naciek tłuszczowy

Naciek tłuszczowy to patologiczne gromadzenie się komórek tłuszczowych (adipocytów) w różnych tkankach i narządach organizmu, gdzie fizjologicznie nie powinny one występować lub występują w niewielkiej ilości. Najczęściej dotyczy wątroby (stłuszczenie wątroby), mięśnia sercowego, trzustki, nerek i mięśni szkieletowych.

W przypadku wątroby, naciek tłuszczowy (steatoza wątroby) może być konsekwencją nadmiernego spożycia alkoholu, otyłości, cukrzycy typu 2, hiperlipidemii, działania leków hepatotoksycznych lub być składową niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD). Długotrwały naciek tłuszczowy może prowadzić do stłuszczeniowego zapalenia wątroby, włóknienia, a w konsekwencji do marskości.

Diagnostyka nacieku tłuszczowego obejmuje badania laboratoryjne (enzymy wątrobowe, lipidogram), badania obrazowe (USG, TK, MRI) oraz w niektórych przypadkach biopsję tkankową. Leczenie ukierunkowane jest na modyfikację czynników ryzyka – redukcję masy ciała, ograniczenie spożycia alkoholu, kontrolę glikemii i lipidów oraz leczenie chorób współistniejących.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kwas eikozapentaenowy – Działania niepożądane

Kwas eikozapentaenowy (EPA), wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-3 obecny w preparatach takich jak Lipidem, Omacor, Omegaven i Tran Hasco, wykazuje korzystne działanie, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które występują bardzo rzadko (częstość <1/10 000) przy prawidłowym dawkowaniu i monitorowaniu. Najpoważniejsze zagrożenia dotyczą układu krwionośnego, w tym nadkrzepliwości, leukopenii i małopłytkowości, a także wydłużenia czasu krwawienia i zahamowania agregacji płytek (szczególnie w przypadku Omegaven). Reakcje alergiczne, takie jak anafilaksja i obrzęki, choć rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, hiperglikemia, dna moczanowa), objawy neurologiczne (ból głowy, senność, zawroty głowy), oraz kardiologiczne (migotanie przedsionków, nadciśnienie, niedociśnienie). Do częstszych działań należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zwłaszcza przy Omacor, obejmujące nudności, wymioty, wzdęcia i biegunkę.
ból głowy, cholestaza, dna moczanowa, duszność, hemoliza, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas eikozapentaenowy, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, migotanie przedsionków, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, olej rybi, pokrzywka, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, retykulocytoza, rumień, sinica, śpiączka, wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-3, wydłużenie czasu krwawienia, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie smaku, zahamowanie agregacji płytek, zawroty głowy, zespół przeciążenia tłuszczem, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon substancji czynnych
Tyrozyna – Działania niepożądane

Tyrozyna, aminokwas aromatyczny będący prekursorem kluczowych neurotransmiterów (dopaminy, adrenaliny, noradrenaliny), jest stosowana w preparatach do żywienia pozajelitowego oraz specjalistycznych lekach. Preparaty te, dostępne także w formie N-acetylo-L-tyrozyny, cechują się zwiększoną stabilnością i rozpuszczalnością. Działania niepożądane związane z tyrozyną występują rzadko i najczęściej wynikają z całokształtu składu preparatu lub procedury podawania. Najpoważniejsze reakcje to nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, pokrzywka, wysypki i świąd, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. Ponadto obserwuje się objawy ze strony układu oddechowego (np. duszność, hipoksja, świst krtaniowy), układu pokarmowego (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka), sercowo-naczyniowego (tachykardia, nadciśnienie tętnicze), a także powikłania miejscowe w miejscu podania (ból, zapalenie żyły, martwica skóry). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zatorowości płucnej oraz zespół przeciążenia tłuszczami, objawiający się m.in. hiperlipidemią, hepatomegalią, splenomegalią, anemią, leukopenią i zaburzeniami krzepnięcia.
aminokwas aromatyczny, anemia, azotemia, cholestaza, emulsja tłuszczowa, hepatomegalia, hiperamonemia, hiperbilirubinemia, hiperlipidemia, kamica pęcherzyka żółciowego, leukopenia, marskość wątroby, martwica skóry, N-acetylo-L-tyrozyna, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, neurotransmitery, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, prekursor neurotransmiterów, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, trombocytopenia, wynaczynienie, zaburzenia krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, zespół przeciążenia tłuszczami, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Octan – Działania niepożądane

