indukcja CYP3A
Indukcja CYP3A odnosi się do procesu, w którym pewne substancje stymulują zwiększoną ekspresję i aktywność enzymów z rodziny cytochromu P450 3A (CYP3A). Enzymy te odgrywają kluczową rolę w metabolizmie około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków, a ich indukcja może prowadzić do przyspieszenia metabolizmu substratów, co skutkuje zmniejszeniem stężenia leku w osoczu i potencjalnie utratą skuteczności terapeutycznej.
Najważniejszymi izoformami z rodziny CYP3A są CYP3A4, CYP3A5 i CYP3A7, z których CYP3A4 jest dominującą formą występującą w wątrobie i jelicie cienkim dorosłych. Indukcja CYP3A może być wywołana przez różne substancje, w tym leki (np. rifampicynę, karbamazepinę, fenytoinę, fenobarbital, deksametazon), zioła (np. ziele dziurawca) oraz czynniki środowiskowe.
Mechanizm indukcji CYP3A obejmuje aktywację receptorów jądrowych, takich jak receptor pregnanu X (PXR), receptor konstytutywny androstanu (CAR) oraz receptor witaminy D (VDR), które regulują transkrypcję genów CYP3A. Indukcja CYP3A jest istotnym mechanizmem interakcji między lekami, który powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu schematów dawkowania, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etoricoxib Teva 120 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz niskie ryzyko rakotwórczości u myszy. U szczurów zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy przy dawkach przekraczających dwukrotność dobowej dawki ludzkiej (90 mg), co jest związane z indukcją enzymów CYP specyficzną dla tego gatunku, nieobserwowaną u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów ujawniała się owrzodzeniami przy stężeniach terapeutycznych i wyższych, a u psów przy wysokich stężeniach odnotowano zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego, co wskazuje na konieczność monitorowania tych funkcji podczas terapii. W badaniach reprodukcyjnych etorykoksyb nie wykazywał działania teratogennego u szczurów przy dawce 15 mg/kg/dobę (około 1,5-krotność dawki ludzkiej), jednak u królików zaobserwowano zwiększone zaburzenia układu sercowo-naczyniowego płodów przy narażeniu mniejszym niż kliniczne, a także deformacje niezwiązane z leczeniem. Zarówno u szczurów, jak i królików stwierdzono wzrost liczby wczesnych poronień przy narażeniu ≥1,5-krotności narażenia u ludzi, co stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania leku w ciąży.
ekspozycja układowa, Etoricoxib Teva, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, teratogenność, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, układ kostny płodu, wczesne poronienie, zaburzenia sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Edolox 90 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej preparatu Edolox, wykazały brak działania genotoksycznego oraz rakotwórczego u myszy, co pozytywnie wpływa na ocenę profilu bezpieczeństwa leku. U szczurów zaobserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych i pęcherzykowych tarczycy przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), jednak zmiany te są specyficzne dla gatunku i wynikają z indukcji enzymów CYP, nieobserwowanej u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była zależna od dawki i czasu ekspozycji, z owrzodzeniami pojawiającymi się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne u ludzi. U psów stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających wartości terapeutyczne, co wskazuje na konieczność monitorowania tych funkcji podczas terapii.
badania przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Doloxib 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej preparatu Doloxib, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy. U szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych oraz pęcherzykowych tarczycy, co jest związane z indukcją enzymów CYP specyficzną dla tego gatunku i nie występuje u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego była zależna od dawki i czasu ekspozycji – owrzodzenia pojawiały się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne u ludzi, zarówno w badaniach krótkoterminowych (14 tygodni), jak i długoterminowych (53-106 tygodni). U psów zaburzenia czynności przewodu pokarmowego i nerek występowały przy stężeniach przekraczających dawki terapeutyczne.
