toksyczność paracetamolu

Toksyczność paracetamolu (acetaminofenu) stanowi jedną z najczęstszych przyczyn ostrego uszkodzenia wątroby na świecie. W dawkach terapeutycznych (do 4g/dobę u dorosłych) paracetamol jest metabolizowany głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarkowym, a niewielka część (około 5-10%) jest przekształcana przez cytochrom P450 (głównie CYP2E1) do toksycznego metabolitu – N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI).

W przypadku przedawkowania paracetamolu, szlaki sprzęgania zostają wysycone, co prowadzi do zwiększonej produkcji NAPQI. W normalnych warunkach NAPQI jest detoksykowany przez wiązanie z glutationem, jednak przy dużych dawkach paracetamolu zapasy glutationu zostają wyczerpane. Niezwiązany NAPQI reaguje z białkami hepatocytów, powodując uszkodzenie komórkowe i martwicę wątroby.

Objawy zatrucia paracetamolem rozwijają się w czterech fazach. W pierwszej fazie (0-24h) mogą wystąpić nudności, wymioty, pocenie się i bladość. Druga faza (24-72h) charakteryzuje się pozorną poprawą kliniczną, przy narastających zaburzeniach biochemicznych. W trzeciej fazie (72-96h) dochodzi do pełnoobjawowej niewydolności wątroby z żółtaczką, encefalopatią, koagulopatią i hipoglikemią. Czwarta faza to okres zdrowienia lub progresji do zgonu.

Leczenie zatrucia paracetamolem obejmuje podanie N-acetylocysteiny (NAC), która działa jako prekursor glutationu, wspomagając detoksykację NAPQI. Skuteczność NAC jest największa w ciągu pierwszych 8-10 godzin od przedawkowania. Ocena ryzyka hepatotoksyczności opiera się na nomogramie Rumacka-Matthew’a, który koreluje stężenie paracetamolu we krwi z czasem, jaki upłynął od zażycia leku.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl