dysgeusia
Dysgeusia to zaburzenie smaku charakteryzujące się nieprawidłowym odczuwaniem smaku, które może przejawiać się jako zmienione, zniekształcone lub nieprzyjemne doznania smakowe. Pacjenci często opisują metaliczny, gorzki lub słony posmak, który utrzymuje się niezależnie od spożywanych pokarmów.
To zaburzenie może być wywołane różnymi czynnikami, w tym infekcjami górnych dróg oddechowych (w tym COVID-19), stosowaniem niektórych leków (m.in. antybiotyków, leków przeciwnowotworowych, inhibitorów ACE), chorobami ogólnoustrojowymi (cukrzyca, choroba refluksowa przełyku), urazami nerwów smakowych, niedoborami witamin i minerałów (szczególnie cynku i witamin z grupy B), a także radioterapią głowy i szyi.
Diagnostyka dysgeuzji obejmuje dokładny wywiad, badanie fizykalne, testy smakowe oraz w wybranych przypadkach badania obrazowe i laboratoryjne. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę podstawową i może obejmować odstawienie wywołującego lek, suplementację niedoborów, leczenie choroby podstawowej lub terapię objawową.
Dysgeuzja często współwystępuje z innymi zaburzeniami chemosensorycznymi, takimi jak hipogeuzja (zmniejszone odczuwanie smaku) czy anosmia (utrata węchu). Zaburzenia te mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjentów, prowadząc do zmniejszonego apetytu, utraty masy ciała, niedożywienia, a nawet depresji, szczególnie u osób starszych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zęby mądrości uwięzione – Objawy
Zęby mądrości, czyli trzecie zęby trzonowe, pojawiają się zwykle między 17 a 25 rokiem życia. Zatrzymanie tych zębów, występujące u około 72% osób w wieku 20-30 lat, wynika z braku miejsca, przeszkód anatomicznych lub nieprawidłowej pozycji, co może prowadzić do bólu, obrzęku, zapalenia dziąseł (pericoronitis), próchnicy, uszkodzenia sąsiednich zębów, a także powikłań takich jak torbiele, guzy czy infekcje regionalne. Zatrzymanie może mieć charakter całkowity (ząb całkowicie pokryty tkanką dziąsła lub kością) lub częściowy (ząb częściowo wyrznięty), a klasyfikacja uwzględnia kierunek zatrzymania (poziome, mezjalne, dystalne, pionowe) oraz głębokość położenia względem powierzchni zgryzu. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i obrazowaniu radiologicznym, głównie panoramicznym.
ból głowy, ból szczęki, ból ucha, choroba przyzębia, dysgeusia, ekstrakcja zęba, halitoza, koronektomia, krwawienie dziąseł, lek przeciwzapalny niesteroidowy, limfadenopatia szyjna, obrzęk szczęki, pericoronitis, stan zapalny jamy ustnej, sztywność szczęki, torbiel zęba, ząb mądrości, ząb trzonowy, zapalenie dziąseł, zapalenie zatok, zatrzymanie dystalne, zatrzymanie mezjalne, zatrzymanie pionowe, zatrzymanie poziome, zatrzymany ząb mądrości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Primovist 0,25 mmol/ml
Primovist (disodu gadoksetynian) jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej, którego profil bezpieczeństwa opiera się na danych klinicznych z udziałem ponad 1900 pacjentów oraz obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥ 0,5%) to nudności, bóle głowy, uczucie gorąca, podwyższenie ciśnienia tętniczego, ból pleców oraz zawroty głowy, które mają zazwyczaj łagodny lub umiarkowany przebieg i są przejściowe. Reakcje alergiczne, w tym nadwrażliwość i reakcje anafilaktoidalne (0,1-1%), mogą pojawić się zarówno bezpośrednio po podaniu, jak i z opóźnieniem, nawet kilka dni później. Szczególnie istotny jest wstrząs anafilaktoidalny, stanowiący zagrożenie życia, wymagający natychmiastowej interwencji, co podkreśla konieczność podawania Primovistu w warunkach umożliwiających szybkie wdrożenie procedur ratunkowych.