badanie długoterminowe, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie teratogenności, dawka terapeutyczna, deformacja zewnętrzna, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, etorykoksyb, genotoksyczność etorykoksybu, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, stężenie osoczowe, toksyczność etorykoksybu, wczesne poronienie, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon substancji czynnych
Lopinawir – Interakcje
Lopinawir, stosowany w preparatach z rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, co prowadzi do istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym. Współpodawanie lopinawiru/rytonawiru może znacząco zwiększać stężenia leków takich jak atorwastatyna (AUC wzrost 5,9-krotny), ryfabutyna (AUC wzrost 5,7-krotny), marawirok (AUC wzrost 295%) czy kolchicyna (AUC wzrost 3-krotny), co wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania lub przeciwwskazań. Z kolei indukcja metabolizmu przez lopinawir/rytonawir może obniżać stężenia leków takich jak efawirenz (AUC spadek 20%), newirapina (AUC spadek 27%) czy lamotrygina (AUC spadek 50%), co również wymaga korekty dawek. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z lekami kardiologicznymi (amiodaron, dronedaron, ranolazyna), statynami metabolizowanymi przez CYP3A (lowastatyna, symwastatyna), lekami przeciwnowotworowymi (neratynib, ibrutynib, abemacyklib) oraz lekami przeciwwirusowymi na HCV (elbaswir/grazoprewir, glekaprewir/pibrentaswir), gdzie ryzyko ciężkich działań niepożądanych i toksyczności jest bardzo wysokie. Ryfampicyna indukuje CYP3A i znacznie obniża stężenia lopinawiru, co może prowadzić do utraty skuteczności terapii i jest przeciwwskazane w skojarzeniu.
Zaleca się szczegółową ocenę potencjalnych interakcji przed włączeniem nowych leków do terapii z lopinawirem/rytonawirem oraz regularne monitorowanie kliniczne i biochemiczne pacjentów, w tym stężeń leków w osoczu (np. digoksyna, karbamazepina, lamotrygina) oraz funkcji wątroby i nerek. W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym lub wysokim ryzyku toksyczności konieczne jest dostosowanie dawek lub unikanie jednoczesnego stosowania. Pacjentów należy edukować o konieczności konsultacji lekarskiej przed zastosowaniem leków OTC, suplementów czy alkoholu, który może nasilać działania niepożądane i wpływać na metabolizm lopinawiru/rytonawiru. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu leków kardiologicznych, statyn, leków przeciwnowotworowych oraz leków przeciwgrzybiczych i przeciwdrgawkowych, ze względu na złożony profil interakcji farmakokinetycznych i ryzyko poważnych powikłań klinicznych.
biotransformacja, bloker kanału wapniowego, hamowanie CYP3A, hamowanie glikoproteiny P, hamowanie OATP1B1, hamowanie P-gp, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A, indukcja glukuronidacji, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor integrazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor odwrotnej transkryptazy, izoenzym CYP3A, kwas fusydowy, lek kardiologiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwmykobakteryjny, lek przeciwnowotworowy, lek zmniejszający stężenie lipidów, lopinawir/rytonawir, niedociśnienie tętnicze, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, rabdomioliza, zaburzenie hematologiczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Synoptis
Darunavir, stosowany w dawkach 400 mg lub 800 mg doustnie, zawsze powinien być podawany w połączeniu z kobicystatem lub rytonawirem w małej dawce, co optymalizuje jego farmakokinetykę. Terapia powinna być skojarzona z innymi lekami przeciwretrowirusowymi, a dawki wzmacniaczy nie powinny być modyfikowane ponad zalecane wartości. U pacjentów z wiremią HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/mL, liczbą komórek CD4+ <100 x 10⁶/L lub obecnością mutacji DRV-RAM, nie zaleca się stosowania schematu darunawir z kobicystatem lub rytonawirem raz na dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży, zwłaszcza w II i III trymestrze, ze względu na znaczące (około 90%) obniżenie stężenia Cmin darunawiru przy stosowaniu darunawiru z kobicystatem, co zwiększa ryzyko niepowodzenia terapii i przeniesienia zakażenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z przewlekłym zapaleniem typu B lub C, konieczne jest monitorowanie AspAT/AlAT, a u osób z ciężkimi zaburzeniami wątroby stosowanie darunawiru jest przeciwwskazane. W trakcie terapii obserwowano ciężkie reakcje skórne (0,4%), w tym zespół DRESS i zespół Stevensa-Johnsona (<0,1%), co wymaga natychmiastowego przerwania leczenia przy wystąpieniu objawów takich jak wysypka z gorączką, bóle mięśni, pęcherze czy zapalenie spojówek.
aktywność transaminaz, alergia na sulfonamidy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, czynnik VIII, dziurawiec zwyczajny, glikoproteina p, hemofilia, indukcja CYP3A, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitory proteazy, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mutacje DRV-RAM, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra uogólniona osutka krostkowa, przewlekłe zapalenie wątroby, reaktywacja immunologiczna, rytonawir, wiremia HIV-1 RNA, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kostarox 90 mg
Badania przedkliniczne etorykoksybu nie wykazały działania genotoksycznego, co wskazuje na brak potencjału do uszkodzenia materiału genetycznego. W ocenie rakotwórczości zaobserwowano różnice gatunkowe: u myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów, przy dawkach przekraczających 90 mg/dobę (ponad dwukrotnie dawkę stosowaną u ludzi) przez około 2 lata, wystąpiły gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy. Zmiany te przypisuje się indukcji enzymatycznej CYP specyficznej dla szczurów, przy czym u ludzi etorykoksyb nie indukuje CYP3A w wątrobie, co wskazuje na gatunkowo specyficzny mechanizm nowotworzenia. W badaniach toksyczności dawka i czas ekspozycji korelowały z uszkodzeniami przewodu pokarmowego; owrzodzenia pojawiały się przy dawkach przekraczających terapeutyczne u ludzi, a u szczurów nawet przy dawkach porównywalnych do klinicznych. U psów obserwowano zmiany w przewodzie pokarmowym i nerkach przy wyższych stężeniach leku.
badanie farmakokinetyczne, deformacja zewnętrzna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, etorykoksyb, genotoksyczność etorykoksybu, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, Kostarox, laktacja, nieprawidłowości nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, rozwój embrionalny, stężenie osoczowe, toksyczność etorykoksybu, wada układu sercowo-naczyniowego, wczesne poronienie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Darunavir Glenmark 400 mg
Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii lekiem Darunavir Glenmark należy bezwzględnie wykluczyć nadwrażliwość na darunawir lub substancje pomocnicze, takie jak żółcień pomarańczowa FCF (E110), laktoza jednowodna oraz glikol propylenowy. Przeciwwskazaniem jest także ciężka niewydolność wątroby klasy C wg skali Child-Pugh, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń czynności wątroby. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza w przypadku stosowania darunawiru wzmocnionego rytonawirem lub kobicystatem, które mogą prowadzić do znacznego obniżenia stężenia leku w osoczu i utraty skuteczności terapeutycznej.
alkaloidy sporyszu, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja oddechowa, dziurawiec zwyczajny, hipotonia ortostatyczna, indukcja CYP3A, induktory CYP3A, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor trombiny, kobicystat, leki prokinetyczne, leki przeciwpsychotyczne, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość na darunawir, niewydolność wątroby, rabdomioliza, receptor P2Y12, receptory alfa-adrenergiczne, receptory opioidowe μ, reduktaza HMG-CoA, rozrost prostaty, rytonawir, sedacja, skala Child-Pugh, terapia antyretrowirusowa, toksyczność mięśnia sercowego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zaparcia poopioidowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Synoptis
Leczenie darunawirem wymaga podawania go wyłącznie w skojarzeniu z kobicystatem lub rytonawirem w małej dawce, co poprawia farmakokinetykę leku, oraz z innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Schemat dawkowania 400 mg lub 800 mg raz na dobę nie jest zalecany u pacjentów z wcześniejszą terapią przeciwretrowirusową, jeśli występują mutacje oporności DRV-RAM, wiremia HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/mL lub liczba komórek CD4+ <100 x 10⁶/L. U kobiet w ciąży stosowanie darunawiru z kobicystatem jest niezalecane ze względu na znaczne obniżenie ekspozycji na lek (spadek stężenia Cmin o około 90%), co zwiększa ryzyko niepowodzenia terapii i przeniesienia zakażenia na dziecko. W takich przypadkach preferuje się darunawir z rytonawirem. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza przewlekłym zapaleniem typu B lub C, konieczne jest monitorowanie funkcji wątroby, a u osób z ciężkimi zaburzeniami podawanie darunawiru jest przeciwwskazane. Nie wymaga się modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, jednak u pacjentów dializowanych brak jest danych dotyczących kobicystatu.
aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, dziurawiec zwyczajny, glikoproteina p, hemodializa, hemofilia, indukcja CYP3A, induktor CYP3A, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, oporność na darunawir, ostra uogólniona osutka krostkowa, Pneumocystis jirovecii, reaktywacja wirusa opryszczki, supresja wirusa, terapia przeciwretrowirusowa, wiremia HIV-1, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Coxydyna 120 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu, substancji czynnej leku Coxydyna, nie wykazały działania genotoksycznego. W badaniach rakotwórczości u myszy nie stwierdzono efektów nowotworowych, natomiast u szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych oraz pęcherzykowych tarczycy. Mechanizm ten jest związany z indukcją cytochromu P450 (CYP) specyficzną dla szczurów, a brak indukcji CYP3A u ludzi sugeruje ograniczone znaczenie tych zmian dla pacjentów. W badaniach toksyczności przewodu pokarmowego u szczurów i psów odnotowano owrzodzenia i zaburzenia czynności nerek przy stężeniach przekraczających dawki terapeutyczne u ludzi.
badanie niekliniczne, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, bezpieczeństwo stosowania leku, dane przedkliniczne, dawka terapeutyczna, deformacja układu kostnego, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, indukcja cytochromu P450, karmienie piersią, laktacja, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, przeciwwskazanie, przewód pokarmowy, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon substancji czynnych
Etorykoksyb – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz rakotwórczego u myszy, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji. U szczurów, przy dawkach przekraczających dwukrotnie dobową dawkę terapeutyczną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, jednak mechanizm tego efektu jest specyficzny dla szczurów i związany z indukcją enzymów CYP, która nie występuje u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów nasilała się wraz z dawką i czasem ekspozycji, przy czym owrzodzenia pojawiały się już przy stężeniach porównywalnych do tych osiąganych u ludzi po dawce terapeutycznej. U psów stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach wyższych niż terapeutyczne, co podkreśla konieczność monitorowania funkcji nerek u pacjentów stosujących etorykoksyb, zwłaszcza w terapii długoterminowej lub przy wyższych dawkach.
dawka terapeutyczna, deformacja zewnętrzna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt rakotwórczy, ekspozycja układowa, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, stężenie osoczowe, toksyczność przewodu pokarmowego, układ kostny płodu, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu serowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xaleba 120 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu wykazały brak genotoksycznego działania oraz zróżnicowany potencjał kancerogenny zależny od gatunku zwierząt. U myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, co wiąże się z indukcją enzymów CYP specyficzną dla szczurów. U ludzi mechanizm ten prawdopodobnie nie występuje, gdyż etorykoksyb nie indukuje CYP3A w wątrobie. W zakresie toksyczności przewodu pokarmowego, u szczurów obserwowano owrzodzenia przy stężeniach terapeutycznych i wyższych, a u psów zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających terapeutyczne, co wskazuje na konieczność monitorowania funkcji nerek podczas terapii.
