odczyn rzekomoanafilaktyczny

Odczyn rzekomoanafilaktyczny (pseudoanafilaktyczny) to zespół objawów klinicznych przypominających reakcję anafilaktyczną, ale niewywoływany przez mechanizmy immunologiczne (w przeciwieństwie do prawdziwej anafilaksji). Występuje na skutek bezpośredniego uwalniania mediatorów zapalnych z komórek tucznych i bazofilów, bez udziału przeciwciał IgE.

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi odczyn rzekomoanafilaktyczny są niektóre leki (np. opioidowe, środki kontrastowe, wankomycyna), wysiłek fizyczny, czynniki fizyczne (zimno, ciepło), a także niektóre pokarmy. Objawy kliniczne mogą obejmować pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, a w ciężkich przypadkach wstrząs.

Leczenie odczynu rzekomoanafilaktycznego jest podobne do postępowania w anafilaksji i obejmuje podanie adrenaliny, glikokortykosteroidów oraz leków przeciwhistaminowych. Profilaktyka polega na unikaniu zidentyfikowanych czynników wyzwalających oraz przygotowaniu pacjenta przed planowanym podaniem leków mogących wywołać reakcję (np. premedykacja przed podaniem środków kontrastowych).

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Jopromid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Jopromid, substancja czynna preparatów Ultravist 300 (623,40 mg/ml) i Ultravist 370 (768,86 mg/ml), jest jodowym środkiem kontrastowym o niskiej osmolalności (0,59 i 0,77 osm/kg H₂O odpowiednio) i różnej lepkości (Ultravist 300: 8,9 mPa·s w 20°C, 4,7 mPa·s w 37°C; Ultravist 370: 22,0 mPa·s w 20°C, 10,0 mPa·s w 37°C). Stosowanie jopromidu wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości, w tym odczynów rzekomoanafilaktycznych, które mogą manifestować się zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego i skóry, a także ciężkimi reakcjami, włącznie ze wstrząsem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią alergii na środki kontrastowe, astmą, chorobami układu naczyniowego oraz u osób leczonych beta-adrenolitykami. Monitorowanie po podaniu oraz przygotowanie leczenia doraźnego są obligatoryjne. U pacjentów z chorobami tarczycy, zwłaszcza z wolem lub nadczynnością, wskazane jest rozważenie badań czynności tarczycy i ewentualnej premedykacji kortykosteroidami. U dzieci, zwłaszcza noworodków i wcześniaków, istnieje ryzyko niedoczynności tarczycy po ekspozycji na jodowe środki kontrastowe, co wymaga indywidualnego monitorowania i ewentualnej terapii hormonalnej.
afazja, bariera krew-mózg, beta-adrenolityk, beta-adrenomimetyk, ciężka niepożądana reakcja skórna, EGFR, encefalopatia, guz chromochłonny, hiperurykemia, jodowy środek kontrastowy, jopromid, miastenia, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niedowład połowiczy, odczyn rzekomoanafilaktyczny, osmolalność, ostra uogólniona osutka krostkowa, paraproteinemia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, przełom tarczycowy, reakcja idiosynkratyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, skąpomocz, ślepota korowa, supresja tarczycy, szpiczak mnogi, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ultravist 300

Ultravist (jopromid) jest jodowym środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej, który może wywoływać reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, w tym od łagodnych do ciężkich, takich jak wstrząs anafilaktyczny. Reakcje te najczęściej pojawiają się w ciągu 30 minut od podania, ale mogą wystąpić także opóźnione reakcje po kilku godzinach lub dniach. Szczególnie narażeni są pacjenci z historią alergii, astmy, wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe oraz chorobami układu naczyniowego. U pacjentów leczonych beta-adrenolitykami może wystąpić oporność na leczenie beta-adrenomimetykami w przypadku reakcji nadwrażliwości. Zaleca się monitorowanie stanu pacjenta po podaniu środka oraz przygotowanie leczenia doraźnego na wypadek nagłego zagrożenia życia. Premedykacja kortykosteroidami może być rozważana u pacjentów z wysokim ryzykiem reakcji alergicznych. Nie zaleca się próbnego podania środka w celu oceny nadwrażliwości ze względu na brak wartości predykcyjnej i ryzyko ciężkich reakcji.
afazja, bariera krew-mózg, beta-adrenolityk, drgawka, encefalopatia, guz chromochłonny nadnerczy, hiperurykemia, hormonalna terapia zastępcza, jodowy środek kontrastowy, jopromid, miastenia, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niedowład połowiczy, obrzęk mózgu, odczyn rzekomoanafilaktyczny, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre pokontrastowe uszkodzenie nerek, paraproteinemia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, przełom tarczycowy, reakcja idiosynkratyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią, skąpomocz, ślepota korowa, szpiczak mnogi, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wielomocz, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ultravist 370

Produkt leczniczy Ultravist, zawierający jodowe środki kontrastowe o stężeniu jodu 300 mg/ml lub 370 mg/ml, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym odczynów rzekomoanafilaktycznych, które mogą manifestować się objawami sercowo-naczyniowymi, oddechowymi oraz skórnymi, a ich nasilenie może sięgać wstrząsu anafilaktycznego. Reakcje te najczęściej pojawiają się w ciągu 30 minut od podania, ale mogą wystąpić także opóźnione reakcje po kilku godzinach lub dniach. Szczególnie narażeni są pacjenci z historią reakcji na środki kontrastowe, astmą, alergiami oraz nadwrażliwością na jodowe środki kontrastowe. U pacjentów leczonych beta-adrenolitykami może wystąpić oporność na leczenie beta-adrenomimetykami w przypadku reakcji nadwrażliwości. Zaleca się monitorowanie pacjenta po podaniu, przygotowanie leczenia doraźnego oraz rozważenie premedykacji kortykosteroidami u osób z podwyższonym ryzykiem. Nie rekomenduje się próbnego podania środka kontrastowego ze względu na brak wartości predykcyjnej i ryzyko ciężkich reakcji.
afazja, bariera krew-mózg, beta-adrenolityk, cukrzyca, dializoterapia, dysfagia, encefalopatia, guz chromochłonny nadnerczy, hiperurykemia, mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym, miastenia, nadczynność tarczycy, napad drgawkowy, niedoczynność tarczycy, niedowład połowiczy, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, odczyn rzekomoanafilaktyczny, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre pokontrastowe uszkodzenie nerek, paraproteinemia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, premedykacja kortykosteroidami, przełom nadciśnieniowy, reakcja idiosynkratyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, skąpomocz, ślepota korowa, szpiczak mnogi, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wielomocz, wole, zespół Stevensa-Johnsona

odczyn rzekomoanafilaktyczny

Powiązane wpisy

Jopromid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Specjalne ostrzeżenia – Ultravist 300

Specjalne ostrzeżenia – Ultravist 370