kiła pierwotna i wtórna

Kiła pierwotna (lues primaria) stanowi pierwsze stadium kiły, infekcji wywoływanej przez bakterię Treponema pallidum. Charakteryzuje się pojawieniem owrzodzenia pierwotnego (objawu pierwotnego) zwanego chancre w miejscu wniknięcia krętka bladego do organizmu. Zmiana ta jest zwykle pojedyncza, niebolesna, o twardej podstawie i gładkim dnie, najczęściej zlokalizowana na narządach płciowych, ale może wystąpić również w innych lokalizacjach (jama ustna, odbyt). Towarzyszy jej powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Objaw pierwotny pojawia się po 3-4 tygodniach od zakażenia i goi się samoistnie po 3-6 tygodniach, nawet bez leczenia.

Kiła wtórna (lues secundaria) rozwija się w wyniku rozsiewu krętków drogą krwi i chłonki, rozpoczynając się 6-8 tygodni po zakażeniu, często 2-8 tygodni po wygojeniu owrzodzenia pierwotnego. Charakterystycznym objawem jest wysypka skórna (rozeola kiłowa), która może przybierać różne formy: plamista, grudkowa, krostkowa lub mieszana. Zmiany występują symetrycznie, najczęściej na tułowiu, kończynach, dłoniach i stopach. Innym charakterystycznym objawem są nadżerki na błonach śluzowych (kłykciny płaskie). Objawom skórnym towarzyszą często objawy ogólne: gorączka, złe samopoczucie, bóle stawów, powiększenie węzłów chłonnych. Nieleczona kiła wtórna ustępuje samoistnie po kilku tygodniach, przechodząc w stadium utajone.

Diagnostyka kiły pierwotnej i wtórnej opiera się na badaniach serologicznych (testy niekiłowe – RPR, VDRL oraz testy kiłowe – TPHA, FTA, EIA) oraz badaniach bezpośrednich materiału ze zmian (mikroskopia ciemnego pola, metody molekularne). Leczeniem z wyboru pozostaje penicylina, najczęściej w postaci penicyliny benzatynowej podawanej domięśniowo. U pacjentów uczulonych na penicylinę stosuje się alternatywne antybiotyki: doksycyklinę, azytromycynę lub ceftriakson. Wczesne rozpoznanie i leczenie kiły pierwotnej i wtórnej zapobiega rozwojowi późnych, poważnych powikłań w postaci kiły trzeciorzędowej i neurokiły.