badanie toksyczności, cytochrom P450, deformacja zewnętrzna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, kancerogeneza, owrzodzenie przewodu pokarmowego, stężenie terapeutyczne, toksyczność, układ sercowo-naczyniowy, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xaleba 90 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu, substancji czynnej preparatu XALEBA, wykazały brak działania genotoksycznego oraz zróżnicowany potencjał rakotwórczy zależny od gatunku. U myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów przy dawkach przekraczających dwukrotnie ludzką dawkę dobową (90 mg) zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, co wiąże się z indukcją enzymów CYP specyficzną dla szczurów. U ludzi brak indukcji CYP3A sugeruje, że efekt ten nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów ujawniała się w postaci owrzodzeń przy dawkach równej lub wyższej niż dawka terapeutyczna stosowana u ludzi, natomiast u psów zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego występowały przy dawkach przekraczających dawkę terapeutyczną.
badanie przedkliniczne, dawka dobowa, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, stężenie osoczowe, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Edolox 60 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz różnicowane działanie rakotwórcze zależne od gatunku zwierząt. U myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów, przy dawkach przekraczających ponad 2-krotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano powstawanie gruczolaków wątrobowokomórkowych oraz pęcherzykowych tarczycy. Mechanizm ten jest związany z indukcją enzymu CYP3A w wątrobie szczurów, co jest specyficzne dla tego gatunku i nie przekłada się bezpośrednio na ryzyko u ludzi. W badaniach toksyczności przewodu pokarmowego u szczurów owrzodzenia pojawiały się przy stężeniach równej lub wyższej niż terapeutyczne stosowane u ludzi, a u psów obserwowano zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających dawki terapeutyczne.
badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, indukcja enzymu CYP, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Coxitex 60 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu wykazały brak potencjału genotoksycznego oraz brak działania rakotwórczego u myszy. U szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, jednak mechanizm ich powstawania jest specyficzny dla szczurów i związany z indukcją enzymu CYP, co nie ma przełożenia na ludzi. W zakresie toksyczności narządowej, etorykoksyb wykazywał działanie toksyczne na przewód pokarmowy i nerki, szczególnie przy dawkach przekraczających terapeutyczne, z obserwacją owrzodzeń przewodu pokarmowego nawet przy stężeniach porównywalnych do klinicznych.
Badania reprodukcyjne wskazały na brak teratogenności u szczurów przy dawkach do 15 mg/kg m.c./dobę (około 1,5 raza dawki ludzkiej 90 mg), natomiast u królików przy ekspozycji niższej niż kliniczna zaobserwowano zwiększenie zaburzeń układu sercowo-naczyniowego płodów. U obu gatunków stwierdzono wzrost częstości wczesnych poronień przy ekspozycji ≥1,5-krotności ekspozycji u ludzi. Etorykoksyb przenika do mleka szczurów, osiągając stężenia dwukrotnie wyższe niż w osoczu, co wiązało się ze zmniejszeniem masy ciała młodych. Wnioski kliniczne podkreślają konieczność monitorowania bezpieczeństwa układu pokarmowego, funkcji nerek oraz ostrożności w stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
badanie przedkliniczne, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, indukcja enzymu CYP, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał onkogenny, potencjał rakotwórczy, stężenie w osoczu, toksyczność narządowa, toksyczność przewodu pokarmowego, uszkodzenie materiału genetycznego, wczesne poronienie, wpływ na reprodukcję, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Egidon 30 mg
Badania przedkliniczne etorykoksybu, substancji czynnej leku Egidon, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy, jednak u szczurów przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg) zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, co jest związane z indukcją enzymu CYP specyficzną dla tego gatunku i nie ma prawdopodobnie znaczenia klinicznego dla ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była dawko- i czasozależna, z owrzodzeniami obserwowanymi nawet przy stężeniach porównywalnych do terapeutycznych u ludzi. U psów stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających dawki terapeutyczne, co wskazuje na potencjalne ryzyko działań niepożądanych przy przekroczeniu zalecanych dawek.
badanie przedkliniczne, deformacja układu kostnego płodu, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja przez mleko matki, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, indukcja enzymu CYP, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, stężenie terapeutyczne, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność żołądkowo-jelitowa, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Egidon 120 mg
Dane przedkliniczne dotyczące etorykoksybu, substancji czynnej leku Egidon, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście potencjału onkogennego u ludzi. U szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dawkę terapeutyczną stosowaną u ludzi (90 mg/dobę), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe oraz pęcherzykowe tarczycy, jednak zjawisko to jest gatunkowo-specyficzne i związane z indukcją enzymów CYP w wątrobie szczurów, nieobserwowaną u ludzi. Badania toksyczności wykazały zależność między dawką a występowaniem owrzodzeń przewodu pokarmowego u szczurów, zarówno przy stężeniach przekraczających, jak i porównywalnych do dawek terapeutycznych u ludzi. U psów przy wysokich stężeniach leku stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego, co wskazuje na ryzyko działań niepożądanych przy przedawkowaniu.
dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, karcynogenność, karmienie piersią, laktacja, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, substancja czynna, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu serowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Doloxib 120 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Doloxib, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy. U szczurów, przy dawkach przekraczających ponad 2-krotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, jednak zmiany te są wynikiem indukcji enzymu CYP specyficznej dla tego gatunku, co nie ma przełożenia na ludzi, u których nie stwierdzono indukcji CYP3A. Toksyczność przewodu pokarmowego była zależna od dawki i czasu ekspozycji – owrzodzenia pojawiały się u szczurów przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne u ludzi. U psów odnotowano zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy wyższych dawkach, co wskazuje na potencjalne ryzyko działań niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek.
badanie toksyczności, deformacja zewnętrzna, Doloxib, działanie niepożądane, działanie teratogenne, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP3A, indukcja enzymu CYP, model zwierzęcy, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, rakotwórczość, toksyczność przewodu pokarmowego, układ kostny płodu, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Arcoxia 30 mg
Badania przedkliniczne etorykoksybu nie wykazały działania genotoksycznego, co potwierdza bezpieczeństwo farmakologiczne leku. Potencjał rakotwórczy był zróżnicowany w zależności od gatunku: u myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów, przy dawkach przekraczających ponad 2-krotnie dawkę terapeutyczną stosowaną u ludzi (90 mg/dobę), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe oraz pęcherzykowe tarczycy. Zmiany te są związane z indukcją enzymów CYP specyficzną dla szczurów, co nie ma bezpośredniego przełożenia na ludzi, u których nie stwierdzono indukcji CYP3A. W badaniach toksykologicznych odnotowano owrzodzenia przewodu pokarmowego u szczurów przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne, a u psów zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających dawki stosowane u ludzi.
dawka terapeutyczna, deformacja zewnętrzna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP w wątrobie, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, toksyczny wpływ na reprodukcję, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon substancji czynnych
Melatonina – Interakcje
Melatonina jest metabolizowana głównie przez izoenzymy CYP1A, zwłaszcza CYP1A2, a jej stężenie w surowicy może być znacząco zwiększone przez inhibitory tych enzymów, takie jak fluwoksamina (17-krotnie wzrost AUC, 12-krotnie wzrost Cmax), 5- lub 8-metoksypsoralen, cymetydyna, estrogeny oraz chinolony. Leki metabolizowane przez CYP2C19 (citalopram, omeprazol, lanzoprazol) spowalniają metabolizm melatoniny, zwiększając jej biodostępność. Z kolei induktory CYP1A2, takie jak karbamazepina, ryfampicyna oraz palenie papierosów, mogą obniżać stężenie melatoniny, co może wymagać dostosowania dawki. Kofeina, również metabolizowana przez CYP1A2, zwiększa stężenie melatoniny w osoczu. Pokarm wpływa na farmakokinetykę melatoniny, zwłaszcza na Cmax.