Octan, stosowany jako substancja aktywna w preparatach do żywienia pozajelitowego Lipoflex peri oraz Lipoflex special, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy monitorować podczas terapii. Działania te obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak rzadko występująca nadkrzepliwość oraz leukopenia i małopłytkowość o nieznanej częstości, które zwiększają ryzyko infekcji i krwawień. Reakcje alergiczne, w tym rzadki wstrząs anafilaktyczny, mogą manifestować się obrzękiem krtani i wykwitami skórnymi. Zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemia, hiperglikemia i kwasica metaboliczna, występują bardzo rzadko, natomiast utrata apetytu pojawia się niezbyt często. W zakresie układu nerwowego, naczyniowego, oddechowego, pokarmowego, wątroby, skóry, mięśniowo-szkieletowego oraz ogólnych stanów miejsc podania obserwuje się działania niepożądane o różnej częstości, w tym bóle, duszność, nudności, cholestazę oraz zapalenie żył (często w przypadku Lipoflex peri).
anemia, cholestaza, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, obrzęk krtani, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, retykulocytoza, równowaga kwasowo-zasadowa, rumień, sinica, splenomegalia, triglicerydy w surowicy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie żył, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Omegaflex peri –

Produkt leczniczy Omegaflex peri, stosowany w formie emulsji do infuzji, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, nawet przy prawidłowym stosowaniu i monitorowaniu. Do najczęstszych należą podrażnienie żyły, zapalenie żyły oraz zakrzepowe zapalenie żyły, które mogą pojawić się po kilku dniach terapii. Rzadziej obserwuje się nadkrzepliwość, reakcje alergiczne (w tym anafilaktyczne), bóle głowy, senność, zaburzenia hemodynamiczne (nadciśnienie lub niedociśnienie), duszność, sinicę, nudności i wymioty. Bardzo rzadko występują hiperlipidemia, hiperglikemia, kwasica metaboliczna oraz zespół przeciążenia tłuszczami, który charakteryzuje się m.in. hiperlipidemią, hepatomegalią, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepnięcia i może prowadzić do śpiączki. W przypadku wzrostu stężenia triglicerydów powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) infuzję należy natychmiast przerwać, a przy wartościach powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) kontynuować ją z obniżoną dawką i ścisłym monitorowaniem.
cholestaza, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, niedokrwistość, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, rumień, sinica, splenomegalia, triglicerydy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie, zakrzepowe zapalenie żyły, zatorowość, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) zawarte w emulsji do infuzji Lipofundin MCT/LCT 20% (100 mg/ml + 100 mg/ml) stosowanej w żywieniu pozajelitowym nie wykazują bezpośredniego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Preparat podawany jest wyłącznie dożylnie w warunkach szpitalnych, co eliminuje praktyczne ryzyko związane z prowadzeniem pojazdów podczas terapii. Produkt dostarcza 8095 kJ (1935 kcal) energii na litr emulsji o osmolarności 380 mOsm/l. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak bóle i zawroty głowy, zaburzenia naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie), czy objawy ze strony układu oddechowego i pokarmowego, które teoretycznie mogłyby wpływać na zdolności psychomotoryczne, jednak ich częstość jest bardzo niska (<1/10 000). W przypadku przedawkowania lub zaburzeń metabolizmu tłuszczów może rozwinąć się zespół przeciążenia tłuszczem z objawami takimi jak hiperlipidemia, hepatomegalia, zaburzenia hematologiczne czy śpiączka, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i intensywnej opieki medycznej.
ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, czynność wątroby, duszność, emulsja do infuzji, gorączka, hemoliza, hepatomegalia, hiperlipidemia, infuzja dożylna, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, metabolizm tłuszczów, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, niedociśnienie, niedokrwistość, nudność, retykulocytoza, sinica, śpiączka, splenomegalia, szybkość infuzji, trójglicerydy MCT, wymioty, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zawrót głowy, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Działania niepożądane

