poszerzona przestrzeń okołonaczyniowa
Poszerzona przestrzeń okołonaczyniowa (ang. enlarged perivascular spaces, EPVS) to powiększone obszary wypełnione płynem mózgowo-rdzeniowym, które otaczają małe naczynia krwionośne penetrujące do mózgu. W warunkach prawidłowych przestrzenie te, zwane również przestrzeniami Virchowa-Robina, są mikroskopijne i trudno wykrywalne w standardowych badaniach obrazowych.
Poszerzenie tych przestrzeni może być widoczne w badaniach obrazowych, szczególnie w rezonansie magnetycznym (MRI), jako dobrze odgraniczone, podłużne lub okrągłe struktury o intensywności sygnału identycznej z płynem mózgowo-rdzeniowym. Najczęściej występują w jądrach podstawy, szczególnie w prążkowiu, w centrum semiovale oraz pniu mózgu.
Etiologia poszerzonych przestrzeni okołonaczyniowych obejmuje procesy związane z wiekiem, nadciśnienie tętnicze, choroby małych naczyń mózgowych, stany zapalne i neurodegeneracyjne. Badania wskazują na związek między nasileniem EPVS a zwiększonym ryzykiem udaru mózgu, zaburzeniami funkcji poznawczych oraz chorobą Alzheimera.
W diagnostyce różnicowej należy odróżnić poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe od lakun, torbieli, zmian demielinizacyjnych czy zmian niedokrwiennych. Kluczowym elementem różnicującym jest brak wzmocnienia kontrastowego oraz typowa lokalizacja zmian.
Chociaż same w sobie poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe są uważane za wariant normy i nie wymagają leczenia, ich nasilona obecność powinna skłaniać do poszukiwania przyczyn i oceny ryzyka rozwoju chorób naczyniowych i neurodegeneracyjnych mózgu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba małych naczyń – Epidemiologia
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) to zespół patologii obejmujących małe tętnice, tętniczki, żyłki i naczynia włosowate mózgu, stanowiący istotną przyczynę udarów niedokrwiennych (około 25%) oraz demencji (45% przypadków, w tym demencji naczyniowej). Występuje powszechnie, szczególnie u osób starszych, z częstością hiperintensywności istoty białej (WMH) sięgającą 92% w populacjach europejskich osób starszych, a mikrokrwawienia mózgowe (CMB) wzrastają z 6,5% u osób w wieku 45-50 lat do 36% u osób 80-89 lat. Diagnostyka opiera się głównie na neuroobrazowaniu MRI, które pozwala wykryć charakterystyczne markery CSVD, takie jak WMH, lakuny, mikrokrwawienia, poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe i mikroinfarty. Czynniki ryzyka to przede wszystkim nadciśnienie tętnicze (>140/90 mm Hg), wiek, palenie tytoniu, cukrzyca, obturacyjny bezdech senny oraz przewlekła choroba nerek, przy czym nadciśnienie jest kluczowym modyfikowalnym czynnikiem wpływającym na progresję CSVD i zaburzenia funkcji poznawczych (VCI).
arterioloskleroza, atrofia mózgu, białko C-reaktywne, CADASIL, choroba Alzheimera, choroba małych naczyń, choroba małych naczyń mózgowych, D-dimer, demencja naczyniowa, demencja z ciałami Lewy’ego, dysfunkcja śródbłonka, fibrynogen, hiperintensywność istoty białej, homocysteina, interleukina-6, jednostka neuronaczyniowa, lakuna, łańcuch lekki neurofilamentu, martwica włóknikowa, mikrokrwawienie, mikrokrwawienie mózgowe, nadciśnienie tętnicze, obturacyjny bezdech senny, poszerzona przestrzeń okołonaczyniowa, przewlekła choroba nerek, udar lakunarny, zawał lakunarny