znacznie przekraczających zakres stosowany u ludzi.
badania na gryzoniach, białaczka z komórek jednojądrzastych, dawka cytotoksyczna, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, Efferalgan, genotoksyczność, paracetamol, profil bezpieczeństwa leku, rakotwórczość, szpik kostny, toksyczne działanie paracetamolu, toksyczność paracetamolu, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie wątroby, wątroba