ból głowy, disodu gadoksetynian, duszność, dysgeusia, dyskomfort mięśniowo-szkieletowy, klasyfikacja MedDRA, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, parestezja, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, rumień, środek kontrastowy, uderzenia gorąca, układ nerwowy, utrata przytomności, wstrząs anafilaktoidalny, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ambroksol Hasco 30 mg/5 ml
Ambroksol Hasco w postaci syropu (30 mg/5 ml) wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, sklasyfikowane zgodnie z MedDRA. Najczęściej obserwuje się zaburzenia smaku (często, ≥1/100 do <1/10) oraz niedoczulicę gardła (często), co wiąże się z miejscowym działaniem leku na błonę śluzową. W obrębie układu pokarmowego często występują nudności i niedoczulica jamy ustnej, a niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) mogą pojawić się biegunka, wymioty, niestrawność, suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz ból brzucha. Działania dermatologiczne, takie jak wysypka i pokrzywka, występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), natomiast ciężkie reakcje skórne, w tym rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka oraz ostra uogólniona krostkowica, mają częstość nieznaną i stanowią poważne zagrożenie dla pacjenta.
ambroksol, biegunka, ból brzucha, dysgeusia, dyspepsja, działanie niepożądane, klasyfikacja MedDRA, kserostomia, niedoczulica gardła, niedoczulica jamy ustnej, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona krostkowica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, suchość gardła, świąd, syrop leczniczy, terapia mukolityczna, toksyczna martwica naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia oddechowe, zaburzenia skórne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vidotin 4 mg
Profil bezpieczeństwa peryndoprylu jest zgodny z charakterystyką inhibitorów ACE, z najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi takimi jak zawroty głowy (pochodzenia ośrodkowego i błędnikowego), ból głowy, parestezje, niedociśnienie tętnicze, kaszel, duszność, zaburzenia widzenia, szum uszny, bóle brzucha, zaparcia, biegunka, nudności, wymioty, świąd, wysypka, kurcze mięśni oraz astenia. Działania te występują z różną częstością, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Peryndopryl może powodować poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak eozynofilia (niezbyt często), agranulocytoza, pancytopenia, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna u pacjentów z niedoborem G-6PDH oraz małopłytkowość (bardzo rzadko). Ponadto, rzadko obserwuje się zespół SIADH, a także zaburzenia elektrolitowe, w tym hipoglikemię, hiperkaliemię i hiponatremię, które mogą mieć istotne implikacje kliniczne.
agranulocytoza, bezmocz, dławica piersiowa, dysgeusia, eozynofilowe zapalenie płuc, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, inhibitor ACE, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pemfigoid, peryndopryl, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, udar mózgu, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał serca, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół SIADH - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxis Turbuhaler 4,5 mcg/dawkę
Produkt leczniczy Oxis Turbuhaler zawierający formoterolu fumaras dihydricus wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla beta-2-mimetyków, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi takimi jak drżenia mięśniowe oraz uczucie kołatania serca. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Do najważniejszych objawów należą tachykardia, zaburzenia rytmu serca (migotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy), nudności, skurcze mięśni, bóle głowy (6,5% vs. 6,2% placebo), hipokaliemia, hiperglikemia oraz reakcje nadwrażliwości, w tym skurcz oskrzeli, który jest bardzo rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem wymagającym natychmiastowego przerwania terapii i zastosowania leku rozszerzającego oskrzela.
beta-2-mimetyk, ból głowy, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, drżenie mięśniowe, dysgeusia, formoterol fumarat dwuwodny, hiperglikemia, hipokaliemia, insulina, kołatanie serca, laktoza jednowodna, migotanie przedsionków, niepokój ruchowy, nudności, Oxis Turbuhaler, paradoksalny skurcz oskrzeli, pobudzenie, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, skurcz dodatkowy, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, tachykardia, wolny kwas tłuszczowy, wydłużenie odstępu QTc, wyprysk, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie snu, zawrót głowy, zmiana ciśnienia tętniczego, związek ketonowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actisept MED (0,10 g + 2,00 g)/100 mg
Produkt leczniczy Actisept MED w formie aerozolu na skórę i roztworu zawiera 0,10 g oktenidyny dichlorowodorku oraz 2,00 g fenoksyetanolu na 100 g roztworu. Preparat cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać łagodne i przemijające działania niepożądane. Do najczęściej obserwowanych należą gorzki smak utrzymujący się około 1 godziny po płukaniu jamy ustnej (częstość 1-10%), a rzadziej wrażenie ciepła lub pieczenia po aplikacji na błonę śluzową pochwy (rzadkość 0,01-0,1%). Objawy te nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia i są związane z mechanizmem działania leku.
ACTISEPT MED, aerozol na skórę, błona śluzowa, błona śluzowa pochwy, dysgeusia, działanie niepożądane, fenoksyetanol, monitorowanie działań niepożądanych, oktenidyny dichlorowodorek, pieczenie śluzówki, płukanie jamy ustnej, podmiot odpowiedzialny, produkt leczniczy, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - Leksykon substancji czynnych
Propylotiouracyl – Działania niepożądane
Propylotiouracyl, stosowany w leczeniu nadczynności tarczycy, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, z których najistotniejszą jest agranulocytoza o częstości 0,3-0,6%, zwykle pojawiająca się w ciągu pierwszych 1-3 miesięcy terapii. Agranulocytoza może wystąpić nagle i wymaga natychmiastowego odstawienia leku oraz rozważenia podania G-CSF (filgrastimu) po konsultacji hematologicznej. Inne hematologiczne powikłania obejmują neutropenię, trombocytopenię, pancytopenię, hemolizę oraz niedokrwistości hemolityczne i aplastyczne. Często obserwuje się reakcje nadwrażliwości i alergiczne wysypki skórne, a rzadziej gorączkę polekową i uszkodzenia wątroby, w tym zapalenie i niewydolność wątroby, szczególnie przy dużych dawkach. U pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa może wystąpić zapalenie naczyń związane z obecnością przeciwciał ANCA, które manifestuje się objawami wielonarządowymi i wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
ageusia, agranulocytoza, aminotransferaza, bilirubina, cholestaza, choroba Gravesa-Basedowa, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, dysgeusia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gorączka polekowa, hemoliza, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie pęcherzykowe, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, mieloperoksydaza, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, oczopląs, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, powiększenie węzłów chłonnych, propylotiouracyl, proteinaza 3, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przedwczesne dojrzewanie płciowe, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowe zapalenie płuc, test Coombsa, toczeń rumieniowaty, trombocytopenia, uszkodzenie nerwów obwodowych, uszkodzenie wątroby, utrata słuchu, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zaburzenie erytropoezy, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak języka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak języka jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych głowy i szyi, występującym głównie u osób powyżej 40 roku życia, z rosnącą zachorowalnością wśród młodszych mężczyzn stosujących wyroby tytoniowe bezdymne. Leczenie opiera się głównie na chirurgii (glosektomia, limfadenektomia, rekonstrukcja języka) oraz uzupełniająco na radioterapii i chemioterapii. Kluczowe jest zachowanie funkcji języka, mowy i połykania, co wymaga interdyscyplinarnego podejścia zespołu medycznego, w tym specjalistycznej opieki pielęgniarskiej. Przed leczeniem istotna jest ocena stanu odżywienia, przygotowanie stomatologiczne, wsparcie psychiczne oraz edukacja pacjenta w zakresie higieny jamy ustnej i zaprzestania używek. Radioterapia może powodować powikłania takie jak zapalenie błony śluzowej, kserostomia, dysgeuzja i dysfagia, które wymagają specjalistycznej pielęgnacji, w tym stosowania środków znieczulających, sztucznej śliny oraz odpowiedniej suplementacji żywieniowej.
aspiracja treści pokarmowej, chemioterapia, chirurg szczękowy, dysfagia, dysgeusia, jama ustna, kserostomia, limfadenektomia szyjna, mucositis, nadzór onkologiczny, nikotynizm, nowotwór głowy i szyi, nowotwór złośliwy, odwodnienie, opieka paliatywna, opieka wspierająca, przerzuty nowotworowe, radioterapia głowy i szyi, rak języka, suplementacja żywieniowa, szczękościsk, trismus, zaburzenia psychiczne, zgłębnik nosowo-żołądkowy, zgłębnik żywieniowy, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lignocainum hydrochloricum WZF 1%
Lignocainum Hydrochloricum WZF 1% (10 mg/ml) wymaga stosowania wyłącznie przez lekarzy z odpowiednim przeszkoleniem w zakresie technik znieczuleń miejscowych oraz leczenia powikłań przedawkowania. Procedura powinna odbywać się w gabinecie wyposażonym w źródło tlenu, sprzęt resuscytacyjny oraz niezbędne leki. Przed podaniem konieczne jest wykonanie próby aspiracji, aby uniknąć donaczyniowego podania lidokainy, które może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych i kardiologicznych, zwłaszcza przy znieczuleniach w obrębie głowy i szyi. Dawkowanie musi być dostosowane do stanu pacjenta, szczególnie u osób wyniszczonych, w podeszłym wieku, dzieci oraz pacjentów z niewydolnością wątroby. Monitorowanie stanu świadomości, układu krążenia i oddechowego jest obligatoryjne, a wczesne objawy toksyczności obejmują metaliczny smak, niepokój, szumy uszne, zawroty głowy, drżenia mięśniowe i senność.
blok serca, ból neuropatyczny, bradykardia, ciśnienie tętnicze, drżenie mięśniowe, dysgeusia, hipovolemia, kwasica, lidokaina, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzbrzuszne, niedotlenienie, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność układu krążenia, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, podanie donaczyniowe, porażenie połowicze, porażenie poprzeczne, przedawkowanie lidokainy, sprzęt resuscytacyjny, stwardnienie rozsiane, szum uszny, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie przewodnictwa, zatrzymanie czynności serca, znieczulenie miejscowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metformin hydrochloride Teva 850 mg
Metformin hydrochloride Teva w dawce 850 mg, stosowana w terapii cukrzycy, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej. Najczęściej występujące objawy ze strony przewodu pokarmowego to nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha oraz utrata apetytu, pojawiające się u ponad 10% pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia, i zwykle ustępujące samoistnie. Zaleca się podawanie leku w 2-3 dawkach podzielonych oraz podczas posiłków, co poprawia tolerancję. Częstość występowania zaburzeń smaku (dysgeuzja) wynosi 1-10%, manifestując się metalicznym posmakiem. Istotnym działaniem niepożądanym jest często występujący niedobór witaminy B12 (1-10%), co może prowadzić do megaloblastycznej niedokrwistości i neuropatii obwodowej, zwłaszcza przy długotrwałej terapii, dlatego wskazane jest monitorowanie jej poziomu w surowicy. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się poważne powikłanie metaboliczne – kwasicę mleczanową, wymagającą natychmiastowego odstawienia leku i interwencji medycznej.
anoreksja, biegunka, ból brzucha, dysgeusia, działania niepożądane, enzymy wątrobowe, kwasica mleczanowa, metformina chlorowodorek, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, nudności, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, populacja pediatryczna, profil bezpieczeństwa, rumień, śpiączka, świąd skóry, tabletki powlekane, wymioty, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia funkcji wątroby, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abmetfina XR 1000 mg
Abmetfina XR (chlorowodorek metforminy) w dawce 1000 mg o przedłużonym uwalnianiu wykazuje profil działań niepożądanych zbliżony do metforminy o natychmiastowym uwalnianiu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, występujące bardzo często (>1/10), głównie na początku terapii i ustępujące samoistnie. Zaleca się przyjmowanie leku podczas lub po posiłku oraz stopniowe zwiększanie dawki w celu poprawy tolerancji. Często (≥1/100, <1/10) występują zaburzenia metaboliczne, w tym niedobór witaminy B12, co wymaga monitorowania jej poziomu u pacjentów długotrwale stosujących metforminę. Rzadko (<1/10000) może wystąpić kwasica mleczanowa, stanowiąca poważne zagrożenie życia, wymagająca natychmiastowej interwencji.
bezpieczeństwo farmakoterapii, ból brzucha, chlorowodorek metforminy, dysgeusia, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, kwasica mleczanowa, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór witaminy B12, nieprawidłowa czynność wątroby, objawy żołądkowo-jelitowe, pokrzywka, reakcja skórna, rumień, świąd skóry, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, utrata apetytu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Egzysta 300 mg
Pregabalina, zawarta w produkcie leczniczym Egzysta, została przebadana klinicznie u ponad 8900 pacjentów, w tym ponad 5600 w badaniach kontrolowanych placebo metodą podwójnie ślepej próby. Działania niepożądane pregabaliny są zwykle łagodne do umiarkowanych, z odsetkiem przerwania terapii wynoszącym 12% w porównaniu do 5% w grupie placebo. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są zawroty głowy i senność, które również stanowią główne przyczyny odstawienia leku. W terapii ośrodkowego bólu neuropatycznego po urazie rdzenia kręgowego obserwuje się zwiększoną częstość działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony ośrodkowego układu nerwowego, w tym nasiloną senność. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), obejmując szeroki zakres objawów ze strony układów: nerwowego, psychicznego, sercowo-naczyniowego, oddechowego, pokarmowego, skórnego i innych.
anizokoria, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, bradykardia zatokowa, depersonalizacja, diplopia, drgawki, dysfagia, dysgeusia, dyzartria, dyzuria, encefalopatia, euforia, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, halucynacje, hiperkineza, hipoestezja, hipoglikemia, hiporefleksja, jadłowstręt, jaskrawe widzenie, krwiomocz, myśli samobójcze, napad paniki, neutropenia, niedociśnienie, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ośrodkowy układ nerwowy, parestezje, pregabalina, przeczulica, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, skąpomocz, skurcz oskrzeli, splątanie, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uraz rdzenia kręgowego, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia koordynacji, zaburzenia poznawcze, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zenofor 500 mg
Zenofor, zawierający metforminy chlorowodorek w dawkach 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg, jest lekiem stosowanym w terapii cukrzycy, którego profil działań niepożądanych obejmuje głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha, utratę apetytu) występujące bardzo często (>1/10), zwłaszcza na początku leczenia. Zaleca się podział dawki dobowej na 2-3 mniejsze porcje oraz stopniowe zwiększanie dawki, a także przyjmowanie leku podczas posiłków w celu minimalizacji tych objawów. Często obserwuje się również zmniejszenie lub niedobór witaminy B12 (>1/100, <1/10), co wymaga monitorowania podczas długotrwałej terapii. Rzadkie, ale poważne powikłanie to kwasica mleczanowa (<1/10 000), stanowiąca zagrożenie życia i wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej.
ból brzucha, dolegliwości przewodu pokarmowego, dysgeusia, działanie niepożądane, farmakoterapia, funkcja wątroby i nerek, kwasica mleczanowa, metforminy chlorowodorek, niedobór witaminy B12, objawy żołądkowo-jelitowe, reakcja skórna, tabletka powlekana, utrata apetytu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby, zmiany skórne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Propycil 50 mg 50 mg
Propylotiouracyl, substancja czynna leku Propycil 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od wskazań, dawkowania oraz terapii skojarzonej. Najczęściej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty), reakcje nadwrażliwości skórnej (wysypki, świąd, pokrzywka) oraz neutropenię bezobjawową. Bardzo często występuje przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz. Do najpoważniejszych działań należą zaburzenia hematologiczne, zwłaszcza agranulocytoza (0,3-0,6% pacjentów), wymagająca natychmiastowego odstawienia leku i ewentualnego zastosowania G-CSF. Rzadko pojawiają się trombocytopenia, pancytopenia, hemoliza oraz uogólnione powiększenie węzłów chłonnych. Propylotiouracyl może także indukować reakcje immunologiczne, w tym zapalenie naczyń związane z obecnością przeciwciał ANCA, co może prowadzić do poważnych objawów wielonarządowych i wymaga przerwania terapii.
ageusia, agranulocytoza, cholestaza, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, czynność tarczycy, dysgeusia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gorączka polekowa, hemoliza, hepatotoksyczność, krwawienie pęcherzykowe, łysienie, morfologia krwi, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, orbitopatia endokrynna, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, podwyższone aminotransferazy, powiększenie węzłów chłonnych, propylotiouracyl, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przeciwciała przeciwko proteinazie 3, reakcja nadwrażliwości, test Coombsa, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wysypka alergiczna, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie erytropoezy, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie naczyń leukocytoklastyczne, zapalenie płuc śródmiąższowe, zapalenie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Cynk – Działania niepożądane
Stosowanie cynku, pierwiastka śladowego niezbędnego do funkcjonowania organizmu, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, drogi podania, czasu terapii oraz indywidualnych cech pacjenta. Najczęściej obserwowane są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności, niestrawność, biegunka, wymioty i zgaga, występujące bardzo rzadko (<1/10 000), zwłaszcza na początku leczenia i przy przyjmowaniu cynku na pusty żołądek. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do niedoboru miedzi i poważnych zaburzeń hematologicznych, w tym leukopenii, neutropenii, niedokrwistości syderoblastycznej oraz małopłytkowości, o nieznanej częstości występowania. Ponadto, rzadko obserwuje się objawy ze strony układu nerwowego (bóle głowy, metaliczny smak, zawroty głowy, senność) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, szczególnie przy podawaniu dożylnym.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, dreszcz, dysgeusia, działanie niepożądane, gorączka, hemoliza, hepatomegalia, hiperlipidemia, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, neutropenia, niedobór miedzi, niedokrwistość syderoblastyczna, niestrawność, nudność, obrzęk krtani, owrzodzenie jamy ustnej, pierwiastek śladowy, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, rumień, splenomegalia, układ chłonny, układ immunologiczny, wymioty, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zawrót głowy, zespół przeciążenia tłuszczami, zgaga, żółtaczka, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Czarna włochata język – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Czarna włochata język (Black hairy tongue, BHT) to łagodne, samoograniczające się schorzenie jamy ustnej, charakteryzujące się hipertrofią i wydłużeniem brodawek nitkowatych na grzbietowej powierzchni języka, co prowadzi do akumulacji martwych komórek, bakterii i grzybów oraz przebarwień od białego do czarnego. Etiologia BHT jest wieloczynnikowa, z kluczowymi czynnikami predysponującymi takimi jak niedostateczna higiena jamy ustnej, stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum, palenie tytoniu, kserostomia, dieta miękka, radioterapia okolic głowy i szyi oraz niektóre leki (np. inhibitory pompy protonowej, leki przeciwpsychotyczne, antydepresanty). Objawy obejmują charakterystyczny wygląd języka, halitozę, dysgeuzję, glossodynię i zwiększony odruch wymiotny. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i wykluczeniu innych przyczyn przebarwień, a leczenie koncentruje się na poprawie higieny jamy ustnej, eliminacji czynników ryzyka oraz, w razie potrzeby, terapii farmakologicznej (antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, retinoidy, keratolityki, płukanki antyseptyczne). W przypadkach opornych stosuje się metody inwazyjne, takie jak chirurgiczne przycięcie brodawek, laseroterapia CO₂ czy elektrokoagulacja.
antydepresant, brodawka nitkowata, chlorheksydyna, choroba samoograniczająca się, czarna włochata język, dysgeusia, elektrokoagulacja, glossodynia, halitoza, hipertrofia, inhibitor pompy protonowej, kandydoza, kserostomia, laseroterapia CO2, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpsychotyczny, nadtlenek wodoru, odruch wymiotny, olanzapina, olejek z drzewa herbacianego, palenie tytoniu, pantoprazol, płukanka antyseptyczna, polifarmakoterapia, pseudoczarna włochata język, retinoid miejscowy, skrobak do języka, środek keratolityczny, subsalicylan bizmutu, tretynoina - Leksykon leków
Działania niepożądane – Metformin hydrochloride Biofarm 500 mg
Metformina, stosowana w dawce 500 mg w leczeniu cukrzycy typu 2, wykazuje skuteczność, jednak jej stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, głównie ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, które pojawiają się bardzo często (≥1/10) na początku terapii i zwykle ustępują samoistnie. Zaleca się podawanie leku w 2-3 dawkach podzielonych podczas lub po posiłkach oraz stopniowe zwiększanie dawki, co poprawia tolerancję. Często (≥1/100, <1/10) obserwuje się zmniejszenie stężenia witaminy B12, co może prowadzić do anemii megaloblastycznej, a także zaburzenia smaku, najczęściej metaliczny posmak w ustach. Bardzo rzadko (<1/10 000) występuje kwasica mleczanowa, stanowiąca zagrożenie życia, wymagająca natychmiastowej interwencji, szczególnie u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek.
anemia megaloblastyczna, chlorowodorek metforminy, cukrzyca typu 2, dawka podzielona, dysgeusia, działanie niepożądane, funkcja nerek i wątroby, kwasica mleczanowa, metformina, niedobór witaminy B12, nieprawidłowa funkcja wątroby, przewód pokarmowy, reakcja skórna, tabletka powlekana, witamina B12, wysypka skórna, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie skórne, zaburzenie smaku, zaburzenie wątrobowo-żółciowe, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bupropion Neuraxpharm 150 mg
Bupropion Neuraxpharm w dawce 150 mg (tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Najczęściej obserwowane działania obejmują bardzo częste bezsenność, bóle głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności i wymioty. Często występują również pobudzenie, lęk, bóle brzucha, zaparcia, wysypka, świąd, wzmożone pocenie się, gorączka, ból w klatce piersiowej oraz osłabienie. Rzadko (około 0,1%) notuje się napady drgawkowe, głównie uogólnione toniczno-kloniczne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z predyspozycjami do drgawek. W zakresie układu krwiotwórczego odnotowano niedokrwistość, leukopenię i trombocytopenię o nieznanej częstości, co może manifestować się osłabieniem, podatnością na infekcje i skłonnością do krwawień.
ataksja, bupropion chlorowodorek, choroba posurowicza, depersonalizacja, dysgeusia, dystonia, działanie niepożądane, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, leukopenia, myśl samobójcza, napad drgawkowy, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, parkinsonizm, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, szum uszny, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tachykardia, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie mowy, zaburzenie pamięci, zaburzenie stężenia glukozy, zaburzenie świadomości, zaburzenie widzenia, zachowanie samobójcze, zespół serotoninowy, zespół Stevens-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alendran 70 70 mg
Profil bezpieczeństwa kwasu alendronowego w dawce 70 mg raz na tydzień został potwierdzony w badaniach klinicznych trwających od roku do trzech lat, wykazując podobny do placebo profil działań niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak ból brzucha (3,7%), niestrawność (2,7%) oraz zarzucanie treści żołądkowej do przełyku (1,9%). Wśród zaburzeń mięśniowo-szkieletowych dominował ból mięśniowo-kostny (2,9%). Rzadziej występowały reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), objawowa hipokalcemia, zapalenia oka, zawroty głowy, a także poważne powikłania charakterystyczne dla bisfosfonianów, takie jak martwica kości szczęki, atypowe złamania podkrętarzowe i trzonu kości udowej oraz martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego.
bisfosfoniany, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba wrzodowa, dysfagia, dysgeusia, fotodermatoza, hipokalcemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas alendronowy, martwica kości przewodu słuchowego, martwica kości szczęki, nadżerki przełyku, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, smoliste stolce, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie przełyku, zapalenie twardówki, zespół Stevensa-Johnsona, złamania podkrętarzowe, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Captopril Jelfa 50 mg
Kaptopryl (Captopril Jelfa) w dawkach 12,5 mg, 25 mg i 50 mg, jako inhibitor ACE, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Do najpoważniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, agranulocytoza, pancytopenia, niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna oraz małopłytkowość, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Często obserwuje się zaburzenia snu, dysgeuzję, zawroty głowy oraz suchy, uporczywy kaszel charakterystyczny dla inhibitorów ACE, który może wymagać przerwania terapii. Rzadko występują incydenty naczyniowo-mózgowe, tachykardia, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy oraz poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. Wśród działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego dominują nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunka, a także rzadziej zapalenie jamy ustnej i owrzodzenia aftowe. Bardzo rzadko obserwuje się zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby, a także poważne powikłania płucne, w tym eozynofilowe zapalenie płuc.
anoreksja, artralgia, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból w klatce piersiowej, cholestaza, dławica piersiowa, duszność, dysgeusia, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, impotencja, inhibitor ACE, kołatanie serca, łysienie, małopłytkowość, mialgia, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odczyn Biernackiego, oliguria, pancytopenia, pokrzywka, poliuria, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, suchy kaszel, świąd, tachyarytmia, tachykardia, wrzód trawienny, wstrząs kardiogenny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia snu, zapalenie języka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie krążenia, zawroty głowy, zespół nerczycowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Accupro 5 5 mg
Produkt leczniczy ACCUPRO (chinapryl), inhibitor ACE, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwowane objawy to ból głowy (7,2%), zawroty głowy (5,5%), kaszel (3,9%), zmęczenie (3,5%), katar (3,2%), nudności i/lub wymioty (2,8%) oraz bóle mięśni (2,2%). Wśród poważnych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na ryzyko niedokrwistości hemolitycznej u pacjentów z niedoborem G-6-PDH, zapalenie trzustki, które może być śmiertelne, oraz zespół niewłaściwego uwalniania wazopresyny (SIADH) prowadzący do hiponatremii. Pacjenci stosujący jednocześnie diuretyki są bardziej narażeni na nasilenie działań niepożądanych. Ponadto, choć nie stwierdzono bezpośredniego związku z chinaprylem, obserwowano układowe zapalenie naczyń i ginekomastię w grupie inhibitorów ACE.
agranulocytoza, astenia, bezsenność, białkomocz, biegunka, ból głowy, ból mięśni, chinapryl, dławica piersiowa, duszność, dysgeusia, dyspepsja, działanie niepożądane, eozynofilowe zapalenie płuc, fotowrażliwość, ginekomastia, hiperkaliemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, impotencja, inhibitor ACE, kaszel, kołatanie serca, małopłytkowość, martwica naskórka, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność jelit, niewydolność nerek, nieżyt nosa, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pęcherzyca, pokrzywka, powikłanie, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SIADH, skurcz oskrzeli, świąd, szumy uszne, tachykardia, TIA, udar mózgu, zaburzenia widzenia, zapalenie gardła, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawał serca, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Acidum folicum Richter 5 mg
Acidum Folicum Richter w dawkach 5 mg i 15 mg jest generalnie dobrze tolerowany, z rzadkim występowaniem działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się skórne reakcje alergiczne, takie jak wysypka i świąd, które występują niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100). Rzadziej (≥ 1/10 000 do <1/1000) mogą pojawić się objawy ze strony przewodu pokarmowego, w tym gorzki smak w ustach, wzdęcia, nudności, wymioty i biegunka, a także zaburzenia psychiczne, takie jak brak łaknienia, bezsenność, senność, nadmierna pobudliwość nerwowa i depresja. Bardzo rzadko (< 1/10 000) odnotowano ciężkie reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy i skurcz oskrzeli, które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji.
Acidum Folicum Richter, anoreksja, bezsenność, biegunka, ciężka reakcja alergiczna, depresja, dysgeusia, działanie niepożądane, grupa układowo-narządowa, kwas foliowy, nudność, obrzęk naczynioruchowy, pobudliwość nerwowa, reakcja alergiczna skórna, reakcja anafilaktyczna, senność, skurcz oskrzeli, słownik MedDRA, świąd, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie psychiczne, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądka i jelit