transportery glikoproteiny P

Transportery glikoproteiny P (P-gp, MDR1) są białkami błonowymi należącymi do rodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette), które odgrywają kluczową rolę w aktywnym usuwaniu różnych substancji z komórek. Kodowane przez gen ABCB1, transportery te funkcjonują jako pompy zależne od ATP, wypompowujące leki i inne ksenobiotyki na zewnątrz komórki, często wbrew gradientowi stężeń.

Glikoproteina P jest obecna w wielu tkankach organizmu, szczególnie w barierze krew-mózg, jelitach, wątrobie, nerkach oraz łożysku. Jej fizjologiczna funkcja polega na ochronie organizmu przed potencjalnie szkodliwymi substancjami. W kontekście farmakoterapii transportery P-gp są odpowiedzialne za zjawisko oporności wielolekowej (MDR), stanowiąc istotną barierę w skutecznym leczeniu wielu chorób, zwłaszcza nowotworów.

Nadekspresja glikoproteiny P w komórkach nowotworowych znacząco zmniejsza wewnątrzkomórkowe stężenie leków przeciwnowotworowych, co prowadzi do zmniejszenia ich skuteczności terapeutycznej. W praktyce klinicznej ważne jest uwzględnianie interakcji lekowych związanych z inhibicją lub indukcją P-gp, gdyż mogą one istotnie wpływać na biodostępność i dystrybucję wielu leków, w tym przeciwnowotworowych, immunosupresyjnych czy przeciwpadaczkowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Aurovitas 800 mg

Profil interakcji farmakokinetycznych darunawiru jest ściśle uzależniony od rodzaju stosowanego wzmacniacza – rytonawiru lub kobicystatu. Oba wzmacniacze wpływają na metabolizm darunawiru przez izoenzym CYP3A, jednak darunawir wzmocniony kobicystatem wykazuje większą wrażliwość na indukcję CYP3A, co czyni jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny) przeciwwskazanym. Rytonawir dodatkowo hamuje CYP2D6 oraz transportery P-gp, OATP1B1 i OATP1B3, co może prowadzić do zwiększenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki i potencjalnego nasilenia działań niepożądanych. W przypadku darunawiru/rytonawiru obserwuje się około 14-krotne zwiększenie ekspozycji na darunawir, co jest kluczowe dla skuteczności terapii. Zmiana wzmacniacza z rytonawiru na kobicystat wymaga szczególnej uwagi ze względu na różnice w profilu interakcji i potencjalne ryzyko zmiany stężeń leków współstosowanych.
alfuzosyna, amiodaron, atazanawir, atorwastatyna, bozentan, CYP2C19, CYP2D6, darunawir, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, ergotamina, eteksylat dabigatranu, etrawiryna, fenobarbital, fenytoina, flekainid, flutikazon, glikoproteina p, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A, induktor CYP3A, indynawir, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoenzym CYP3A, karbamazepina, ketokonazol, klotrymazol, kobicystat, kwetiapina, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lopinawir, lowastatyna, metadon, metoprolol, newirapina, OATP1B1, OATP1B3, paklitaksel, prawastatyna, propafenon, rabdomioliza, repaglinid, rozuwastatyna, rozyglitazon, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, statyny, symwastatyna, transportery glikoproteiny P, warfaryna, wzmacniacz farmakokinetyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 6 mg

Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia, a podanie z posiłkiem wysokotłuszczowym opóźnia Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax i AUC0-inf. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%) i nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych (OATP, OAT, OCT, P-gp, BCRP), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych na poziomie transportu. Metabolizm perampanelu odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymu CYP3A, prowadząc do utleniania i glukuronidacji; metabolity nie mają istotnego wpływu farmakologicznego. Eliminacja zachodzi głównie przez kał (70%) i mocz (30%) w postaci metabolitów. Okres półtrwania wynosi około 105 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę, jednak indukcja CYP3A przez karbamazepinę skraca go do około 25 godzin. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek od 0,2 do 36 mg u zdrowych oraz 2-16 mg/dobę u pacjentów z napadami częściowymi i 2-14 mg/dobę u pacjentów z napadami toniczno-klonicznymi pierwotnie uogólnionymi.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom P450, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, efekt pierwszego przejścia, enzym UGT1A9, indukcja enzymatyczna, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A, izoenzym CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens perampanelu, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit, mikrosomy wątroby ludzkiej, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania, polipeptydy transportujące aniony organiczne, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, transportery anionów organicznych, transportery glikoproteiny P, transportery kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby

transportery glikoproteiny P

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Darunavir Aurovitas 800 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 6 mg