Triglicerydy, będące głównym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, mogą wywoływać szereg działań niepożądanych, z których najpoważniejszym jest zespół przeciążenia tłuszczami (fat overload syndrome). Objawia się on m.in. hiperlipidemią, gorączką, hepatomegalią, splenomegalią, anemią, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepnięcia, hemolizą oraz nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Zespół ten może wystąpić nawet przy prawidłowej dawce i szybkości infuzji, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi, nerkowymi lub infekcjami. W przypadku stężenia triglicerydów w osoczu powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) infuzję należy przerwać, a przy stężeniu powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) kontynuować ją w zmniejszonej dawce. Po wystąpieniu objawów zespołu przeciążenia tłuszczami infuzję należy natychmiast przerwać, a objawy są zwykle odwracalne po zaprzestaniu podawania emulsji tłuszczowej.
anemia, cholestaza, choroba wątroby związana z odżywianiem pozajelitowym, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwas omega-3, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, retykulocytoza, rumień, sinica, splenomegalia, trigliceryd, triglicerydy MCT, wstrząs anafilaktyczny, wynaczynienie, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pioglitazone Bioton 45 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne pioglitazonu wykazały, że wielokrotne podawanie leku u myszy, szczurów, psów i małp powodowało zmiany takie jak zwiększenie objętości osocza z hemodylucją, niedokrwistość, odwracalny przerost odśrodkowy serca oraz zwiększone odkładanie tłuszczu w tkankach. Zmiany te obserwowano przy stężeniach do 4-krotnie niższych lub równych stężeniom terapeutycznym u ludzi. U zwierząt ciężarnych stwierdzono zahamowanie wzrostu płodu, co przypisuje się hamowaniu hiperinsulinemii i zwiększonej oporności na insulinę w ciąży, prowadząc do ograniczonej dostępności substratów metabolicznych niezbędnych dla rozwoju płodu. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego pioglitazonu.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie kancerogenne, genotoksyczność, guz okrężnicy, hemodylucja, hiperinsulinemia, insulinooporność, kamica moczowa, mikrokryształy, naciek tłuszczowy, niedokrwistość, nowotwór pęcherza moczowego, pioglitazon, polipowatość gruczolakowata, przerost odśrodkowy serca, rozrost nabłonka pęcherza moczowego, substrat metaboliczny, tiazolidynodion
Leksykon substancji czynnych
Fosforan – Działania niepożądane

Fosforan, stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. Biphozyl, Lipoflex peri, Lipoflex special) oraz w dializie, może wywoływać liczne działania niepożądane, w tym zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zwłaszcza hiperfosfatemię, która niesie ryzyko wtórnej hipokalcemii i mineralizacji tkanek miękkich. Inne istotne powikłania to kwasica metaboliczna, zaburzenia równowagi płynowej (hiperwolemia, hipowolemia), oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak niedociśnienie tętnicze (częste przy Biphozyl) oraz zarówno nadciśnienie, jak i niedociśnienie przy Lipoflex. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności i wymioty (częstość niezbyt częsta), a ze strony układu mięśniowo-szkieletowego – skurcze mięśni i bóle pleców czy klatki piersiowej. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia funkcji wątroby (cholestaza), reakcje miejscowe (podrażnienie, zapalenie żył), oraz hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, nadkrzepliwość). Bardzo rzadko obserwuje się zespół przeciążenia tłuszczem, związany z emulsją tłuszczową w preparatach Lipoflex.
anemia, ból kości, cholestaza, dreszcze, fosforan disodu, fosforan sodu, gorączka, gospodarka fosforanowa, hemodializa, hemofiltracja, hemoliza, hepatomegalia, hiperfosfatemia, hiperlipidemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hipowolemia, kwasica metaboliczna, lek wiążący fosforany, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość, niedociśnienie tętnicze, nudności, retykulocytoza, skurcz mięśni, splenomegalia, uderzenia gorąca, utrata apetytu, wymioty, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie żył, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas alfa-linolenowy – Działania niepożądane

Kwas alfa-linolenowy (omega-3), obecny w emulsjach tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym (np. Lipidem, Lipofundin MCT/LCT 10% i 20%), może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza przy nieprawidłowym stosowaniu lub u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi. Najczęstsze powikłania to zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemia i kwasica metaboliczna, których częstość zależy od dawki. Szczególnie niebezpieczny jest zespół przeciążenia tłuszczem, objawiający się hiperlipidemią, gorączką, powiększeniem wątroby i śledziony, zaburzeniami hematologicznymi (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość) oraz niewydolnością narządową. W przypadku stężenia triglicerydów powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) infuzję należy przerwać, a przy stężeniu powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) kontynuować ją z obniżoną szybkością. Objawy zespołu przeciążenia tłuszczem są zwykle odwracalne po zaprzestaniu podawania emulsji.
cholestaza, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwas alfa-linolenowy, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, niedokrwistość, obrzęk gardła, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, równowaga kwasowo-zasadowa, sinica, splenomegalia, testy czynności wątroby, triglicerydy, wykwit skórny, zaburzenia krzepnięcia, zespół przeciążenia tłuszczem, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lipofundin MCT/LCT 20% 20%

Emulsja do infuzji Lipofundin MCT/LCT 20% nie wykazuje bezpośredniego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co jest jednoznacznie określone w charakterystyce produktu leczniczego. Niemniej jednak, bardzo rzadkie działania niepożądane (<1/10.000), takie jak bóle i zawroty głowy, zaburzenia naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie, zaczerwienienie twarzy) oraz zaburzenia oddechowe (duszność, sinica), mogą potencjalnie wpływać na sprawność psychomotoryczną pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko rozwoju zespołu przeciążenia tłuszczem, objawiającego się hiperlipidemią, gorączką, hepatomegalią, splenomegalią, zaburzeniami hematologicznymi i czynności wątroby, który może prowadzić do śpiączki i znacząco upośledzać zdolności psychomotoryczne. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących wpływ na zdolności psychomotoryczne, takich jak bóle i zawroty głowy, zaleca się przerwanie lub zmniejszenie prędkości infuzji oraz ścisłą obserwację pacjenta wraz z regularnym monitorowaniem stężenia triglicerydów w surowicy.
badanie czynności wątroby, ból głowy, duszność, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, Lipofundin MCT/LCT, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, niedokrwistość, retykulocytoza, śpiączka, splenomegalia, triglicerydy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie oddechowe, zaczerwienienie twarzy, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pioglitazone Bioton 30 mg

Pioglitazon, substancja czynna leku Pioglitazone Bioton, przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające jego profil bezpieczeństwa. W badaniach toksykologicznych na myszach, szczurach, psach i małpach zaobserwowano zmiany takie jak hemodylucja, niedokrwistość, odwracalny przerost odśrodkowy serca oraz zwiększone odkładanie tłuszczu w tkankach, występujące przy stężeniach nawet do 4 razy niższych niż terapeutyczne u ludzi. Pioglitazon wykazywał również działanie teratogenne, hamując wzrost płodu poprzez mechanizm związany z hamowaniem hiperinsulinemii i zwiększeniem insulinooporności u ciężarnych samic. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały uszkodzeń materiału genetycznego, co potwierdza brak działania mutagennego substancji.
badanie in vitro, badanie in vivo, FAP, hemodylucja, hiperinsulinemia, kamienie moczowe, mikrokryształy, naciek tłuszczowy, niedokrwistość, objętość osocza, oporność na insulinę, pioglitazon, Pioglitazone Bioton, przerost odśrodkowy serca, rodzinna polipowatość gruczolakowata, rozrost nabłonka pęcherza moczowego, tiazolidynodiony, zahamowanie wzrostu płodu, zakwaszenie moczu
Leksykon substancji czynnych
Omega-3-kwasów triglicerydy – Działania niepożądane

Omega-3-kwasy triglicerydy, składnik produktu leczniczego Lipidem, mogą wywoływać działania niepożądane o bardzo niskiej częstości występowania (<1/10 000). Najistotniejszym powikłaniem jest zespół przeciążenia tłuszczem, związany z zaburzeniem eliminacji triglicerydów, szczególnie przy stężeniach powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) w surowicy. Objawy zespołu obejmują hiperlipidemię, gorączkę, nacieki tłuszczowe, powiększenie wątroby i śledziony, niedokrwistość, leukopenię, małopłytkowość, zaburzenia krzepnięcia, hemolizę, nieprawidłowe testy czynności wątroby oraz śpiączkę. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych infuzję należy natychmiast przerwać, a przy wznowieniu leczenia konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia triglicerydów i stanu klinicznego pacjenta. Przekroczenie stężenia triglicerydów 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) stanowi bezwzględne wskazanie do przerwania infuzji, natomiast wartości powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) wymagają zmniejszenia szybkości podawania.
cholestaza, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, niedokrwistość, omega-3 kwasy triglicerydy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, sinica, splenomegalia, triglicerydy w surowicy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia, zespół przeciążenia tłuszczem, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Omegaflex special –

Lek Omegaflex special, stosowany jako emulsja do infuzji w żywieniu pozajelitowym, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy monitorować z uwzględnieniem ich częstości i potencjalnych konsekwencji klinicznych. Do najważniejszych należą: rzadko występująca nadkrzepliwość, leukopenia i małopłytkowość o częstości nieznanej, reakcje alergiczne (w tym anafilaksja), bardzo rzadkie hiperlipidemia, hiperglikemia oraz kwasica metaboliczna. Objawy takie jak ból głowy, senność, nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze, duszność, sinica, nudności i wymioty pojawiają się rzadko lub niezbyt często. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu przeciążenia tłuszczem, który objawia się m.in. hiperlipidemią, hepatomegalią, leukopenią, małopłytkowością i zaburzeniami czynności wątroby, a jego wystąpienie wymaga natychmiastowego przerwania infuzji.
cholestaza, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość, niedokrwistość, obrzęk krtani, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retikulocytoza, równowaga kwasowo-zasadowa, rumień, sinica, śpiączka, splenomegalia, stężenie triglicerydów, test czynnościowy wątroby, wysypka skórna, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zastój żółci, zespół przeciążenia tłuszczem, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Glukoza bezwodna – Działania niepożądane

Glukoza bezwodna, stosowana w preparatach takich jak Duosol (5,6 mmol/l, 1,0 g) oraz Kabiven Peripheral (97–162 g glukozy bezwodnej w zależności od objętości), jest kluczowym składnikiem terapii infuzyjnej i hemofiltracji, jednak jej podawanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Do najczęstszych zaburzeń metabolicznych należą hiperglikemia, hipofosfatemia, zasadowica metaboliczna oraz zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, manifestujące się zarówno przewodnieniem, jak i odwodnieniem. Preparaty hipertoniczne, takie jak Kabiven Peripheral (osmolalność ~830 mOsm/kg, osmolarność ~750 mOsm/l), mogą wywoływać powikłania naczyniowe, w tym nadciśnienie, niedociśnienie oraz zakrzepowe zapalenie żył, szczególnie przy podawaniu do żył obwodowych. Ponadto obserwuje się działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha), układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego (skurcze mięśni, bóle głowy), a także rzadkie zaburzenia hematologiczne, takie jak hemoliza i retikulocytoza (<1/10 000). W przypadku emulsji tłuszczowych (Kabiven Peripheral) istnieje ryzyko zespołu przedawkowania tłuszczu, objawiającego się m.in. hiperlipidemią, gorączką, powiększeniem wątroby i śledziony oraz zaburzeniami hematologicznymi i krzepnięcia.
anemia, ból brzucha, ból głowy, dreszcze, glukoza bezwodna, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipofosfatemia, leukopenia, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, nudności, odwodnienie, osmolalność, osmolarność, przewodnienie, retikulocytoza, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór do hemofiltracji, roztwór hipertoniczny, skurcz mięśni, śpiączka, splenomegalia, trombocytopenia, wymioty, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zakrzepica żył, zasadowica metaboliczna, zespół przedawkowania tłuszczu
Leksykon substancji czynnych
Cynk – Działania niepożądane

Stosowanie cynku, pierwiastka śladowego niezbędnego do funkcjonowania organizmu, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, drogi podania, czasu terapii oraz indywidualnych cech pacjenta. Najczęściej obserwowane są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności, niestrawność, biegunka, wymioty i zgaga, występujące bardzo rzadko (<1/10 000), zwłaszcza na początku leczenia i przy przyjmowaniu cynku na pusty żołądek. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do niedoboru miedzi i poważnych zaburzeń hematologicznych, w tym leukopenii, neutropenii, niedokrwistości syderoblastycznej oraz małopłytkowości, o nieznanej częstości występowania. Ponadto, rzadko obserwuje się objawy ze strony układu nerwowego (bóle głowy, metaliczny smak, zawroty głowy, senność) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, szczególnie przy podawaniu dożylnym.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, dreszcz, dysgeusia, działanie niepożądane, gorączka, hemoliza, hepatomegalia, hiperlipidemia, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, neutropenia, niedobór miedzi, niedokrwistość syderoblastyczna, niestrawność, nudność, obrzęk krtani, owrzodzenie jamy ustnej, pierwiastek śladowy, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, rumień, splenomegalia, układ chłonny, układ immunologiczny, wymioty, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zawrót głowy, zespół przeciążenia tłuszczami, zgaga, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lipidem 200 mg/ml

Lipidem (200 mg/ml, emulsja do infuzji) to preparat zawierający mieszaninę triglicerydów o średniej długości łańcucha, oczyszczony olej sojowy oraz triglicerydy kwasów omega-3, stosowany w żywieniu pozajelitowym. Działania niepożądane związane z jego stosowaniem obejmują rzadkie, ale potencjalnie poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak nadkrzepliwość (<1/10 000), leukopenia i małopłytkowość (częstość nieznana), które mogą zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, infekcji oraz krwawień. Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, występują bardzo rzadko (<1/10 000). Emulsja może powodować zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemia, kwasica metaboliczna i hiperglikemia, wszystkie o częstości bardzo rzadkiej (<1/10 000). Objawy neurologiczne (ból głowy, senność), naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie, uderzenia gorąca), oddechowe (duszność, sinica), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, utrata apetytu) oraz skórne (rumień, potliwość) również występują bardzo rzadko. W zakresie wątroby możliwe jest wystąpienie cholestazy (częstość nieznana), a ze strony układu mięśniowo-szkieletowego bóle pleców, kości, klatki piersiowej i okolicy lędźwiowej (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1000).
cholestaza, dawkowanie leku, duszność, emulsja do infuzji, hemoliza, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, niedokrwistość, nudności, obrzęk gardła, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, równowaga kwasowo-zasadowa, rumień, sinica, stężenie triglicerydów, triglicerydy kwasów omega-3, triglicerydy o średniej długości łańcucha, uderzenia gorąca, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Alanina – Działania niepożądane

Alanina, jako aminokwas stosowany w żywieniu pozajelitowym i dializie otrzewnowej, jest generalnie dobrze tolerowana, jednak jej podawanie może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych o różnym nasileniu. Najczęściej obserwuje się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha (często, ≥1/100 do <1/10), nudności, wymioty i utratę apetytu (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100). Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, pokrzywka i wysypka, choć rzadkie, wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia neurologiczne (ból głowy rzadko, ≥1/10 000 do <1/1000), reakcje w miejscu podania, a także poważne powikłania wątroby, takie jak hiperamonemia, niewydolność czy marskość wątroby. Zaburzenia hematologiczne, w tym hemoliza (często) i leukopenia, oraz naczyniowe, jak zakrzepowe zapalenie żył (często), również zostały opisane.
alanina, anemia, azotemia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, cholestaza, dializa otrzewnowa, drżenie, hemoliza, hepatomegalia, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, kamica pęcherzyka żółciowego, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, nudność, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, retikulocytoza, rumień, senność, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, świąd, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas asparaginowy – Działania niepożądane

Kwas asparaginowy, jako składnik mieszanin aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, odgrywa kluczową rolę w syntezie białek i metabolizmie, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, obejmujące anafilaksję, wysypki, obrzęk krtani i duszność, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. Zaburzenia metaboliczne, takie jak kwasica metaboliczna (zwłaszcza przy niewydolności nerek lub układu oddechowego), hiperazotemia, hiperglikemia oraz częsta hipertriglicerydemia, mogą pojawić się przy nieprawidłowym dawkowaniu lub współistniejących chorobach. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności (≥1/1 000 do <1/100), wymioty (≥1/1 000 do <1/100), ból brzucha i biegunka (często), a także rzadkie utraty apetytu (≥1/10 000 do <1/1 000), mogą być zarówno objawami choroby podstawowej, jak i skutkiem terapii. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do cholestazy, hepatomegalii i przemijających zaburzeń czynności wątroby, a także rzadkich przypadków choroby wątroby związanej z żywieniem pozajelitowym.
anemia, cholestaza, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperazotemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, kwas asparaginowy, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, martwica skóry, naciek tłuszczowy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk krtani, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, roztwór aminokwasowy, rumień, splenomegalia, synteza białek, uderzenie gorąca, układ oddechowy, wynaczynienie, wysypka skórna, zaburzenie krzepliwości krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zator płucny, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Działania niepożądane

Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT), stosowane w żywieniu pozajelitowym, najczęściej w połączeniu z trójglicerydami długołańcuchowymi (LCT), wykazują korzystne właściwości terapeutyczne, jednak mogą wywoływać działania niepożądane. Na podstawie danych dotyczących preparatu Lipofundin MCT/LCT 20% działania te występują bardzo rzadko (<1/10 000), pod warunkiem prawidłowego dawkowania, monitorowania i przestrzegania przeciwwskazań. Do najczęściej zgłaszanych należą zaburzenia hematologiczne (np. nadkrzepliwość, leukopenia, małopłytkowość), reakcje alergiczne (w tym anafilaksja), zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, hiperglikemia, kwasica metaboliczna, ketonemia), neurologiczne (bóle i zawroty głowy), naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie, rumień twarzy), oddechowe (duszność, sinica), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, utrata apetytu), a także zaburzenia wątroby (cholestaza) i skóry (rumień, potliwość). W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się przerwanie lub zmniejszenie szybkości infuzji oraz ścisłe monitorowanie pacjenta, w tym regularne oznaczanie stężenia triglicerydów w surowicy.
cholestaza, ciała ketonowe, duszność, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, Lipofundin MCT/LCT, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, nadkrzepliwość, niedociśnienie, niedokrwistość, obrzęk krtani, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, sinica, splenomegalia, trójglicerydy MCT, zaburzenie krzepnięcia, zakrzep, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Pioglitazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Pioglitazon, stosowany w terapii cukrzycy typu 2, wykazuje w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy) szereg efektów toksykologicznych, takich jak zwiększenie objętości osocza z hemodylucją, niedokrwistość oraz odwracalny przerost odśrodkowy serca. Zmiany te obserwowano przy stężeniach leku do 4-krotnie niższych lub równych stężeniom terapeutycznym u ludzi, co wskazuje na potencjalne ryzyko podobnych działań niepożądanych u pacjentów. Ponadto, u szczurów samców i samic po długotrwałym podawaniu (do 2 lat) stwierdzono rozrost nabłonka pęcherza moczowego oraz u samców nowotwory tego narządu, co może być związane z obecnością kamieni moczowych i podrażnieniem ściany pęcherza. W badaniach mechanistycznych wykazano, że zakwaszenie moczu zmniejszało częstość występowania guzów, jednak ryzyko nowotworowe u ludzi nie zostało jednoznacznie wykluczone. W przeciwieństwie do szczurów, myszy, psy i małpy nie wykazywały rozrostu pęcherza ani indukcji guzów przy stosowaniu pioglitazonu.
badanie genotoksyczności, badanie mechanistyczne, badanie toksykologiczne, cukrzyca typu 2, działanie rakotwórcze, FAP, hemodylucja, hiperinsulinemia, in vitro, in vivo, kamień moczowy, naciek tłuszczowy, niedokrwistość, odkładanie tłuszczu, oporność na insulinę, pioglitazon, potencjał mutagenny, przerost odśrodkowy serca, rodzinna polipowatość gruczolakowata, rozrost nabłonka pęcherza moczowego, stężenie terapeutyczne, tiazolidynodion, zahamowanie wzrostu płodu, zakwaszenie moczu, zwiększenie objętości osocza
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lipofundin MCT/LCT 10% 10%

Emulsja do infuzji Lipofundin MCT/LCT 10% zawiera 50 g oleju sojowego oraz 50 g triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych na 1000 ml i jest przeznaczona do dożylnego podawania w warunkach szpitalnych. Wpływ preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest określony jako „nie dotyczy”, jednak należy uwzględnić bardzo rzadkie działania niepożądane, które mogą pośrednio upośledzać funkcje poznawcze i zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Do takich działań należą bóle i zawroty głowy (<1/10 000), nadciśnienie lub niedociśnienie, zaczerwienienie twarzy, duszność, sinica oraz objawy ogólne jak gorączka, dreszcze i uczucie zimna. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu przeciążenia tłuszczem, objawiającego się hiperlipidemią, gorączką, hepatomegalią, splenomegalią, zaburzeniami hematologicznymi i czynności wątroby, który może prowadzić do śpiączki i wymaga natychmiastowego przerwania infuzji.
ból głowy, czynność wątroby, duszność, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, niedociśnienie, niedokrwistość, olej sojowy oczyszczony, podanie dożylne, przedawkowanie, retykulocytoza, sinica, śpiączka, splenomegalia, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, upośledzenie czynności nerek, upośledzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie układu oddechowego, zawrót głowy, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Kwas linolowy – Działania niepożądane

Kwas linolowy (omega-6), obecny w emulsjach tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym (np. Lipidem, Lipofundin MCT/LCT 10% i 20%), jest niezbędnym kwasem tłuszczowym, jednak jego podawanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza przy nieprawidłowym stosowaniu lub u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu lipidów. Najpoważniejszym powikłaniem jest zespół przeciążenia tłuszczem, charakteryzujący się hiperlipidemią, gorączką, naciekami tłuszczowymi, powiększeniem wątroby i śledziony, niedokrwistością, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepnięcia, hemolizą, nieprawidłowymi testami czynności wątroby oraz śpiączką. Objawy te są zwykle odwracalne po przerwaniu infuzji. Ponadto, podaż kwasu linolowego może powodować hiperlipidemię, kwasicę metaboliczną, hiperglikemię, reakcje alergiczne (w tym anafilaksję), zaburzenia neurologiczne (ból głowy, senność), naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie), oddechowe (duszność, sinicę) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, utrata apetytu). Wartości stężenia triglicerydów powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) wymagają natychmiastowego przerwania infuzji, a przy stężeniu powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) infuzję należy kontynuować z obniżoną szybkością i ścisłym monitorowaniem.
anoreksja, ból głowy, cholestaza, dreszcze, duszność, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwas linolowy, kwas omega-6, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, nadkrzepliwość, niedociśnienie, niedokrwistość, nudność, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, rumień, sinica, śpiączka, splenomegalia, stężenie triglicerydów, trigliceryd, uderzenie gorąca, wymioty, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaczerwienienie twarzy, zawrót głowy, zespół przeciążenia tłuszczem, żywienie pozajelitowe