enzym UGT1A9
Enzym UGT1A9 (UDP-glukuronozylotransferaza 1A9) to kluczowy enzym II fazy metabolizmu leków, odpowiedzialny za proces glukuronidacji. Należy do rodziny transferaz glukuronowych, które katalizują przyłączanie kwasu glukuronowego do różnych substratów, zwiększając ich rozpuszczalność w wodzie i ułatwiając wydalanie z organizmu.
UGT1A9 jest kodowany przez gen UGT1A9 zlokalizowany na chromosomie 2 i ulega ekspresji głównie w wątrobie oraz w mniejszym stopniu w nerkach i przewodzie pokarmowym. Enzym ten odgrywa istotną rolę w metabolizmie wielu leków, w tym niesteroidowych leków przeciwzapalnych, przeciwpadaczkowych, przeciwnowotworowych oraz związków endogennych jak bilirubina czy hormony steroidowe.
Polimorfizmy genu UGT1A9 mogą wpływać na aktywność enzymu, prowadząc do istotnych różnic w metabolizmie leków między pacjentami. Ma to szczególne znaczenie w terapii lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, gdzie zmieniona aktywność enzymu może prowadzić do nieoczekiwanych efektów toksycznych lub nieskuteczności terapii. Znajomość statusu UGT1A9 pacjenta może być wykorzystywana w medycynie personalizowanej do optymalizacji dawkowania leków.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Dapagliflozyna, substancja czynna leku Daforbis, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 158 ng/ml w ciągu 2 godzin po dawce 10 mg. Całkowita biodostępność wynosi 78%, a podanie z wysokotłuszczowym posiłkiem zmniejsza Cmax o 50% i wydłuża Tmax o około 1 godzinę, jednak bez wpływu na całkowitą ekspozycję (AUCτ 628 ng·h/ml). Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~91%) oraz objętość dystrybucji około 118 litrów. Metabolizm dapagliflozyny odbywa się głównie przez glukuronidację (enzym UGT1A9), a eliminacja następuje głównie przez nerki, z okresem półtrwania około 12,9 godziny. Po podaniu dawki 50 mg odzyskano 96% substancji, głównie w moczu (75%) i kale (21%). Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 0,1–500 mg i stabilna przy długotrwałym stosowaniu do 24 tygodni.
białka osocza, biodostępność leku, cukrzyca typu 2, cytochrom P450, dapagliflozyna, enzym UGT1A9, glukozuria, glukuronidacja, indywidualizacja terapii, klirens układowy, metabolit nieaktywny, modyfikacja dawkowania, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła choroba nerek, skala Child-Pugh, stężenie glukozy, stężenie w osoczu, uszkodzenie wątroby, zaburzenia czynności nerek -
Leksykon leków
Dapagliflozyna, substancja czynna leku Diaflix, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) około 158 ng/ml w ciągu 2 godzin oraz AUCτ na poziomie 628 ng·h/ml przy dawce 10 mg raz na dobę. Biodostępność wynosi 78%, a spożycie wysokotłuszczowego posiłku zmniejsza Cmax o 50% i wydłuża Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając jednak na AUC, co nie jest klinicznie istotne. Dapagliflozyna wiąże się z białkami osocza w 91%, a jej objętość dystrybucji wynosi 118 litrów. Metabolizowana jest głównie do nieaktywnego 3-O-glukuronidu przez enzym UGT1A9, z minimalnym udziałem układu CYP450. Okres półtrwania wynosi średnio 12,9 godziny, a klirens całkowity 207 ml/min. Wydalanie odbywa się głównie z moczem (75% dawki), z mniej niż 2% leku w postaci niezmienionej, oraz w mniejszym stopniu z kałem (21%). Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 0,1-500 mg i stabilna przy stosowaniu przez 24 tygodnie.
biodostępność, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, Cmax, cukrzyca typu 2, cytochrom P450, dapagliflozyna, dapagliflozyna 3-O-glukuronid, ekspozycja układowa, enzym UGT1A9, glukozuria, klirens, łagodna niewydolność nerek, metabolit nieaktywny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przewlekła choroba nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby -
Leksykon leków
Walproinian sodu, substancja czynna leku Depakine Chronosphere, charakteryzuje się niemal 100% biodostępnością po podaniu doustnym, co zapewnia przewidywalność i skuteczność terapeutyczną. Lek wykazuje dystrybucję głównie w krwi i płynach zewnątrzkomórkowych, a stężenie kwasu walproinowego w płynie mózgowo-rdzeniowym odpowiada stężeniu wolnej frakcji w osoczu, co gwarantuje odpowiednią ekspozycję tkanki nerwowej. Walproinian przenika przez barierę łożyskową, a stężenia w surowicy pępowinowej są porównywalne lub wyższe niż u matki. W mleku matki stężenia wynoszą około 1-10% stężeń w surowicy. Stan stacjonarny stężenia w osoczu osiągany jest po 3-4 dniach, a lek wiąże się z białkami krwi w stopniu zależnym od dawki. Hemodializa usuwa jedynie około 10% wolnej frakcji walproinianu. Okres półtrwania wynosi 8-20 godzin, krótszy u dzieci, a główną drogą metabolizmu jest glukuronidacja przez enzymy UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7. Lek nie indukuje układu cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
bariera łożyskowa, beta-oksydacja, biodostępność, biodostępność doustna, biotransformacja, cytochrom P450, enzym UGT1A6, enzym UGT1A9, enzym UGT2B7, frakcja wolna leku, glukuronidacja, hemodializa, klirens leku, kwas walproinowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przedłużone uwalnianie, przenikanie do mleka, stężenie maksymalne, walproinian sodu, wiązanie z białkami krwi -
Leksykon leków
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia, a podanie z posiłkiem wysokotłuszczowym opóźnia Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax i AUC0-inf. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%) i nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych (OATP, OAT, OCT, P-gp, BCRP), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych na poziomie transportu. Metabolizm perampanelu odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymu CYP3A, prowadząc do utleniania i glukuronidacji; metabolity nie mają istotnego wpływu farmakologicznego. Eliminacja zachodzi głównie przez kał (70%) i mocz (30%) w postaci metabolitów. Okres półtrwania wynosi około 105 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę, jednak indukcja CYP3A przez karbamazepinę skraca go do około 25 godzin. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek od 0,2 do 36 mg u zdrowych oraz 2-16 mg/dobę u pacjentów z napadami częściowymi i 2-14 mg/dobę u pacjentów z napadami toniczno-klonicznymi pierwotnie uogólnionymi.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom P450, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, efekt pierwszego przejścia, enzym UGT1A9, indukcja enzymatyczna, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A, izoenzym CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens perampanelu, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit, mikrosomy wątroby ludzkiej, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania, polipeptydy transportujące aniony organiczne, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, transportery anionów organicznych, transportery glikoproteiny P, transportery kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby -
Leksykon leków
Sorafenib Pharmascience 200 mg, podawany doustnie w formie tabletek powlekanych, charakteryzuje się biodostępnością względną na poziomie 38-49% względem roztworu doustnego, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym około 3 godziny po podaniu. Spożycie wysokotłuszczowego posiłku obniża wchłanianie leku o 30%. Farmakokinetyka sorafenibu wykazuje nasycenie procesów wchłaniania przy dawkach powyżej 400 mg podawanych dwukrotnie na dobę. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (99,5%), a po 7 dniach stosowania wielokrotnego obserwuje się kumulację leku od 2,5 do 7-krotnej wartości pojedynczej dawki, z osiągnięciem stanu stacjonarnego w ciągu tygodnia (wskaźnik peak to trough <2). Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 25-48 godzin. Sorafenib metabolizowany jest głównie w wątrobie przez CYP3A4 i UGT1A9, a jego głównym aktywnym metabolitem jest pirydyno-N-tlenek (9-16% substancji krążących). Wydalanie leku odbywa się głównie z kałem (77% dawki, w tym 51% w formie niezmienionej) oraz z moczem (19% dawki jako glukuronidowane metabolity).
biodostępność sorafenibu, Cmax i AUC, cytochrom P450, dializoterapia, dysfagia, eliminacja sorafenibu, enzym CYP3A4, enzym UGT1A9, glukuronidaza bakteryjna, klasyfikacja Child-Pugh, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, pirydyno-N-tlenek, rak wątrobowokomórkowy, roztwór doustny, stan stacjonarny leku, stężenie leku w osoczu, tabletka powlekana, UDP-glukuronozylotransferaza