antagonista kanałów wapniowych, antagonista witaminy K, beta-adrenolityk, biodostępność, chinolon, citalopram, cymetydyna, CYP1A2, CYP2C19, działanie hipotensyjne, działanie nasenne, działanie przeciwparkinsonowe, działanie przeciwzakrzepowe, działanie sedatywne, działanie uspokajające, estrogen, fenytoina, fluwoksamina, hormonalna terapia zastępcza, ibuprofen, imipramina, indukcja CYP3A, induktor CYP1A2, inhibitor CYP1A2, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP1A, karbamazepina, karbidopa-lewodopa, kofeina, kwas acetylosalicylowy, lanzoprazol, lek nasenny niebenzodiazepinowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lewodopa, metoksypsoralen, monitorowanie INR, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nifedypina, NLPZ, omeprazol, pochodna benzodiazepiny, ryfampicyna, rytm okołodobowy, stężenie melatoniny, tiorydazyna, warfaryna, zaleplon, zolpidem, zopiklon - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kostarox 120 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu, substancji czynnej Kostaroxu, nie wykazały genotoksyczności, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowego stosowania leku. W badaniach kancerogenności u myszy nie stwierdzono działania rakotwórczego, natomiast u szczurów poddanych dawkom ponad dwukrotnie wyższym niż dawka terapeutyczna u ludzi (90 mg/dobę) zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy. Mechanizm ten jest specyficzny dla szczurów i związany z indukcją enzymów CYP w wątrobie, która nie występuje u ludzi, co ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. Badania toksyczności ujawniły dawkozależne owrzodzenia przewodu pokarmowego u szczurów, zarówno przy ekspozycji przekraczającej, jak i porównywalnej do dawki terapeutycznej u ludzi, a u psów stwierdzono zmiany nerkowe i przewodu pokarmowego przy wyższych stężeniach leku.
badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, deformacja układu kostnego płodu, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, nieprawidłowości nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał kancerogenny, przenikanie do mleka, rozwój prenatalny, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wada układu sercowo-naczyniowego, wczesne poronienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Agomelatyna Egis 25 mg
Dane przedkliniczne dotyczące agomelatyny, uzyskane na myszach, szczurach, królikach i małpach, wykazały działanie sedatywne zależne od dawki oraz indukcję izoform cytochromu P450 (CYP2B, CYP1A, CYP3A) przy dawkach przekraczających 125 mg/kg mc./dobę u gryzoni i 375 mg/kg mc./dobę u małp, bez objawów hepatotoksyczności. Agomelatyna przenika przez łożysko u ciężarnych szczurów, jednak badania toksyczności reprodukcyjnej nie wykazały negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowo-płodowy ani rozwój potomstwa. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo potwierdziły brak potencjału mutagennego i klastogennego. W badaniach rakotwórczości zaobserwowano wzrost częstości nowotworów wątroby u gryzoni przy dawkach ≥110-krotnie wyższych niż terapeutyczne oraz łagodnych gruczolakowłókniaków gruczołu sutkowego u szczurów przy dawkach 60-krotnie wyższych, co jest prawdopodobnie efektem specyficznym dla gatunku gryzoni.
aberracja chromosomowa, agomelatyna, badanie toksykologiczne, cytochrom P450, działanie sedatywne, enzym wątrobowy, gruczolakowłókniak gruczołu sutkowego, hepatotoksyczność, indukcja CYP2B, indukcja CYP3A, komórka Purkinjego, mutacja genowa, nowotwór wątroby, potencjał genotoksyczny, potencjał klastogenny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, prąd hERG, przenikanie przez łożysko, rozwój zarodkowo-płodowy, ryzyko teratogenne, toksyczność reprodukcyjna, właściwość indukcyjna, właściwość prodrgawkowa, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xaleba 60 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku XALEBA, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy. U szczurów, przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych i pęcherzykowych tarczycy, co jest związane z indukcją enzymów CYP specyficzną dla tego gatunku i nie ma prawdopodobnie znaczenia klinicznego u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów nasilała się wraz ze wzrostem dawki i czasu ekspozycji, z owrzodzeniami obserwowanymi już przy stężeniach porównywalnych do tych osiąganych u ludzi po dawce terapeutycznej. U psów stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy wyższych stężeniach leku.
działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, efekt kancerogenny, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, karmienie piersią, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, stosowanie w ciąży, substancja czynna, układ pokarmowy, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego