łańcuch lekki neurofilamentu
Łańcuch lekki neurofilamentu (NfL – Neurofilament Light Chain) to białko strukturalne występujące w neuronach, będące jednym z trzech typów białek tworzących neurofilamenty – elementy cytoszkieletu komórek nerwowych. Odpowiada za utrzymanie kształtu i stabilności aksonów, szczególnie tych o dużej średnicy i długości.
W warunkach uszkodzenia lub degeneracji neuronów, NfL jest uwalniany do płynu mózgowo-rdzeniowego, a następnie przedostaje się do krwioobiegu. Ta właściwość sprawia, że stężenie NfL w płynie mózgowo-rdzeniowym i surowicy krwi stanowi biomarker uszkodzenia aksonów i neurodegeneracji.
Pomiar stężenia NfL znajduje zastosowanie w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, stwardnienie zanikowe boczne czy urazowe uszkodzenia mózgu. Podwyższony poziom NfL koreluje z aktywnym procesem neurodegeneracyjnym i może poprzedzać pojawienie się objawów klinicznych, co czyni go cennym markerem we wczesnej diagnostyce.
Nowoczesne metody wysokoczułej analizy (np. Single Molecule Array – Simoa) umożliwiają wykrywanie nawet niewielkich stężeń NfL w surowicy, co zwiększyło dostępność i praktyczne zastosowanie tego biomarkera w codziennej praktyce klinicznej, eliminując konieczność inwazyjnego pobierania płynu mózgowo-rdzeniowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba małych naczyń – Epidemiologia
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) to zespół patologii obejmujących małe tętnice, tętniczki, żyłki i naczynia włosowate mózgu, stanowiący istotną przyczynę udarów niedokrwiennych (około 25%) oraz demencji (45% przypadków, w tym demencji naczyniowej). Występuje powszechnie, szczególnie u osób starszych, z częstością hiperintensywności istoty białej (WMH) sięgającą 92% w populacjach europejskich osób starszych, a mikrokrwawienia mózgowe (CMB) wzrastają z 6,5% u osób w wieku 45-50 lat do 36% u osób 80-89 lat. Diagnostyka opiera się głównie na neuroobrazowaniu MRI, które pozwala wykryć charakterystyczne markery CSVD, takie jak WMH, lakuny, mikrokrwawienia, poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe i mikroinfarty. Czynniki ryzyka to przede wszystkim nadciśnienie tętnicze (>140/90 mm Hg), wiek, palenie tytoniu, cukrzyca, obturacyjny bezdech senny oraz przewlekła choroba nerek, przy czym nadciśnienie jest kluczowym modyfikowalnym czynnikiem wpływającym na progresję CSVD i zaburzenia funkcji poznawczych (VCI).
arterioloskleroza, atrofia mózgu, białko C-reaktywne, CADASIL, choroba Alzheimera, choroba małych naczyń, choroba małych naczyń mózgowych, D-dimer, demencja naczyniowa, demencja z ciałami Lewy’ego, dysfunkcja śródbłonka, fibrynogen, hiperintensywność istoty białej, homocysteina, interleukina-6, jednostka neuronaczyniowa, lakuna, łańcuch lekki neurofilamentu, martwica włóknikowa, mikrokrwawienie, mikrokrwawienie mózgowe, nadciśnienie tętnicze, obturacyjny bezdech senny, poszerzona przestrzeń okołonaczyniowa, przewlekła choroba nerek, udar lakunarny, zawał lakunarny