metabolizm heparyny
Metabolizm heparyny to złożony proces biologiczny zachodzący głównie w wątrobie i nerkach. Heparyna, będąca naturalnym glikozaminoglikanem, po podaniu do organizmu wiąże się z wieloma białkami osocza, w tym z antytrombiną III, co stanowi podstawę jej działania przeciwzakrzepowego.
W pierwszej fazie metabolizmu heparyna ulega szybkiej desulfatacji i depolimeryzacji w komórkach śródbłonka naczyniowego oraz w makrofagach wątroby. Proces ten jest katalizowany przez enzym heparynazę, który rozkłada cząsteczkę heparyny na mniejsze fragmenty. Szybkość metabolizmu jest zależna od dawki – przy wyższych dawkach obserwuje się zjawisko wysycenia mechanizmów metabolicznych.
Heparyna niefrakcjonowana jest usuwana z organizmu na drodze dwóch mechanizmów: szybkiej eliminacji przez układ siateczkowo-śródbłonkowy wątroby (klirens nerkowy) oraz wolniejszej eliminacji nerkowej. Okres półtrwania heparyny niefrakcjonowanej wynosi około 60-90 minut, ale może być znacznie wydłużony u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.
Heparyny drobnocząsteczkowe (LMWH) charakteryzują się odmiennym profilem metabolicznym – są głównie eliminowane przez nerki, co prowadzi do wydłużonego okresu półtrwania (około 4-6 godzin) i bardziej przewidywalnej farmakokinetyki. Ta różnica ma istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza przy doborze dawki u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek.