UDP-glukuronozylotransferaza

UDP-glukuronozylotransferaza (UGT) to rodzina enzymów pełniących kluczową rolę w procesie glukuronidacji – jednym z najważniejszych mechanizmów II fazy biotransformacji ksenobiotyków w organizmie. Enzymy te katalizują przeniesienie kwasu glukuronowego z UDP-glukuronowego na różne substraty zawierające grupy hydroksylowe, karboksylowe, aminowe lub tiolowe.

UGT występują głównie w wątrobie, ale są również obecne w innych tkankach, takich jak nerki, jelito cienkie, płuca czy skóra. U ludzi zidentyfikowano ponad 20 izoform UGT, które kodowane są przez dwie rodziny genów: UGT1 i UGT2. Poszczególne izoformy różnią się specyficznością substratową oraz profilem ekspresji w tkankach.

Proces glukuronidacji, katalizowany przez UDP-glukuronozylotransferazy, prowadzi do utworzenia glukuronidów, które są bardziej polarne i łatwiej wydalane z organizmu przez nerki lub z żółcią. Ten mechanizm detoksykacji jest istotny dla metabolizmu wielu leków (np. morfiny, paracetamolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych), hormonów steroidowych, bilirubiny oraz różnych związków endogennych i egzogennych.

Polimorfizmy genów kodujących UDP-glukuronozylotransferazy mogą prowadzić do zmienionej aktywności enzymatycznej, co ma implikacje kliniczne w postaci zmienionego metabolizmu leków, zwiększonego ryzyka działań niepożądanych oraz indywidualnej odpowiedzi na leczenie. Przykładowo, zespół Gilberta związany jest z obniżoną aktywnością UGT1A1, co prowadzi do hiperbilirubinemii.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl